თანამედროვე სამუშაო გარემო სულ უფრო ხშირად აღარ არის მხოლოდ პროფესიული განვითარების სივრცე — ის იქცა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისთვის სერიოზულ რისკად. საერთაშორისო შრომის ორგანიზაციის (ILO) უახლესი შეფასებით, მსოფლიოში ყოველწლიურად 840 000-ზე მეტი ადამიანი იღუპება სამუშაოსთან დაკავშირებული სტრესისა და ფსიქოსოციალური რისკების გამო, რაც თანამედროვე ეკონომიკის ერთ-ერთ ყველაზე ნაკლებად დანახულ, მაგრამ ყველაზე მძიმე პრობლემად იქცა.

ეს რიცხვი აერთიანებს ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა გადატვირთული სამუშაო გრაფიკი, ხანგრძლივი სამუშაო საათები, სამსახურის დაკარგვის შიში, დაბალი ან არათანაბარი ანაზღაურება, სამუშაო ადგილზე ბულინგი და მუდმივი ფსიქოლოგიური წნეხი. ექსპერტების მიხედვით, სწორედ ეს გარემოებები იწვევს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს, დეპრესიას, ქრონიკულ შფოთვას და ზოგ შემთხვევაში — თვითმკვლელობამდეც კი მიჰყავს ადამიანი.

პრობლემა მხოლოდ ჯანმრთელობას არ ეხება — მას აქვს გლობალური ეკონომიკური შედეგებიც. კვლევები აჩვენებს, რომ სამუშაოსთან დაკავშირებული ფსიქოსოციალური რისკები ყოველწლიურად იწვევს მილიონობით „ჯანმრთელი ცხოვრების წლის“ დაკარგვას და ამცირებს მსოფლიო ეკონომიკის პროდუქტიულობას, რაც საბოლოოდ მილიარდობით დოლარის ზარალს ნიშნავს.

საგულისხმოა, რომ ეს კრიზისი არ არის ახალი, თუმცა ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაღრმავდა. მაგალითად, წინა კვლევები აჩვენებდა, რომ მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში სამუშაო სტრესი წელიწადში დაახლოებით 120 000 ადამიანის სიკვდილთან იყო დაკავშირებული, რაც მიუთითებს, რომ პრობლემა უკვე ათწლეულებია სისტემურად არსებობს და თანდათან ფართოვდება.

თანამედროვე ტენდენციები განსაკუთრებით აძლიერებს ამ რისკებს:

  • სამუშაო საათების ზრდა და „დაუსრულებელი ონლაინ ხელმისაწვდომობა“
  • მაღალი კონკურენცია და სამუშაოს დაკარგვის მუდმივი შიში
  • არასტაბილური კონტრაქტები და ეკონომიკური გაურკვევლობა
  • ორგანიზაციული კულტურა, რომელიც პროდუქტიულობას აყენებს ადამიანის კეთილდღეობაზე მაღლა

ექსპერტები, ანალიტიკოსები და შრომის ბაზრის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ დღეს სტრესი აღარ არის ინდივიდუალური პრობლემა — ის სისტემურად არის ჩაშენებული სამუშაო მოდელებში. მათი შეფასებით, თანამედროვე ეკონომიკა ხშირად ქმნის გარემოს, სადაც ფსიქოლოგიური ზეწოლა „ნორმად“ არის ქცეული, რაც საბოლოოდ გარდაიქმნება ფიზიკურ დაავადებებად და სიკვდილიანობად.

ამავე დროს, კვლევები აჩვენებს, რომ განსაკუთრებით მაღალი რისკის ქვეშ არიან დაბალშემოსავლიანი მუშაკები, ახალგაზრდები და ის ადამიანები, რომლებიც მუშაობენ არასტაბილურ ან მაღალი დატვირთვის სექტორებში.

საბოლოოდ, სპეციალისტების შეფასებით, სამუშაოსთან დაკავშირებული სტრესი უკვე უნდა განიხილებოდეს არა მხოლოდ შრომითი, არამედ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და გლობალური ეკონომიკის კრიზისად. პრობლემის უგულებელყოფა ნიშნავს არა მხოლოდ ადამიანური დანაკარგების ზრდას, არამედ ეკონომიკური სისტემის სუსტ წერტილებად ქცევას, რაც მომავალში კიდევ უფრო მძიმე შედეგებს გამოიწვევს.

წყაროები: