გლობალური ფინანსური ბაზრების სწრაფი ინტეგრაციის პირობებში ინვესტორებს დღეს უკვე შეუძლიათ თავიანთი კაპიტალი მსოფლიოს თითქმის ნებისმიერ კუთხეში განათავსონ, თუმცა საერთაშორისო დივერსიფიკაციის შესაძლებლობების მიუხედავად, ყველაზე ხშირი ქცევა მაინც „home bias“-ად ცნობილი ტენდენციაა - ეს არის სახლის მიმართ მიკერძოება, როცა ინვესტორს ბაზრების დივერისიფიკაციის ნაცვლად, კაპიტალის ადგილობრივ აქციებში დაბანდება ურჩევნია.
მაგალითად, ამერიკელი ინვესტორების სააქციო პორტფელში 78%-იანი წილი, ადგილობრივ აქტივებზე მოდის, რაც აშკარა მიკერძოებას აჩვენებს. ანალოგიურ მიდგომას ირჩევენ იაპონელი ინვესტორებიც და ამერიკელი კოლეგების მსგავსად, მათი სააქციო პორტფელშიც 78%-იანი მაჩვენებელი იაპონურ აქტივებს აქვთ. ამერიკული აქციების წილი კი მათ შემთხვევაში 19%-ით განისაზღვრება.
ასეთი ქცევა საკმაოდ ლოგიკურია, რადგან ორივე ქვეყანაში ბაზრები დიდი, ღრმა და მასშტაბურია; ინვესტორები იცნობენ მათ ეკონომიკას, რეგულაციებსა და სისტემურ სტაბილურობას, რის გამოც გარე დივერსიფიკაცია ნაკლებად მიმზიდველად გამოიყურება.
სრულიად განსხვავებული სურათია მცირე ბაზრების მქონე ქვეყნებში, სადაც ინვესტორებს, ფართო არჩევანისა და უფრო მაღალი ლიკვიდობის მისაღებად, გარე ბაზრები განსაკუთრებით იზიდავთ. ამის საუკეთესო მაგალითებია ნორვეგია და კანადა. ნორვეგიელი ინვესტორების პორტფელში, საკმაოდ სოლიდური 48%-იან წილი, ამერიკულ აქციებზე მოდის, მაშინ როცა აქციების მხოლოდ 12 %-ს ინახავენ შიდა ბაზარზე. კანადის შემთხვევაში კი, ინვესტორების ჯამურ პორტფელში ამერიკული აქციები 45%-იანი მაჩვენებლით დომინირებენ, დარჩენილი წილი კი, ადგილობრივ და სხვა გლობალურ ბაზრებს შორის თანაბრად ნაწილდება.
ადგილობრივ აქციებში კაპიტალის მხოლოდ 19%-ს აბანდებენ ბრიტანელი ინვესტორებიც. ამ მოცემულობას ერთი მხრივ ბრექსიტის შედეგად შექმნილი ხანგრძლივი გაურკვევლობა, მეორე მხრივ კი, საფონდო ბირჟის სუსტი მაჩვენებლები განაპირობებს. 2020 წლიდან FTSE 100-ის წლიური ზრდა 5%-ზე ნაკლებს აჩვენებს.
ობლიგაციების შემთხვევაში სურათი კიდევ უფრო მკვეთრია: ფიქსირებული შემოსავლის ბაზარზე ინვესტორები გაცილებით მეტ ნდობას უცხადებენ საკუთარ ქვეყნებს, რაც უფრო მაღალი სტაბილურობის, მონეტარული პოლიტიკის განსაზღვრულობისა და სავალუტო რისკების გარე გამორიცხვის შედეგია. იაპონია აქაც ლიდერია ადგილობრივ ბაზარზე მიკერძოებით - იაპონელ ინვესტორებს ობლიგაციების პორტფელის 80% შიდა ბაზარზე აქვთ განთავსებული. იგივე ტენდენცია შეინიშნება ევროზონაშიც, სადაც ემისიების 69% ადგილობრივ ობლიგაციებზე მოდის. ევროპელი ინვესტორების ამგვარი მიდგომის საფუძველი, ევროზონაში უსაფრთხოების მაღალი დონე, ფინანსური სისტემის ერთიანობა და სასურველი საგადასახადო პირობებია.
გამონაკლისი შემთხვევაა შვეიცარია, სადაც ინვესტორების პორტფელში 33%-იან წილს, ამერიკული ობლიგაციები იკავებს. ეს მიდგომა კარგად აიხსნება იმით, რომ შვეიცარიული ფრანკის სიძლიერისა და შიდა 0%-იანი საპროცენტო განაკვეთების ფონზე, ამერიკული ობლიგაციები გაცილებით მოგებიან ალტერნატივას წარმოადგენს.
საინვესტიციო ქცევის ამ განსხვავებულ მოდელებს დიდწილად განსაზღვრავს ქცევითი და ეკონომიკური ფაქტორების ერთობლიობა. ინვესტორებს ხშირად უფრო ნაცნობი და კომფორტული ჰგონიათ საკუთარი ბაზარი, სადაც ისინი კარგად იცნობენ მაკროეკონომიკურ გარემოს, რეგულაციებს და ბაზრის დინამიკას. ამასთან, უცხოურ ვალუტებში ინვესტირება ზრდის სავალუტო რისკს, რაც განსაკუთრებით კრიტიკულია ობლიგაციების შემთხვევაში. ასევე მნიშვნელოვანია ამ ქვეყნებში არსებული საგადასახადო შეღავათები, ინსტიტუციური ჩარჩოები და საპენსიო ფონდების პოლიტიკა, რომლებიც ხშირად ადგილობრივ აქტივებს ანიჭებენ უპირატესობას. მცირე ბაზრებისთვის კი, როგორიცაა ნორვეგია და შვეიცარია, ამერიკის შეერთებული შტატები წარმოადგენს დივერსიფიკაციის ბუნებრივ მიმართულებას, რადგან პლანეტის ნომერ პირველი ეკონომიკის ბაზარი იძლევა მასშტაბის, სტაბილურობისა და მაღალი მოგებიანობის კომბინაციას.
