პორტუგალიის დედაქალაქი ლისაბონი ბოლო წლებში არა მხოლოდ ტურისტული მიმართულების, არამედ წარმატებული ურბანული და ეკონომიკური ტრანსფორმაციის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო მაგალითად იქცა. ქალაქმა ცოტა ხნის წინ მსოფლიოს ყველაზე ფერადი ქალაქის სტატუსი მოიპოვა, ხოლო პარალელურად მსოფლიოს საუკეთესო ქალაქების რეიტინგებში ლიდერ პოზიციებზე გადაინაცვლა. ამ წარმატების უკან მხოლოდ ისტორიული არქიტექტურა, ფერადი ფასადები და პოპულარული ტურისტული ადგილები არ დგას. ექსპერტების შეფასებით, ლისაბონის მთავარი მიღწევა ის არის, რომ მან ეკოლოგიური პოლიტიკა ეკონომიკური განვითარების ინსტრუმენტად აქცია.
საერთაშორისო კვლევების მიხედვით, ლისაბონი დღეს მსოფლიოს ყველაზე ფერად ქალაქად მიიჩნევა. ქალაქში 2.6 მილიონზე მეტი უნიკალური ფერი დაფიქსირდა, რაც განპირობებულია ტრადიციული კერამიკული ფილებით, პასტელისფერი შენობებით, ისტორიული კვარტლებით, წითელი სახურავებითა და ცნობილი ყვითელი ტრამვაით. თუმცა თანამედროვე ქალაქების კონკურენციაში ვიზუალური იდენტობა მხოლოდ ესთეტიკის საკითხი აღარ არის. ქალაქის ბრენდი პირდაპირ გავლენას ახდენს ტურიზმზე, ინვესტიციებზე, საერთაშორისო რეპუტაციასა და მაღალკვალიფიციური კადრების მოზიდვაზე.
ეს ტენდენცია კარგად აისახა მსოფლიოს საუკეთესო ქალაქების 2026 წლის რეიტინგშიც, სადაც ლისაბონი მსოფლიოს ყველაზე წარმატებულ ურბანულ ცენტრებს შორის მოხვდა. რეიტინგის შემდგენლები ქალაქებს არა მხოლოდ ტურისტული მიმზიდველობით, არამედ ეკონომიკური შესაძლებლობებით, ინფრასტრუქტურით, ცხოვრების ხარისხით, ბიზნესგარემოთი და ინოვაციური განვითარების პოტენციალით აფასებენ. ანალიტიკოსების შეფასებით, ლისაბონის წინსვლა სწორედ იმ ფაქტორმა განაპირობა, რომ ქალაქმა ეკონომიკური ზრდა, ურბანული განვითარება და გარემოსდაცვითი პოლიტიკა ერთიან სტრატეგიად აქცია.
ლისაბონის ტრანსფორმაცია 2008 წელს დაიწყო, როდესაც ქალაქის ხელისუფლებამ მასშტაბური ეკოლოგიური განვითარების გეგმა შეიმუშავა. მომდევნო წლებში შეიქმნა 135 ჰექტარზე მეტი ახალი მწვანე სივრცე, გაშენდა ათასობით ხე და განვითარდა ე.წ. მწვანე კორიდორების ქსელი, რომელიც ქალაქის სხვადასხვა ნაწილს ერთმანეთთან აკავშირებს. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი „მონსანტუს მწვანე კორიდორი“ გახდა, რომელმაც ქალაქის ცენტრი ევროპის ერთ-ერთ უდიდეს ურბანულ ტყეს დაუკავშირა.
ეკოლოგიური პროექტები მხოლოდ გარემოს გაუმჯობესებას არ ემსახურებოდა. ქალაქმა პარალელურად განავითარა ველობილიკები, ელექტრომობილების ინფრასტრუქტურა, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ეკოლოგიური მოდერნიზაცია და ენერგოეფექტურობის პროგრამები. შედეგად, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა ჰაერის ხარისხი, შემცირდა დაბინძურება და გაიზარდა ცხოვრების კომფორტი.
სწორედ ამ მიდგომამ მოუტანა ლისაბონს 2020 წელს ევროპის მწვანე დედაქალაქის სტატუსიც. თუმცა, როგორც ეკონომიკის სპეციალისტები აღნიშნავენ, ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგი გარემოს დაცვაზე მეტად ეკონომიკურ ეფექტში გამოიხატა. გაუმჯობესებულმა ურბანულმა გარემომ გაზარდა უძრავი ქონების ღირებულება, ხელი შეუწყო საერთაშორისო კომპანიების, ტექნოლოგიური სტარტაპებისა და უცხოური კაპიტალის მოზიდვას. ქალაქი დღეს ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ტექნოლოგიურ ჰაბად ითვლება სამხრეთ ევროპაში.
თანამედროვე ქალაქებს შორის კონკურენცია სულ უფრო ნაკლებად განისაზღვრება მხოლოდ საგადასახადო რეჟიმით ან ბიზნესის რეგულაციებით. ინვესტორები და მაღალკვალიფიციური სპეციალისტები სულ უფრო დიდ ყურადღებას აქცევენ ცხოვრების ხარისხს, ეკოლოგიურ მდგომარეობას, საზოგადოებრივ სივრცეებსა და ქალაქის საერთო იმიჯს. სწორედ ამიტომ ლისაბონის მაგალითი ხშირად მოიხსენიება როგორც მოდელი, სადაც ეკოლოგიური ინვესტიციები ეკონომიკურ უპირატესობად გარდაიქმნა.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ლისაბონმა დაამტკიცა, რომ მწვანე პოლიტიკა მხოლოდ გარემოსდაცვითი დღის წესრიგი არ არის. სწორად დაგეგმილი ურბანული განვითარება შეიძლება იქცეს ტურიზმის, ინვესტიციების, ინოვაციების და ეკონომიკური ზრდის ერთ-ერთ მთავარ მამოძრავებელ ძალად. სწორედ ამ სტრატეგიის შედეგად გახდა პორტუგალიის დედაქალაქი ერთდროულად მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ფერადი, ყველაზე კომფორტული და ყველაზე კონკურენტუნარიანი ქალაქი.
წყაროები:
• https://euro-pulse.ru/news/madrid-zanyal-pyatoe-mesto-v-rejtinge-luchshih-gorodov-mira/
• https://euro-pulse.ru/news/lissabon-priznan-samym-krasochnym-gorodom-mira/
• https://www.worldsbestcities.com/rankings/worlds-best-cities/
• https://www.visitlisboa.com/en
• https://environment.ec.europa.eu/topics/urban-environment/european-green-capital-award_en
• https://ec.europa.eu/environment/europeangreencapital/winning-cities/2020-lisbon/index.html
