მსოფლიოში პირველად, გმირობისთვის დაჯილდოებული მაღაროების აღმომჩენი ვირთხის პატივსაცემად ძეგლი გაიხსნა. იგი მიეძღვნა ცნობილ „HeroRAT“-ს — Magawa-ს, რომელსაც სიცოცხლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ადამიანთა სიცოცხლის გადარჩენაში.
მაგავა, რომელიც დაახლოებით რვა წელი ცხოვრობდა, 2016 წლიდან ხუთი წლის განმავლობაში კამბოჯაში ასრულებდა თავის მისიას და 100-ზე მეტი ნაღმი და სხვა ასაფეთქებელი მოწყობილობა აღმოაჩინა.
მისი ძეგლი, ადგილობრივი ქვისგან ამოკვეთილი, მხატვრებმა შექმნეს და საზეიმოდ გაიხსნა 4 აპრილს, ქალაქ Siem Reap-ში, მაღაროების შესახებ საერთაშორისო დღის აღსანიშნავად.
გაეროს მონაცემებით, კამბოჯაში ნაღმები კვლავ სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს — მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს და მუშაობს ტერიტორიებზე, რომლებიც დაბინძურებულია ნაღმებითა და აუფეთქებელი საბრძოლო მასალებით.
მაგავა აფრიკული გიგანტური ჩანთოსანი ვირთხის სახეობას მიეკუთვნებოდა და გაწვრთნილი იყო ბელგიური ორგანიზაციის — APOPO — მიერ. წვრთნის შემდეგ იგი კამბოჯაში გადაიყვანეს, სადაც ბომბების აღმოჩენის საქმიანობაში ჩაერთო.
მისი გამორჩეული ყნოსვის უნარის წყალობით, მაგავა ასაფეთქებელ ნივთიერებებში არსებულ ქიმიურ ნაერთებს ამოიცნობდა და შესაბამის სიგნალს აძლევდა ადამიან ოპერატორებს, რაც ნაღმების უსაფრთხოდ გაუვნებელყოფის შესაძლებლობას იძლეოდა.
მისი საქმიანობის პერიოდში მან 141,000 კვადრატულ მეტრზე მეტი ტერიტორია გაასუფთავა, რაც დაახლოებით 20 საფეხბურთო მოედნის ტოლია. გარდა ამისა, მას შეეძლო ჩოგბურთის კორტის ზომის ტერიტორიის შემოწმება მხოლოდ 20 წუთში.
2020 წელს მაგავა დაჯილდოვდა PDSA Gold Medal-ით — პრემიით, რომელიც ხშირად „ცხოველთა ჯორჯ კროსად“ მოიხსენიება. ის გახდა პირველი ვირთხა, რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო ორგანიზაციის ისტორიაში.
პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ასაკის მატებასთან ერთად, მაგავა 2022 წელს გარდაიცვალა.
ძეგლის გახსნისას, APOPO-ს კამბოჯის პროგრამის მენეჯერმა, Michael Heine-მა აღნიშნა, რომ ეს მონუმენტი საერთაშორისო საზოგადოებისთვის შეხსენებაა — მსოფლიოში ჯერ კიდევ ბევრია გასაკეთებელი ნაღმების სრულად აღმოსაფხვრელად. მისი თქმით, კამბოჯა მიზნად ისახავს 2030 წლისთვის ნაღმებისგან სრულად გათავისუფლებას.
ორგანიზაცია APOPO 1990-იანი წლებიდან ამზადებს ე.წ. „HeroRATS“-ებს. მათი მცირე წონის გამო, ვირთხები საკმარისად მძიმე არ არიან ნაღმების ასაფეთქებლად, რაც მათ ადამიანებთან შედარებით უფრო უსაფრთხო ალტერნატივად აქცევს.
გარდა ამისა, ეს ცხოველები გამოიყენებიან ტუბერკულოზის აღმოჩენაშიც — ინფექციური დაავადების, რომელიც ძირითადად ფილტვებს აზიანებს — და ამას ისინი ლაბორატორიულ მეთოდებთან შედარებით ბევრად სწრაფად ახერხებენ.
APOPO-ს მიერ გაწვრთნილი ვირთხები ასევე ჩართული არიან ტანზანიაში უკანონო ველური ბუნების ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
ორგანიზაციის კიდევ ერთმა ვირთხამ — Ronin-მა — 2025 წელს ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა: 2021 წლიდან მან აღმოაჩინა 109 ნაღმი და 15 აუფეთქებელი საბრძოლო მასალა. მისი შედეგები აღემატება თავად მაგავას რეკორდს.
