ევროკავშირი რუსეთის წინააღმდეგ ახალი სანქციების პაკეტს ამზადებს, რომლის მთავარი სამიზნე ის პირები და ორგანიზაციებია, რომლებიც უკრაინელი ბავშვების იძულებით გადაყვანასა და ე.წ. „რეინტეგრაციას“ უკავშირდება. ეს ნაბიჯი არა მხოლოდ მორიგი ეკონომიკურ-პოლიტიკური ზეწოლის მექანიზმია, არამედ ფართო საერთაშორისო კონტექსტში აღიქმება, როგორც მცდელობა — რუსეთის ქმედებები საერთაშორისო სამართლის მძიმე დარღვევად ფორმალურად და სისტემურად დაფიქსირდეს.

რადიო თავისუფლების მიერ მოპოვებული დოკუმენტების მიხედვით, ევროკავშირი ხაზს უსვამს, რომ უკრაინელი ბავშვების ოკუპირებული ტერიტორიებიდან გადაყვანა წარმოადგენს არა მხოლოდ ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევას, არამედ მიზანმიმართულ პოლიტიკას, რომელიც „უკრაინული იდენტობის განადგურებას“ ემსახურება.

სანქციების სიაში მოხვდება როგორც სახელმწიფო სტრუქტურებთან დაკავშირებული ორგანიზაციები, ასევე კონკრეტული პირები — მათ შორის ბანაკებისა და საგანმანათლებლო ცენტრების ხელმძღვანელები. მაგალითად, ყურადღების ცენტრშია რუსეთის განათლების სამინისტროსთან დაკავშირებული ბავშვთა ცენტრი „სმენა“, სადაც, ევროკავშირის შეფასებით, უკრაინელი არასრულწლოვნები გადაყვანის შემდეგ ექვემდებარებიან იდეოლოგიურ დამუშავებასა და რუსიფიკაციას.

განსაკუთრებით მწვავეა ბრალდებები ე.წ. სამხედრო-პატრიოტული ცენტრების მიმართ, როგორიცაა „ავანგარდი“, სადაც ბავშვებს სამხედრო ელემენტების შემცველი სწავლება უტარდებათ და პოლიტიკურ-იდეოლოგიური გავლენის ქვეშ ექცევიან.

ამავე დროს, დოკუმენტში საუბარია კონკრეტულ ფიგურებზე — მაგალითად, ლილია შვეცოვასა და ნატალია შევჩუკზე, რომლებიც, ევროკავშირის შეფასებით, მონაწილეობენ ისეთი პროგრამების მართვაში, რომლებიც ბავშვებში პრორუსულ ნარატივებს ამყარებს და უკრაინული ეროვნული იდენტობის შესუსტებას ისახავს მიზნად.

მნიშვნელოვანია, რომ ამ პროცესს უკვე აქვს საერთაშორისო სამართლებრივი განზომილება. ადრე საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლო-მა რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმირ პუტინი-ის მიმართაც გასცა დაკავების ორდერი სწორედ ბავშვთა დეპორტაციის საკითხზე, რაც ამ თემას კიდევ უფრო ამძაფრებს და გლობალურ პოლიტიკურ დღის წესრიგში აყენებს.

ევროკავშირის მიერ დაგეგმილი ახალი სანქციები, სავარაუდოდ, 6 მაისს უნდა დამტკიცდეს, ხოლო 11 მაისს ბრიუსელში გაიმართება ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო შეხვედრა, სადაც 50-მდე ქვეყნის წარმომადგენლები იმსჯელებენ უკრაინელი ბავშვების დაბრუნების მექანიზმებზე. ამ პროცესში აქტიურად არის ჩართული საერთაშორისო კოალიცია, რომელიც კანადის და უკრაინის ინიციატივით შეიქმნა და უკვე მოიცავს ათეულობით სახელმწიფოს.

რუსეთი კი ბრალდებებს უარყოფს და აცხადებს, რომ ბავშვების გადაყვანა ჰუმანიტარული აუცილებლობით იყო გამოწვეული — ოკუპირებულ რეგიონებში ინფრასტრუქტურისა და სოციალური სისტემების ნგრევის ფონზე.

თუმცა, დასავლურ მედიასა და საერთაშორისო ორგანიზაციებში გავრცელებული შეფასებები სრულიად განსხვავებულია. ისეთი გამოცემები, როგორიცაა BBC, The New York Times და Reuters, მრავალჯერ აღნიშნავენ, რომ უკრაინელი ბავშვების გადაყვანა ხშირად ხორციელდება მშობლების ან კანონიერი წარმომადგენლების თანხმობის გარეშე, რაც საერთაშორისო სამართლის პირდაპირ დარღვევად განიხილება.

გარდა ამისა, გაეროს (United Nations-ის) ანგარიშებიც მიუთითებს, რომ ბავშვთა იძულებითი გადაადგილება ომის დროს შეიძლება შეფასდეს როგორც ომის დანაშაული ან დანაშაული კაცობრიობის წინააღმდეგ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მას თან ახლავს იდენტობის შეცვლის ან ასიმილაციის მცდელობები.

ანალიტიკურ დონეზე, ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ეს საკითხი უკვე გასცდა მხოლოდ ჰუმანიტარულ ჩარჩოს და გადაიქცა გეოპოლიტიკურ ინსტრუმენტად. მათი შეფასებით, ევროკავშირის ახალი სანქციები მიზნად ისახავს არა მხოლოდ კონკრეტული პირების დასჯას, არამედ რუსეთისთვის სიგნალის გაგზავნას — რომ დემოგრაფიული და იდენტობის პოლიტიკის გამოყენება ომის ნაწილად მიუღებელია.

ანალიტიკოსების, საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტებისა და უსაფრთხოების ექსპერტების შეფასებით, უკრაინელი ბავშვების საკითხი შეიძლება გახდეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც მომავალში განსაზღვრავს როგორც რუსეთის წინააღმდეგ სამართლებრივ პროცესებს, ისე დასავლეთის პოლიტიკურ სტრატეგიას. მათი თქმით, ეს თემა აერთიანებს ჰუმანიტარულ, სამართლებრივ და უსაფრთხოების კომპონენტებს და სწორედ ამიტომ იქცა ის დასავლეთის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ მორალურ არგუმენტად რუსეთის წინააღმდეგ.

წყაროები