ირანის სახელმწიფო მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც თეირანმა ამერიკის შეერთებულ შტატებს სამშვიდობო შეთანხმების ახალი პირობები წარუდგინა — ეს არის მრავალპუნქტიანი წინადადება, რომელიც მიზნად ისახავს მიმდინარე სამხედრო დაძაბულობის შემცირებას და ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის თავიდან აცილებას.

გავრცელებული ინფორმაციით, წინადადება მოიცავს რამდენიმე კრიტიკულ საკითხს: უპირველესად, ჰორმუზის სრუტის გახსნას და უსაფრთხო ნავიგაციის უზრუნველყოფას, რაც მსოფლიო ენერგეტიკული ბაზრისთვის უმნიშვნელოვანესია, რადგან ამ მარშრუტით გადის გლობალური ნავთობის დაახლოებით 20%.

ირანი ასევე ითხოვს ეკონომიკური სანქციების მოხსნას, გაყინული ფინანსური აქტივების განთავისუფლებას და უსაფრთხოების გარანტიებს, რომ მომავალში ამერიკის შეერთებული შტატები და მისი მოკავშირეები სამხედრო მოქმედებებს არ განაახლებენ.

მნიშვნელოვანი დეტალია ისიც, რომ თეირანი მზად არის, ბირთვული პროგრამის საკითხი მოგვიანებით განიხილოს და პირველ ეტაპზე კონცენტრირდეს დეესკალაციაზე — რაც მიანიშნებს, რომ ირანი ცდილობს ეტაპობრივ შეთანხმებას, სადაც სამხედრო დაძაბულობის შემცირება წინ უსწრებს პოლიტიკურ და ტექნოლოგიურ საკითხებს.

თუმცა ვაშინგტონის რეაქცია სკეპტიკურია. ამერიკის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ირანის მოთხოვნები მისთვის მიუღებელია და შეთანხმება შესაძლოა არ შედგეს. მისი განცხადებით, სამხედრო სცენარი კვლავ რჩება ერთ-ერთ შესაძლო ვარიანტად, რაც აჩვენებს, რომ მოლაპარაკებები რთულ ფაზაშია.

ამ პროცესის ფონზე რეგიონში ვითარება კვლავ არასტაბილურია: ჰორმუზის სრუტის პერიოდული ჩაკეტვა, სანქციები და სამხედრო დაძაბულობა უკვე აისახა როგორც ენერგეტიკულ ბაზრებზე, ისე გლობალურ ეკონომიკაზე.

ანალიტიკოსები და საერთაშორისო ურთიერთობების ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ირანის ეს წინადადება შეიძლება ჩაითვალოს ტაქტიკურ ნაბიჯად — ერთის მხრივ, ქვეყანა ცდილობს ეკონომიკური ზეწოლის შემსუბუქებას, ხოლო მეორეს მხრივ, ინარჩუნებს ბირთვული პროგრამის გარშემო მოლაპარაკებების კონტროლს. მათი შეფასებით, ეს არის „ნაწილობრივი შეთანხმების“ მოდელი, რომელიც მიზნად ისახავს დროის მოგებას და პოზიციების გამყარებას.

სპეციალისტების ნაწილი ასევე მიუთითებს, რომ შეთანხმების პერსპექტივა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ვაშინგტონსა და თეირანს შორის ურთიერთობაზე, არამედ რეგიონულ ძალთა ბალანსზე — მათ შორის ისრაელის, არაბული ქვეყნების და საერთაშორისო პარტნიორების პოზიციებზე.

საბოლოოდ, ირანის სამშვიდობო წინადადება წარმოადგენს არა მხოლოდ კონფლიქტის დასრულების მცდელობას, არამედ გეოპოლიტიკური თამაშის ახალ ეტაპს, სადაც ენერგეტიკა, უსაფრთხოება და ბირთვული საკითხები ერთმანეთთან მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული.

წყაროები: