რუსული Astoria Grande, რომლის საქართველოში გამოჩენასაც 2023 წელს მასშტაბური პროტესტი და პოლიტიკური დაპირისპირება მოჰყვა, ბათუმში წელს აღარ შევა. საკრუიზო კომპანიის განახლებულ მარშრუტში საქართველო აღარ ფიგურირებს — ბათუმის ნაცვლად ლაინერი თურქეთის მიმართულებით, სტამბოლსა და ამასრაში გაჩერდება, შემდეგ კი კვლავ სოჭში დაბრუნდება.
მნიშვნელოვანია, რომ ჯერ კიდევ 19 მაისის მდგომარეობით ბათუმი ოფიციალურ მარშრუტში იყო მითითებული, თუმცა საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო ამ ინფორმაციას არც ადასტურებდა და არც უარყოფდა. სწორედ ამ ბუნდოვანმა კომუნიკაციამ კიდევ ერთხელ გააცოცხლა 2023 წლის მოვლენები, როდესაც Astoria Grande-ის ბათუმში შემოსვლამ ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ხმაურიანი პოლიტიკური და საზოგადოებრივი კრიზისი გამოიწვია.
2023 წლის ივლისში რუსული საკრუიზო გემი ბათუმში ორჯერ — 27 და 31 ივლისს შევიდა. ორივე შემთხვევაში მას ხმაურიანი საპროტესტო აქციები დახვდა. პროტესტის მონაწილეები რუსეთის მოქალაქეების საქართველოში ტურისტული ვიზიტის წინააღმდეგ გამოდიოდნენ, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როცა რუსეთი კვლავ ოკუპანტ სახელმწიფოდ რჩება და უკრაინაში სრულმასშტაბიან ომს აგრძელებს.
პირველი ვიზიტის დროს ბათუმში რამდენიმე ასეული რუსი ტურისტი ჩამოვიდა. საზოგადოების აღშფოთება კიდევ უფრო გაამწვავა იმ ფაქტმა, რომ გემზე მყოფი ზოგიერთი მგზავრი ანტიქართული კომენტარებითა და შეურაცხმყოფელი ჟესტებით გამოირჩეოდა. ბათუმის პორტში შეკრებილმა მოქალაქეებმა Astoria Grande სტვენითა და შეძახილებით გააცილეს, რის შემდეგაც გემმა პორტი დაგეგმილზე ადრე დატოვა.
31 ივლისს ვითარება კიდევ უფრო დაიძაბა — მგზავრების ნაწილი ნავსადგურიდან ავტობუსებითა და სამარშრუტო ტაქსებით გაიყვანეს, რასაც ადგილზე შეკრებილი მოქალაქეების პროტესტი, კვერცხებისა და ბოთლების სროლა ახლდა. საბოლოოდ, Astoria Grande საქართველოში არა ტურისტულ, არამედ პოლიტიკურ და უსაფრთხოების სიმბოლოდ გადაიქცა.
მიუხედავად იმისა, რომ წლევანდელი გადაწყვეტილება ოფიციალურად არავის განუმარტავს, ფაქტია — ბათუმის მარშრუტიდან ამოღება მხოლოდ ტურისტული ცვლილება არ არის. ეკონომიკური თვალსაზრისით, საკრუიზო ტურიზმი ბათუმისთვის მნიშვნელოვანი შემოსავლის წყაროა. თითოეული რეისი სასტუმროების, რესტორნების, ტრანსპორტისა და მცირე ბიზნესისთვის დამატებით შემოსავალს ქმნის. სწორედ ამიტომ, ბიზნესსექტორის ნაწილი მიიჩნევდა, რომ რუსული გემისთვის ბათუმის დახურვა ეკონომიკურად არაპრაგმატული იქნებოდა.
თუმცა, მეორე მხარეს იდგა პოლიტიკური და რეპუტაციული რისკები. საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტები და უსაფრთხოების ექსპერტები ხაზს უსვამდნენ, რომ რუსეთთან დაკავშირებული ტურიზმი საქართველოში მხოლოდ ეკონომიკური საკითხი აღარ არის. მათი შეფასებით, მსგავსი ვიზიტები პირდაპირ უკავშირდება ქვეყნის საგარეო პოლიტიკურ იმიჯს, საზოგადოებრივ განწყობებსა და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებს.
განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა იმასაც, რომ Astoria Grande სოჭიდან გამოდიოდა — ქალაქიდან, რომელიც რუსეთის მიერ ოკუპირებულ აფხაზეთთან უშუალო სიახლოვეში მდებარეობს. ამ ფონზე, საზოგადოების ნაწილი გემის ვიზიტს აღიქვამდა არა უბრალოდ ტურისტულ რეისად, არამედ რუსეთის „რბილი ძალის“ ნაწილად, რომელიც რეგიონში პოლიტიკური გავლენის შენარჩუნებას ცდილობს.
ექსპერტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ საქართველოს ხელისუფლება რთული არჩევანის წინაშე აღმოჩნდა — ერთი მხრივ ეკონომიკური სარგებელი და ტურისტული შემოსავლები, მეორე მხრივ კი დასავლური პარტნიორების, ადგილობრივი საზოგადოების და ქვეყნის უსაფრთხოების მიმართ არსებული სენსიტიური გარემო. საბოლოოდ კი, ბათუმის მარშრუტიდან გაქრობა შესაძლოა იმაზე მიუთითებდეს, რომ პოლიტიკური და რეპუტაციული რისკები ამ ეტაპზე ეკონომიკურ ინტერესებზე მძიმე აღმოჩნდა.
Astoria Grande-ის ისტორია საქართველოსთვის ერთგვარ ტესტად დარჩა — რამდენად შეუძლია ქვეყანას ეკონომიკური პრაგმატიზმის, საზოგადოების განწყობების, ეროვნული უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკური ინტერესების ერთმანეთთან დაბალანსება. და მიუხედავად იმისა, რომ რუსული ლაინერი წელს ბათუმში აღარ შევა, 2023 წლის მოვლენებმა უკვე აჩვენა: საქართველოსთვის რუსული ტურიზმი მხოლოდ ტურიზმი აღარ არის.
წყაროები:
- https://batumelebi.netgazeti.ge/news/617008/
- https://astoriagrande.com/destination/kruizy-iz-sochi-v-gruziu/
- https://europetime.eu/ka/article/46345-mediis-cnobit%2C-sakruigo-laineri-astoria-grande-sochidan-batumis-portshi-shevida
- https://ajaratimes.ge/astoria-grande-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A8%E1%83%98-%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98/
