საქართველოში უცხოურ ვალუტაში გაცემული სესხების, მათ შორის იპოთეკური სესხების, ზრდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ყურადღების ცენტრში მოექცა. მიუხედავად იმისა, რომ ფონდი ქვეყნის საბანკო სექტორს ჯანსაღად აფასებს, დოლარიზაციას კვლავ ფინანსური მოწყვლადობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წყაროდ მიიჩნევს.
ამის შესახებ სსფ-ის მისიამ საქართველოში ვიზიტის დასრულების შემდეგ გამოქვეყნებულ განცხადებაში აღნიშნა.
ფონდის შეფასებით, საქართველოს საბანკო სექტორში კაპიტალიზაციის, მომგებიანობისა და ლიკვიდურობის მაჩვენებლები მაღალია, ხოლო ვადაგადაცილებული სესხების მოცულობა დაბალ ნიშნულზე ნარჩუნდება. თუმცა, პოზიტიური მაჩვენებლების მიუხედავად, სსფ ყურადღებას ამახვილებს უცხოურ ვალუტაში დაკრედიტების ტენდენციაზე.
„მნიშვნელოვანი პროგრესის მიუხედავად, დოლარიზაცია კვლავაც ფინანსური მოწყვლადობის მნიშვნელოვან წყაროდ რჩება. ამასთან, უცხოურ ვალუტაში გაცემული სესხების, მათ შორის იპოთეკური სესხების ბოლოდროინდელი ზრდა ყურადღებას საჭიროებს“, — აღნიშნულია სსფ-ის განცხადებაში.
უცხოურ ვალუტაში დაკრედიტების ზრდა ფინანსური სტაბილურობისთვის გარკვეულ რისკებს შეიცავს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც მსესხებლის შემოსავალი ლარშია, სესხი კი დოლარში ან ევროში. ასეთ ვითარებაში ეროვნული ვალუტის გაუფასურებამ შესაძლოა მსესხებლისთვის სესხის მომსახურების ხარჯი გაზარდოს და მისი გადახდისუნარიანობა გააუარესოს.
ეს რისკი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იპოთეკური დაკრედიტების მიმართულებით, რადგან უძრავი ქონების შესაძენად აღებული სესხები, როგორც წესი, გრძელვადიან ვალდებულებებს წარმოადგენს. შესაბამისად, გაცვლითი კურსის ცვლილებამ მსესხებლის ფინანსურ მდგომარეობაზე ხანგრძლივი გავლენა შეიძლება იქონიოს.
სსფ-ის განცხადებაში კონკრეტული მონაცემები უცხოურ ვალუტაში გაცემული სესხების ზრდის მასშტაბზე ან მათ წილზე არ არის წარმოდგენილი. თუმცა, ფონდის მიერ ამ ტენდენციის ცალკე გამოყოფა მიუთითებს, რომ დაკრედიტების სტრუქტურა და დოლარიზაციის საკითხი ფინანსური სტაბილურობის შეფასებისას კვლავ მნიშვნელოვანია.
ამასთან, სსფ დადებითად აფასებს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ვირტუალური აქტივების რეგულირების მიმართულებით გადადგმულ ნაბიჯებს. ფონდის განცხადებით, ეროვნულმა ბანკმა მნიშვნელოვანი პროგრესი მიაღწია ამ სექტორის მარეგულირებელი და საზედამხედველო ჩარჩოს შემუშავების კუთხით.
თუმცა, სექტორის განვითარებასთან ერთად, სსფ ეფექტიანი ზედამხედველობისა და აღსრულების აუცილებლობაზე მიუთითებს. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს ფულის გათეთრების, ტერორიზმის დაფინანსებისა და სანქციების გვერდის ავლის წინააღმდეგ მიმართულ მექანიზმებს.
საბოლოოდ, ფონდის შეფასებით, საქართველოს საბანკო სექტორი მდგრად პოზიციას ინარჩუნებს, თუმცა დოლარიზაციის შემცირება და უცხოურ ვალუტაში დაკრედიტების ტენდენციების მონიტორინგი კვლავ მნიშვნელოვან ამოცანად რჩება.