რუსეთმა კიდევ ერთხელ გააცოცხლა ბერინგის სრუტის გვირაბის იდეა, რომელიც ჩუკოტკას ალასკასთან დააკავშირებდა და თეორიულად ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას შორის პირველი სახმელეთო სატრანსპორტო დერეფანი გახდებოდა. რუსეთის პრეზიდენტის სპეციალურმა წარმომადგენელმა და რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის ხელმძღვანელმა კირილ დმიტრიევმა განაცხადა, რომ 5 ივნისს ხელი მოეწერება შეთანხმებას გვირაბის პროექტირების გაგრძელებაზე. მისი თქმით, პროექტი „აშენდება“ და ერთ-ერთ მთავარ ინფრასტრუქტურულ პროექტად იქცევა რუსეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის. ინფორმაცია თავდაპირველად რუსულმა სახელმწიფო მედიამ გაავრცელა, თუმცა ამ ეტაპზე არ ჩანს ოფიციალური დადასტურება ამერიკული მხარისგან.

ბერინგის სრუტის გვირაბის იდეა ახალი არ არის. მსგავსი პროექტები ჯერ კიდევ მეოცე საუკუნიდან განიხილებოდა, ხოლო 2007 წელს რუსეთშიც ფიგურირებდა დაახლოებით 65 მილიარდი დოლარის ღირებულების გეგმა. დმიტრიევის ბოლო ვერსიით, ტრადიციული მშენებლობის შემთხვევაში პროექტის ღირებულება 65 მილიარდ დოლარს გადააჭარბებს, თუმცა The Boring Company-ს ტექნოლოგიების გამოყენებით, მისი შეფასებით, ხარჯი შესაძლოა 8 მილიარდ დოლარზე ნაკლები იყოს. ეს შეფასება ექსპერტებისთვის ყველაზე სადავო ნაწილია, რადგან საუბარია არა მხოლოდ გვირაბზე, არამედ ათასობით კილომეტრიან დამხმარე სარკინიგზო, ენერგეტიკულ და ლოგისტიკურ ინფრასტრუქტურაზე. Reuters-ის ცნობით, დმიტრიევი პროექტის დაფინანსების წყაროდ მოსკოვსა და „საერთაშორისო პარტნიორებს“ ასახელებდა.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, პროექტის მთავარი ლოგიკა აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას შორის ახალი სატრანსპორტო არხის შექმნაა. თეორიულად, გვირაბმა შეიძლება გააძლიეროს ტვირთების მოძრაობა, არქტიკული რესურსების ათვისება, ენერგეტიკული კავშირები, ბოჭკოვანი ინტერნეტის მარშრუტები და ჩრდილოეთის ზღვის გზის გარშემო ჩამოყალიბებული ახალი ლოგისტიკური ეკონომიკა. თუმცა ანალიტიკოსები და ტრანსპორტის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მხოლოდ გვირაბი საკმარისი არ არის. რუსეთის მხარეს ჩუკოტკამდე სრულფასოვანი სარკინიგზო ქსელი არ მიდის, ალასკის მხრიდან კი საჭირო იქნება ახალი კავშირები კანადის და ამერიკის სარკინიგზო სისტემებთან. ზოგიერთი შეფასებით, რუსეთის მხარეს დაახლოებით 4 000 კილომეტრი, ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის მხარეს დაახლოებით 2 000 კილომეტრი ახალი სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა დასჭირდება.

ფინანსურად ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა ასეთია: ვინ გადაიხდის ამ პროექტს და რას მიიღებს სანაცვლოდ? ამ ეტაპზე ღია წყაროებში არ ჩანს დამტკიცებული ბიუჯეტი, სახელმწიფო დაფინანსების სქემა ან კერძო ინვესტორთა სია. ცნობილია მხოლოდ დმიტრიევის მიერ დასახელებული ორი ციფრი, 65 მილიარდ დოლარზე მეტი ტრადიციული მშენებლობისთვის და 8 მილიარდ დოლარზე ნაკლები The Boring Company-ს ტექნოლოგიების შემთხვევაში. ბიზნეს ანალიტიკოსებისთვის მეორე ციფრი უფრო პოლიტიკური გზავნილია, ვიდრე საინვესტიციო მოდელი, რადგან ის არ მოიცავს სრულ ლოგისტიკურ ეკოსისტემას, უსაფრთხოებას, ენერგომომარაგებას, საბაჟო ინფრასტრუქტურას, კლიმატურ რისკებს და ათწლეულებზე გაწერილ მომსახურების ხარჯებს.

პროექტის ეკონომიკურ მიმზიდველობას ამცირებს ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს შორის დაბალი სავაჭრო ბრუნვა, სანქციები, პოლიტიკური რისკი და სამხედრო უსაფრთხოების ფაქტორი. ექსპერტები ასევე მიუთითებენ, რომ საზღვაო გადაზიდვები ბევრ შემთხვევაში რჩება იაფ ალტერნატივად, ხოლო სარკინიგზო გზა გამართლებულია მხოლოდ მაღალი ღირებულების და დროისადმი მგრძნობიარე ტვირთებისთვის. დამატებით, ბერინგის რეგიონი კლიმატურად და საინჟინრო თვალსაზრისით ურთულესია: მუდმივი ყინული, სეისმური რისკები, დაშორებული დასახლებები და ტექნიკური მომსახურების მაღალი ღირებულება პროექტს არა მხოლოდ ძვირად, არამედ ფინანსურად რთულად პროგნოზირებადს ხდის.

ამიტომ დმიტრიევის განცხადება ბიზნესმედიისთვის უნდა შეფასდეს არა როგორც უკვე დაწყებული მშენებლობა, არამედ როგორც პოლიტიკური და საინვესტიციო სიგნალი. რუსეთი ცდილობს აჩვენოს, რომ სანქციების მიუხედავად, მას შეუძლია გლობალური ინფრასტრუქტურული დღის წესრიგის შეთავაზება, არქტიკის ეკონომიკური პოტენციალის გაყიდვა და ამერიკასთან შესაძლო ეკონომიკური დათბობის სიმბოლური პროექტის წამოწევა. თუ შეთანხმება მართლაც გაფორმდება, მისი რეალური მნიშვნელობა პირველ რიგში იმით განისაზღვრება, იქნება თუ არა მასში მითითებული კონკრეტული დამფინანსებლები, ვადები, ტექნიკური კვლევის ღირებულება და ამერიკული მხარის ოფიციალური მონაწილეობა. ამ ეტაპზე პროექტი უფრო გეოეკონომიკური განაცხადია, ვიდრე დასაბუთებული საინვესტიციო პროგრამა.

წყაროები: