ევროპა 2026 წელს უკვე მეორე უპრეცედენტო სიცხის ტალღას ებრძვის, რომელიც ტემპერატურულ რეკორდებს ამყარებს და კლიმატის ცვლილების მასშტაბებზე ახალ კითხვებს აჩენს. მეცნიერების შეფასებით, ექსტრემალური სიცხეები კონტინენტზე სულ უფრო ხშირი, ინტენსიური და ხანგრძლივი ხდება, რაც გლობალური დათბობის პირდაპირი შედეგია.
წლის პირველი მასშტაბური სიცხის ტალღა 24 მაისს დაიწყო, როდესაც ევროპის ნაწილში ჰაერის ტემპერატურა კლიმატურ ნორმას 10-15°C-ით აღემატებოდა. Copernicus Climate Change Service-ის მონაცემებით, ყველაზე დიდი ანომალიები დასავლეთ საფრანგეთში, ინგლისსა და უელსში დაფიქსირდა, ხოლო პორტუგალიამ, დიდმა ბრიტანეთმა და ირლანდიამ მაისის ტემპერატურის ისტორიული რეკორდები განაახლეს.
სამეცნიერო ჟურნალ Nature-თან საუბარში კლიმატოლოგები აღნიშნავენ, რომ ევროპაში 40°C-მდე ტემპერატურა, მათ შორის ლონდონის მსგავსი ქალაქებისთვის, ისტორიულად ანომალიად მიიჩნეოდა, თუმცა მსგავსი მოვლენები მომავალში გაცილებით ხშირი გახდება.
„სიცხის ტალღები გაგრძელდება, სანამ გლობალური ემისიების შემცირებას ვერ შევძლებთ. ისინი უფრო ინტენსიური, უფრო ხშირი და უფრო ხანგრძლივი ხდება,“ — აცხადებს Samantha Burgess.
ექსტრემალურმა სიცხემ უკვე მნიშვნელოვანი ადამიანური დანაკარგიც გამოიწვია. World Health Organization-ის შეფასებით, 21-28 ივნისის პერიოდში ევროპაში სიცხესთან დაკავშირებული ჭარბი სიკვდილიანობა დაახლოებით 1 300 შემთხვევით გაიზარდა. მათგან დაახლოებით 1 000 შემთხვევა საფრანგეთში, ხოლო 327 — ესპანეთში დაფიქსირდა. WHO-ის გენერალურმა დირექტორმა Tedros Adhanom Ghebreyesus-მა სითბურ სტრესს „უხმაურო მკვლელი“ უწოდა.
ამასთან, საერთაშორისო კვლევითი ჯგუფის, World Weather Attribution-ის ანალიზის მიხედვით, ევროპის 854 ქალაქიდან თითქმის ნახევარში სითბური სტრესის ისტორიული რეკორდი უკვე დაფიქსირდა ან თვის ბოლომდე დაფიქსირდება. კვლევა აჩვენებს, რომ მიმდინარე სიცხის ტალღა შესწავლილ რეგიონში უპრეცედენტოა, ხოლო მსგავსი მასშტაბის მოვლენა 50 წლის წინ პრაქტიკულად შეუძლებელი იქნებოდა.
მეცნიერები განმარტავენ, რომ ექსტრემალურ სიცხეს ხელს უწყობს როგორც ატმოსფერული ცირკულაციის ცვლილება, რომელიც ჩრდილოეთ აფრიკიდან ცხელ ჰაერს ევროპისკენ გადააქვს, ასევე გლობალური დათბობით გამოწვეული ნიადაგის გამოშრობა, ღრუბლიანობის შემცირება და ატმოსფეროს საერთო გათბობა.
კვლევების ავტორების შეფასებით, ევროპაში კლიმატის ცვლილება განსაკუთრებით 1980-იანი წლებიდან დაჩქარდა და კონტინენტი დღეს გლობალურ საშუალო მაჩვენებელზე უფრო სწრაფად თბება, რის გამოც ტემპერატურული რეკორდების დამყარება უკვე გამონაკლისი აღარ არის, არამედ სულ უფრო რეგულარულ მოვლენად იქცევა.
