გლობალური საპენსიო ინდექსი 2025 აჩვენებს, რომ პენსიაზე გასვლისთვის საუკეთესო ქვეყანა მხოლოდ მაღალი პენსიით არ განისაზღვრება. რეიტინგი აფასებს ბევრად ფართო სურათს: რამდენად მდგრადია ქვეყნის ფინანსური სისტემა, როგორია ჯანდაცვა, ცხოვრების ხარისხი, შემოსავლების თანასწორობა და რამდენად შეუძლია სახელმწიფოს ასაკოვანი მოსახლეობის დაცვა გრძელვადიან პერსპექტივაში.
Natixis Investment Managers-ის 2025 წლის ინდექსის მიხედვით, პირველ ადგილზე ნორვეგიაა 83 ქულით, მას მოსდევს ირლანდია 82 ქულით, მესამეა შვეიცარია 81 ქულით, ხოლო ხუთეულში ასევე შედიან ისლანდია და დანია, თითოეული 79 ქულით. ინდექსი 44 განვითარებულ ქვეყანას აფასებს 18 ინდიკატორის საფუძველზე, რომლებიც ოთხ მთავარ მიმართულებად იყოფა: საპენსიო ფინანსები, მატერიალური კეთილდღეობა, ჯანმრთელობა და ცხოვრების ხარისხი.
ნორვეგიის ლიდერობა შემთხვევითი არ არის. ქვეყნის ძლიერი მხარეა მაღალი შემოსავლები, დაბალი უმუშევრობა, ძლიერი ჯანდაცვის სისტემა და სოციალური თანასწორობა. ანალიტიკოსების შეფასებით, ნორვეგიის მაგალითი აჩვენებს, რომ საპენსიო უსაფრთხოება მხოლოდ პენსიის ოდენობა კი არა, მთელი სოციალური და ეკონომიკური სისტემის ხარისხია. სწორედ ამიტომ, ქვეყანა პენსიაზე გასვლისთვის ერთ-ერთ ყველაზე სტაბილურ გარემოდ მიიჩნევა.
ირლანდიის მეორე ადგილზე გადასვლა განსაკუთრებით საყურადღებოა. Natixis-ის ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ ირლანდიის პოზიცია გააძლიერა ეკონომიკურმა ზრდამ, ინფლაციის მაჩვენებლების გაუმჯობესებამ და იმ გარემომ, რომელიც საპენსიო უსაფრთხოებას უწყობს ხელს. ეს ნიშნავს, რომ პენსიონერის კეთილდღეობა პირდაპირ უკავშირდება არა მხოლოდ სოციალურ პოლიტიკას, არამედ ქვეყნის საერთო ეკონომიკურ სტაბილურობასაც.
შვეიცარია კვლავ ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ქვეყნად რჩება საპენსიო ფინანსების მიმართულებით. მისი უპირატესობა სტაბილურ ეკონომიკაში, ეფექტიან ფინანსურ სისტემაში, მაღალ ხარისხიან ჯანდაცვასა და უსაფრთხო გარემოშია. მიუხედავად მაღალი ცხოვრების ხარჯებისა, შვეიცარია იმ ქვეყნების კატეგორიაში რჩება, სადაც პენსიაზე გასვლა ფინანსურ და სოციალურ დაცულობასთან ასოცირდება.
ინდექსის მთავარი გზავნილი ისაა, რომ პენსიაზე გასვლისთვის საუკეთესო ქვეყნები უმეტესად ევროპაშია. ეს ტენდენცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ძლიერი სახელმწიფო ინსტიტუტები, საყოველთაო ჯანდაცვა, სოციალური დაცვის სისტემა და ეკონომიკური მდგრადობა ასაკოვანი მოსახლეობის კეთილდღეობის მთავარი საყრდენებია.
თუმცა, გლობალური სურათი უფრო რთულია. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის 2025 წლის ანგარიშის მიხედვით, მოსახლეობის დაბერება საპენსიო სისტემებზე ზეწოლას ზრდის. ორგანიზაციის პროგნოზით, OECD-ის ქვეყნებში საპენსიო ასაკი საშუალოდ გაიზრდება: კაცებისთვის 64.7 წლიდან 66.4 წლამდე, ქალებისთვის კი 63.9 წლიდან 65.9 წლამდე.
მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, 2050 წლისთვის 60 წელს გადაცილებული ადამიანების რაოდენობა მსოფლიოში 2.1 მილიარდამდე გაიზრდება. ეს ნიშნავს, რომ საპენსიო სისტემები მომავალში კიდევ უფრო დიდი გამოცდის წინაშე დადგება.
სპეციალისტების შეფასებით, საუკეთესო საპენსიო მოდელი ის არის, სადაც სახელმწიფო მხოლოდ პენსიას კი არ იხდის, არამედ ქმნის გარემოს, რომელშიც ხანდაზმულ ადამიანს აქვს ხელმისაწვდომი ჯანდაცვა, სტაბილური შემოსავალი, უსაფრთხო საცხოვრებელი სივრცე და ღირსეული ცხოვრების შესაძლებლობა. სწორედ ამიტომ, ნორვეგიის, ირლანდიის, შვეიცარიის, ისლანდიისა და დანიის წარმატება უფრო ფართო სახელმწიფოებრივი პოლიტიკის შედეგია და არა მხოლოდ საპენსიო სისტემის ტექნიკური უპირატესობა.
წყაროები:
- Natixis Investment Managers — 2025 Global Retirement Index
https://www.im.natixis.com/en-latam/insights/investor-sentiment/2025/global-retirement-index - Natixis Investment Managers — Official Insights / Retirement Research
https://www.im.natixis.com/ - OECD — Pensions at a Glance 2025
https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2025_e40274c1-en.html - World Health Organization — Ageing and Health
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health - Mercer CFA Institute — Global Pension Index
https://www.mercer.com/insights/investments/market-outlook-and-trends/mercer-cfa-institute-global-pension-index/ - Visual Capitalist — Best Countries to Retire / Global Rankings
https://www.visualcapitalist.com/
