დანიელმა არქეოლოგებმა და გენეტიკოსებმა დაადგინეს, რომ ადამიანები „საღეჭ რეზინას“ უკვე დაახლოებით 6 000 წლის წინ იყენებდნენ. საუბარია არყის ხის ფისისგან დამზადებულ მასალაზე, რომელსაც ქვის ხანის ადამიანები ღეჭავდნენ. მეცნიერებმა დანიაში აღმოჩენილი უძველესი „საღეჭი“ შეისწავლეს და მასში შემორჩენილი დნმ-ის დახმარებით იმ ადამიანის გენეტიკური პროფილის ნაწილიც აღადგინეს, ვინც მას იყენებდა.

აღმოჩენა დანიის კუნძულ ლოლანდზე, სილთჰოლმის არქეოლოგიურ ზონაში გაკეთდა. იქ მეცნიერებმა შავად შეფერილი არყის ფისი იპოვეს, რომელსაც კბილის კვალი და ნერწყვის კვალი ჰქონდა შემორჩენილი. სპეციალისტებმა დაადგინეს, რომ მას დაახლოებით 5 700, 6 000 წლის წინ ახალგაზრდა ქალი ღეჭავდა. მეცნიერებმა მას პირობითად „ლოლა“ უწოდეს.

კვლევის მიხედვით, ეს მასალა თანამედროვე საღეჭი რეზინის ერთგვარ პროტოტიპად შეიძლება ჩაითვალოს. ქვის ხანის ადამიანები არყის ფისს ძირითადად როგორც წებოვან ნივთიერებას იყენებდნენ — მაგალითად, იარაღებზე ან ხელსაწყოებზე ქვის პირების დასამაგრებლად. თუმცა, როდესაც ფისი მყარდებოდა, ადამიანები მას ღეჭავდნენ, რათა კვლავ დარბილებულიყო და ხელახლა გამოსაყენებელი გამხდარიყო. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მას შესაძლოა ჰიგიენური და სამკურნალო დანიშნულებაც ჰქონოდა, რადგან არყის ფისი ანტისეპტიკურ ნივთიერებებს შეიცავს.

ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ ფისში ათასწლეულების განმავლობაში ნერწყვის დნმ შენარჩუნდა. მეცნიერებმა შეძლეს არა მხოლოდ ადამიანის გენომის ნაწილის აღდგენა, არამედ მისი კვების რაციონისა და პირის ღრუს ბაქტერიების შესწავლაც. კვლევამ აჩვენა, რომ ქალი სავარაუდოდ თხილსა და გარეულ იხვს მიირთმევდა. ასევე დადგინდა, რომ მას მუქი კანი, მუქი თმა და ცისფერი თვალები ჰქონდა.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი აღმოჩენები არქეოლოგიას და გენეტიკას მნიშვნელოვნად ცვლის. თუ ადრე მეცნიერებს უძველესი ადამიანების შესასწავლად ძვლები და კბილები სჭირდებოდათ, ახლა მსგავსი ორგანული მასალებიც საკმარისი ხდება. მეცნიერების თქმით, ქვის ხანის „საღეჭი რეზინა“ რეალურად ერთგვარი „ბიოლოგიური დროის კაფსულაა“, რომელიც ადამიანების ჯანმრთელობის, კვების, მიკრობიომის და ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ უნიკალურ ინფორმაციას ინახავს.

ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი კვლევები უკვე ეკონომიკურ და ტექნოლოგიურ მნიშვნელობასაც იძენს. უძველესი დნმ-ის კვლევის ბაზარი სწრაფად იზრდება, ხოლო გენეტიკური ანალიზის ტექნოლოგიებში ინვესტიციები მსოფლიოს მასშტაბით მილიარდობით დოლარს აღწევს. არქეოლოგიური გენეტიკა დღეს მხოლოდ ისტორიის შესწავლა აღარ არის — ის ბიოტექნოლოგიის, მედიცინის და მონაცემთა მეცნიერების ნაწილადაც იქცა.

ექსპერტები ასევე აღნიშნავენ, რომ მსგავსი აღმოჩენები ტურიზმისთვისაც მნიშვნელოვანია. დანია და სხვა ევროპული ქვეყნები სულ უფრო აქტიურად იყენებენ არქეოლოგიურ აღმოჩენებს კულტურული ტურიზმის გასაძლიერებლად. „ლოლას“ ისტორია უკვე მუზეუმების, დოკუმენტური ფილმების და საგანმანათლებლო პროექტების ნაწილად იქცა.

საბოლოოდ, 6 000 წლის წინ გადაგდებული პატარა ფისის ნაჭერი მეცნიერებისთვის ერთგვარ „ცოცხალ არქივად“ გადაიქცა, რომელმაც თანამედროვე ადამიანებს ქვის ხანის ყოველდღიურ ცხოვრებაში ჩახედვის უნიკალური შესაძლებლობა მისცა.

წყაროები: