ხელოვნური ინტელექტის სწრაფ განვითარებასთან ერთად იზრდება მონაცემთა ცენტრების საჭიროება. ეს ინფრასტრუქტურა დიდი რაოდენობით ელექტროენერგიასა და წყალს მოიხმარს და დამატებით მოთხოვნას ქმნის მიწის რესურსებზე.
მონაცემთა ცენტრები სპეციალიზებული ობიექტებია, სადაც განთავსებულია სერვერები და სხვა მოწყობილობები, რომლებიც ციფრული სერვისებისა და ხელოვნური ინტელექტის მოდელების მუშაობას უზრუნველყოფს. განსაკუთრებით მაღალია ენერგიისა და გაგრილების მოთხოვნა AI-სთვის განკუთვნილ ცენტრებში, რადგან მათი გამოთვლითი დატვირთვა ჩვეულებრივ სერვერებთან შედარებით მნიშვნელოვნად დიდია.
გაეროს უნივერსიტეტის წყლის, გარემოსა და ჯანმრთელობის ინსტიტუტის მონაცემებით, 2025 წელს მსოფლიოს მონაცემთა ცენტრებმა დაახლოებით 448 ტერავატსაათი ელექტროენერგია მოიხმარეს. 2030 წლისთვის ეს მაჩვენებელი შესაძლოა 945 ტერავატსაათამდე გაიზარდოს.
ენერგიის მოხმარებასთან ერთად მნიშვნელოვანია წყლის რესურსებზე გავლენაც. მაღალი სიმძლავრის სერვერები მუშაობისას მნიშვნელოვან სითბოს გამოყოფენ, რის გამოც მათი მუდმივი გაგრილებაა საჭირო. ამისთვის გამოიყენება ჰაერი, სპეციალური გამაგრილებელი სითხეები და წყალი. წყლის გაგრილების სისტემები შედარებით ენერგოეფექტურია, თუმცა წყლის მოხმარებას ზრდის.
კვლევის მიხედვით, GPT-5-ის მოდელის გაწვრთნასთან დაკავშირებულმა წყლის მთლიანმა ხარჯმა დაახლოებით 1 მილიარდი ლიტრი შეადგინა. ასეთი მასშტაბის მოხმარება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ რეგიონებში, სადაც წყლის რესურსები შეზღუდულია.
მონაცემთა ცენტრების გარემოზე ზემოქმედება მხოლოდ წყლისა და ელექტროენერგიის მოხმარებით არ შემოიფარგლება. მათი ენერგომომარაგებისთვის კვლავ გამოიყენება წიაღისეული საწვავი, რაც სათბურის აირების ემისიებს ზრდის. ამასთან, ახალი ცენტრებისა და მათი ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურისთვის მნიშვნელოვანი რაოდენობის მიწის ათვისებაა საჭირო.
მსოფლიოში მონაცემთა ცენტრების ყველაზე დიდი რაოდენობა აშშ-შია — 4 000-ზე მეტი. შემდეგ მოდის ჩინეთი. ტექნოლოგიური კომპანიები ენერგიის მზარდი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ინვესტიციებს ახორციელებენ მზის, ქარისა და ბირთვულ ენერგიაში, თუმცა ეს ნაბიჯები მონაცემთა ცენტრების გარემოზე ზემოქმედების ყველა პრობლემას ვერ აგვარებს.
ამრიგად, ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურის გაფართოება ქმნის ახალ გამოწვევას: ტექნოლოგიური პროგრესის პარალელურად იზრდება ენერგიისა და წყლის მოხმარება, რაც მონაცემთა ცენტრების ეკოლოგიური ზემოქმედების შეფასებას სულ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის.
