მსოფლიო გლობალური კლიმატური კატასტროფის წინაშე დგას. ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის საგანგაშო გაფრთხილებით, წყნარ ოკეანეში განვითარებული “ელ-ნინიოს“ მოვლენა, სავარაუდოდ, ყველაზე ძლიერი იქნება მათ შორის, რაც კი კაცობრიობის მეხსიერებას შემორჩენია.
ეს მძლავრი ბუნებრივი ფენომენი მთელ მსოფლიოში ზრდის ექსტრემალური ამინდის რისკებს და მკვეთრად სწევს ზემოთ გლობალურ ტემპერატურას.
-
2027 წელი: ისტორიაში ყველაზე ცხელი წელი?
ადამიანის ფაქტორით გამოწვეული კლიმატის ცვლილებისა და “ელ-ნინიოს“ ერთობლივი ეფექტით, სინოპტიკოსები ვარაუდობენ, რომ 2027 წელი დიდი ალბათობით ჩაანაცვლებს 2024 წელს და მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე ცხელი წელი გახდება.
“ჩვენ უნდა გვესმოდეს, რომ ეს არის სრულიად უპრეცედენტო მოვლენა. ჩემს პრაქტიკაში ასეთი ინტენსიური სიგნალი ჩვენს პროგნოზებში არასოდეს მინახავს“, - აცხადებს პროფესორი ადამ სკეიფი, ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის გრძელვადიანი პროგნოზირების ხელმძღვანელი.
-
რა არის “ელ-ნინიო“ და რატომ აღწევს ტემპერატურა რეკორდულ ნიშნულებს?
“ელ-ნინიო“ ბუნებრივი მეტეოროლოგიური მოვლენაა, რომელიც საშუალოდ 2-დან 7 წლამდე ინტერვალით მეორდება და ჩვეულებრივ, დაახლოებით ერთ წელს გრძელდება. ამ დროს ქარები, რომლებიც წყნარ ოკეანეში აღმოსავლეთიდან დასავლეთით ქრის, სუსტდება ან მიმართულებას იცვლის, რის გამოც თბილი წყალი აღმოსავლეთისკენ ვრცელდება. ოკეანიდან ატმოსფეროში უზარმაზარი სითბო გამოიყოფა, რაც გლობალურ ტემპერატურას ზრდის და ნალექების განაწილებას ცვლის.
მეცნიერები “ელ-ნინიოს“ ოფიციალურად მაშინ აცხადებენ, როდესაც ოკეანის ზედაპირის ტემპერატურა ნორმაზე 0.5°C-ით მაღალია. ამჟამად ეს მაჩვენებელი უკვე 2°C-ით აჭარბებს ნორმას.
სინოპტიკოსები ვარაუდობენ, რომ წლის ბოლოსთვის, როდესაც მოვლენა პიკს მიაღწევს, დათბობამ შესაძლოა 3°C-ს გადასცდეს. ეს იქნება ყველაზე ძლიერი მოვლენა 1950 წლის შემდეგ, და სავარაუდოდ, მე-19 საუკუნის შემდეგაც.
ვითარებას კიდევ უფრო ამძიმებს ის, რომ ოკეანის სიღრმეში (დაახლოებით 100 მეტრზე) ტემპერატურა ზოგიერთ ადგილას ნორმაზე 8°C-ით მეტია. ეს სიღრმისეული თბილი წყალი ერთგვარ “საწვავ რეზერვუარს“ წარმოადგენს, რომელიც “ელ-ნინიოს“ კიდევ უფრო გააძლიერებს.
-
გლობალური კატასტროფები: გვალვა, წყალდიდობა და შიმშილის საფრთხე
სტიქიის პირველი ნიშნები მსოფლიომ უკვე იგრძნო:
- ინდოეთში მუსონური წვიმების რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა და ნორმაზე დაბალია.
- ავსტრალიას ძლიერი გვალვები და ტყის ხანძრები ემუქრება.
- პერუს, ეკვადორსა და აშშ-ის სამხრეთს მასშტაბური წყალდიდობები ემუქრება.
- პანამის არხი გვალვის გამო იძულებულია შეამციროს მასში გამავალი გემების რაოდენობა.
- გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ (FAO) უკვე გაავრცელა გაფრთხილება, რომ “ელ-ნინიო“ ათობით მილიონ ადამიანს მწვავე სასურსათო დაუცველობის (შიმშილის) საფრთხის წინაშე დააყენებს.
მიუხედავად იმისა, რომ კლიმატის ცვლილება პირდაპირ არ იწვევს “ელ-ნინიოს“ სიხშირის ზრდას, გლობალურად გამთბარი ატმოსფერო მის ეფექტებს ბევრად უფრო დამანგრეველსა და ექსტრემალურს ხდის.
