კალიფორნიაში ელექტროველოსიპედებთან დაკავშირებული ავარიებისა და სიკვდილიანობის ზრდამ უკვე არა მხოლოდ ადგილობრივი ხელისუფლება, არამედ მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ონლაინ პლატფორმა — Amazon-იც აიძულა ზომები მიეღო. კომპანია აცხადებს, რომ კალიფორნიის ბაზარზე აღარ გაყიდის იმ ელექტროველოსიპედებს, რომლებიც შტატის მიერ განსაზღვრულ სიჩქარის ლიმიტებს აჭარბებენ. სპეციალისტებისა და ტრანსპორტის უსაფრთხოების ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს მხოლოდ ერთი კომპანიის გადაწყვეტილება აღარ არის — საქმე ეხება ბევრად უფრო ფართო პრობლემას, რომელმაც ელექტრომობილობის სწრაფი ზრდის ფონზე მსოფლიოს არაერთ ქალაქში სერიოზული დისკუსია გამოიწვია.

კალიფორნიის კანონმდებლობის მიხედვით, ელექტროველოსიპედები სამ კლასად იყოფა. ე.წ. Class 1 და Class 2 მოდელები მაქსიმუმ 20 მილი/საათ სიჩქარეს უნდა ავითარებდნენ, ხოლო Class 3 მოდელებისთვის ზედა ზღვარი 28 მილი/საათია. თუმცა ბოლო წლებში ონლაინ პლატფორმებზე მასობრივად გამოჩნდა მოწყობილობები, რომლებიც ფორმალურად „e-bike“-ად იყიდებოდა, რეალურად კი 40 მილი/საათზე მეტ სიჩქარეს ავითარებდა და უფრო ელექტრომოტოციკლის კატეგორიას მიეკუთვნებოდა. სწორედ ამან გააჩინა სამართლებრივი და უსაფრთხოების სერიოზული პრობლემები.

Amazon-ის გადაწყვეტილებას წინ რამდენიმე მძიმე ინციდენტი უძღოდა. კალიფორნიის ორენჯის ოლქში 81 წლის ედ აშმანი დაიღუპა მას შემდეგ, რაც მას არასრულწლოვანი მოზარდი მაღალი სიჩქარით მოძრავი ელექტრომოტოციკლით დაეჯახა. გამოძიების ფარგლებში მოზარდის დედასაც კი წაუყენეს უნებლიე მკვლელობის ბრალდება, რადგან სამართალდამცავების მტკიცებით, ოჯახმა იცოდა, რომ მოზარდი მოწყობილობას უკანონოდ იყენებდა. პარალელურად, სამხრეთ კალიფორნიაში ბოლო ოთხ წელიწადში e-bike-ებთან და e-motorcycle-ებთან დაკავშირებული ტრავმები დაახლოებით 430%-ით გაიზარდა.

კალიფორნიის გენერალურმა პროკურორმა, რობ ბონტამ, სპეციალური სამომხმარებლო გაფრთხილებაც გამოსცა, სადაც პირდაპირ აღნიშნულია, რომ ბევრი კომპანია მომხმარებლებს ფაქტობრივად ელექტრომოტოციკლებს „ველოსიპედის“ სახელით ყიდის. რეგულატორები აცხადებენ, რომ მსგავსი პრაქტიკა განსაკუთრებით საშიშია არასრულწლოვანებისთვის, რადგან მომხმარებლების ნაწილს ჰგონია, რომ ჩვეულებრივ ელექტროველოსიპედს ყიდულობს, მაშინ როცა რეალურად საქმე ბევრად უფრო მძლავრ და სამართლებრივად განსხვავებულ ტრანსპორტთან აქვს.

ექსპერტების შეფასებით, პრობლემა მხოლოდ სიჩქარე არ არის. ელექტროველოსიპედების ბაზარი ბოლო წლებში იმდენად სწრაფად გაიზარდა, რომ რეგულაციები ტექნოლოგიურ განვითარებას ვეღარ ეწევა. განსაკუთრებით პრობლემურია ონლაინ გაყიდვები, სადაც საერთაშორისო მწარმოებლები მოწყობილობებს სხვადასხვა სახელით ყიდიან და ხშირად არ ასახავენ რეალურ მახასიათებლებს. სპეციალისტების ნაწილის აზრით, მომხმარებლები ხშირად ვერც აცნობიერებენ, რომ კონკრეტული მოწყობილობა შესაძლოა მოპედის ან მოტოციკლის სამართლებრივ კატეგორიაში გადიოდეს და მის სამართავად ლიცენზია, რეგისტრაცია და დაზღვევა იყოს საჭირო.

ინდუსტრიის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ Amazon-ის ნაბიჯი შესაძლოა სხვა პლატფორმებისთვისაც სიგნალი გახდეს. ელექტრომობილობის სექტორი სწრაფად იზრდება და e-bike-ები ურბანული ტრანსპორტის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ფორმად იქცა, თუმცა უსაფრთხოების სტანდარტები, ბატარეების ხარისხი და სიჩქარის კონტროლი უკვე გლობალურ გამოწვევად იქცა. ნიუ-იორკში, პარიზში, ლონდონსა და სხვა დიდ ქალაქებში ბოლო წლებში არაერთი ინციდენტი დაფიქსირდა როგორც სწრაფი e-bike-ების, ისე უხარისხო ბატარეების გამო.

კვლევითი ნაშრომების ავტორებიც მიუთითებენ, რომ ელექტროველოსიპედებთან დაკავშირებული ავარიების დიდი ნაწილი ადამიანურ შეცდომებთან ერთად ტექნიკურ გაუმართაობასა და კომპონენტების დაბალ ხარისხსაც უკავშირდება. ერთ-ერთ საერთაშორისო აკადემიურ კვლევაში აღნიშნულია, რომ განსაკუთრებით ხშირია პრობლემები მუხრუჭებთან, საბურავებთან და პედლების სისტემებთან, ხოლო მძიმე შემთხვევები ხშირად მაღალი სიჩქარის პირობებში ხდება.

სპეციალისტების შეფასებით, კალიფორნიის შემთხვევა შეიძლება გახდეს ის გარდამტეხი მომენტი, როდესაც e-bike ინდუსტრია უფრო მკაცრი რეგულაციების ეტაპზე გადავა. ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ უახლოეს წლებში გაიზრდება მოთხოვნა სერტიფიცირებულ მოდელებზე, გამკაცრდება ონლაინ გაყიდვების კონტროლი და კომპანიებს მეტი პასუხისმგებლობა დაეკისრებათ როგორც ტექნიკური სტანდარტების, ისე მომხმარებლის ინფორმირების მიმართულებით. სწორედ ამიტომ, Amazon-ის გადაწყვეტილება ბევრისთვის მხოლოდ კომერციული ნაბიჯი აღარ არის — ის ელექტრომობილობის ინდუსტრიის ახალი რეგულაციური ეპოქის დასაწყისადაც განიხილება.

წყაროები: