საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიგნებებით, „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციაში“ არასაპატიო მიზეზით გაცდენილ დღეებზე დარიცხულმა შრომის ანაზღაურებამ 100 000 ლარს გადააჭარბა. დასკვნა აჩენს კითხვებს შიდა კონტროლის მექანიზმებზე, სამუშაო დისციპლინაზე და სახელმწიფო რესურსების ეფექტიან მართვაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე სტრატეგიული მნიშვნელობის ენერგოკომპანიას ეხება.
აუდიტის თანახმად, კომპანიის ნაწილ თანამშრომლებზე დაფიქსირდა ისეთი შემთხვევები, როდესაც გაცდენილი დღეები არასაპატიო მიზეზით იყო შეფასებული, თუმცა ანაზღაურება მაინც დარიცხული აღმოჩნდა. ეს ნიშნავს, რომ შრომითი აღრიცხვისა და კონტროლის სისტემა სრულად გამართული არ ყოფილა, ხოლო მენეჯერულ დონეზე შესაძლოა ზედამხედველობის ხარვეზები არსებობდეს.
ეს საკითხი მხოლოდ ერთი კომპანიის შიდა პრობლემა არ არის. „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია“ ქვეყნის ენერგოსექტორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოთამაშეა, რომელიც გაზის ინფრასტრუქტურასთან, სტრატეგიულ პროექტებთან და ენერგოუსაფრთხოებასთან არის დაკავშირებული. ასეთ პირობებში ნებისმიერი არაეფექტიანი ხარჯვა საზოგადოებრივ ინტერესსაც ეხება. კომპანიის ფინანსური ანგარიშგების მიხედვით, იგი სრულად სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სტრუქტურაა.
ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი შემთხვევები რამდენიმე პრობლემაზე მიუთითებს:
- სუსტი შიდა აუდიტი და ზედამხედველობა
- არასაკმარისი HR კონტროლი
- ბიომეტრიული ან ციფრული დასწრების სისტემების არქონა ან არასათანადო გამოყენება
- პასუხისმგებლობის ბუნდოვანი განაწილება
- სახელმწიფო კომპანიებში დაბალი ანგარიშვალდებულების კულტურა
თუ მსგავსი პრაქტიკა სისტემურია, ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო კომპანიებში რესურსები ყოველთვის მიზნობრივად არ იხარჯება, რაც საბოლოოდ გადასახადის გადამხდელთა ინტერესებს აზიანებს.
ბიზნესის კუთხით, ასეთი დასკვნები ნეგატიური სიგნალია. საერთაშორისო ინვესტორები და საფინანსო ინსტიტუტები დიდ ყურადღებას აქცევენ სახელმწიფო საწარმოების კორპორაციულ მართვას. როდესაც აუდიტი შრომითი დისციპლინისა და ანაზღაურების კონტროლის პრობლემებს აფიქსირებს, ეს ქვეყნის საინვესტიციო იმიჯზეც აისახება.
თუმცა მსგავსი ანგარიშები მხოლოდ კრიტიკა არ არის — ისინი რეფორმის შესაძლებლობაცაა. სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ გამოსავალი შეიძლება იყოს:
- სრულად ციფრული დასწრების სისტემა
- გაცდენების ავტომატური კონტროლი
- პასუხისმგებელი მენეჯერების მკაფიო ანგარიშვალდებულება
- ანაზღაურების გამჭვირვალე წესები
- რეგულარული შიდა მონიტორინგი
- საჯარო ანგარიშგების გაძლიერება
მსოფლიო გამოცდილება აჩვენებს, რომ სახელმწიფო კომპანიებში მცირე ადმინისტრაციული ხარვეზებიც დროთა განმავლობაში დიდ ფინანსურ დანაკარგად იქცევა. ამიტომ ეფექტიანი მართვა მხოლოდ ბიუჯეტის დაზოგვა არ არის — ეს არის სანდოობის საკითხიც.
საბოლოოდ, აუდიტის ეს მიგნება 100 000 ლარზე მეტად ღირს, რადგან მთავარი კითხვა თანხა კი არა, სისტემაა: რამდენად მკაცრად და პროფესიონალურად იმართება საქართველოს სტრატეგიული სახელმწიფო აქტივები.
წყაროები:
• საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია — ფინანსური ანგარიშგება
https://www.gogc.ge/uploads/files/68a45b8b4f052.pdf
• სახელმწიფო აუდიტის სამსახური
https://www.sao.ge/
