ბოლო ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ექსტრემალური სიცხე იმ ადამიანების ყოველდღიური რეალობაც გახდა, რომლებიც ადრე ასეთ კლიმატურ პირობებს თითქმის არ აწყდებოდნენ. ამ დასკვნამდე ევროპის საშუალოვადიანი ამინდის პროგნოზების ცენტრის მეცნიერები მივიდნენ.
მკვლევრებმა შეისწავლეს, როგორ იცვლებოდა ძლიერი სიცხის პერიოდები 1970-იანი წლებიდან 2024 წლამდე. 1970-იან წლებში ექსტრემალურ პირობებს, როცა ტემპერატურა „შეგრძნებით“ წელიწადში მინიმუმ ერთი დღით 46 გრადუსს აღწევდა, პლანეტის დაახლოებით ყოველი მეექვსე მცხოვრები აწყდებოდა. დღეს ეს მაჩვენებელი უკვე ყოველი მეხუთე ადამიანზე მეტს ეხება.
კვლევის მიხედვით, დღეს დაახლოებით ერთი მილიარდი ადამიანი ცხოვრობს ისეთ კლიმატში, სადაც ექსტრემალური სიცხის რისკი არსებობს, მაშინ როცა 1970-იან წლებში მათთვის ასეთი საფრთხე თითქმის არ არსებობდა.
მეცნიერები განმარტავენ, რომ საუბარია არა უბრალოდ მაღალ ტემპერატურაზე, არამედ ისეთ პირობებზე, როცა სიცხეს მაღალი ტენიანობა, უქარობა ან ძლიერი მზე ემატება. ასეთ დროს ადამიანის ორგანიზმს გაგრილება უჭირს და იზრდება თბური დარტყმის რისკი, რაც ზოგ შემთხვევაში გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს.
სიცხის გავლენის შესაფასებლად მკვლევრებმა გამოიყენეს ე.წ. უნივერსალური თერმული კლიმატური ინდექსი. ეს მაჩვენებელი მხოლოდ ჰაერის ტემპერატურას არ ითვლის — ის ითვალისწინებს ტენიანობას, ქარის სიჩქარესა და მიმართულებას, მზის გამოსხივებას და იმასაც, როგორ რეაგირებს ადამიანის ორგანიზმი ასეთ ამინდზე.
ევროპაში ექსტრემალური სიცხე ყველაზე მეტად იმ ქვეყნებში გაძლიერდა, სადაც ზაფხულის მაღალი ტემპერატურა მანამდეც ჩვეულებრივი მოვლენა იყო — ესპანეთში, პორტუგალიაში, იტალიასა და საფრანგეთში. თუმცა დღეს ასეთ ამინდში ტემპერატურა დაახლოებით 5 გრადუსით მაღალია, ვიდრე 50 წლის წინ.
ევროპისთვის ეს პრობლემა განსაკუთრებით მწვავე ხდება, რადგან რეგიონი მსოფლიო საშუალო მაჩვენებელზე დაახლოებით ორჯერ სწრაფად თბება. ამიტომ ქვეყნები ახალ კლიმატურ რეალობაზე ადაპტაციას ცდილობენ: საფრანგეთში ძლიერი სიცხის დროს ხანდაზმულებს სოციალური სამსახურები საკვებსა და მედიკამენტებს აწვდიან, ასევე ურჩევენ, დღის ნაწილი კონდიცირებულ სივრცეებში გაატარონ.
რამდენიმე ქვეყანაში შრომის წესებიც შეიცვალა. სიცხის პერიოდში თანამშრომლებს უფრო ხანგრძლივი შესვენების, უფასო წყლის მიღებისა და სამუშაო დღის უფრო ადრე დაწყების შესაძლებლობას აძლევენ.
ქალაქებიც ცდილობენ სიცხის ტალღების შემცირებას. პარიზში შენობებისა და საზოგადოებრივი სივრცეების გადაკეთების მასშტაბური პროგრამა დაიწყო, ვენაში კი მაღალი ტემპერატურის შედეგებთან საბრძოლველად სპეციალური სტრატეგიული გეგმა მიიღეს.
ექიმები მოსახლეობას მარტივ რეკომენდაციებსაც ახსენებენ: სიცხეში საჭიროა მეტი სითხის მიღება, ღია ფერის თავისუფალი ტანსაცმლის ტარება და მზეზე გასვლისგან თავის შეკავება განსაკუთრებით 11:00-დან 15:00 საათამდე. ასევე რეკომენდებულია ალკოჰოლისგან თავის არიდება, ზედმეტი ფიზიკური დატვირთვის შემცირება, სახლში ფარდების დახურვა და ისეთი ტექნიკის გამორთვა, რომელიც ოთახს დამატებით ათბობს.
