Binance-ის გარშემო ახალი სკანდალი მხოლოდ ერთ კრიპტოპლატფორმას აღარ ეხება. საქმე აჩვენებს, როგორ იქცა კრიპტოინფრასტრუქტურა ირანისთვის სანქციების გვერდის ავლის, ნავთობიდან მიღებული შემოსავლების გადაადგილებისა და დასავლური ფინანსური სისტემის კონტროლისგან თავის დაღწევის ერთ-ერთ ინსტრუმენტად.

უცხოური მედიის ცნობით, Binance-ის პლატფორმის მეშვეობით ირანთან დაკავშირებულ სუბიექტებში დაახლოებით 1.7 მილიარდი დოლარის გადარიცხვები გამოვლინდა. Wall Street Journal-ის ინფორმაციით, თანხების ნაწილი უკავშირდებოდა ირანელ ფინანსისტ ბაბაქ ზანჯანის ქსელს, რომელიც აშშ-ის სანქციების ქვეშ არის. გამოცემის ცნობით, მხოლოდ ზანჯანისთან დაკავშირებულმა ნაკადებმა Binance-ზე დაახლოებით 850 მილიონ დოლარს მიაღწია, ხოლო მთლიანად ირანთან დაკავშირებულმა ქსელებმა 1.7 მილიარდი დოლარის მოცულობის ტრანზაქციები განახორციელეს. Binance ბრალდებებს უარყოფს და აცხადებს, რომ სანქცირებულ სუბიექტებთან შეგნებულად არ უმუშავია.

ეს საქმე განსაკუთრებით სენსიტიურია იმიტომ, რომ Binance-ს 2023 წელს უკვე ჰქონდა ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი სამართლებრივი შეთანხმება აშშ-ის ხელისუფლებასთან. აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტის ცნობით, კომპანიამ აღიარა ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო წესების, არალიცენზირებული ფულადი გადარიცხვებისა და სანქციების დარღვევები და 4.3 მილიარდი დოლარის გადახდაზე დათანხმდა. Binance-ის დამფუძნებელმა ჩანგპენგ ჟაომაც აღიარა ბრალი ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო ეფექტიანი პროგრამის არქონასთან დაკავშირებით.

ფინანსური მასშტაბი კიდევ უფრო ფართოა. აშშ-ის ფინანსური დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლის ქსელმა, FinCEN-მა Binance-ს 3.4 მილიარდი დოლარის სამოქალაქო ჯარიმა დააკისრა და ხუთწლიანი მონიტორინგი დაუწესა. OFAC-ის შეთანხმების ფარგლებში კი Binance-მა 968.6 მილიონი დოლარის გადახდაზე დათანხმდა სანქციებთან დაკავშირებული დარღვევების გამო.

ბიზნესმედიისთვის ამ თემის მთავარი ეკონომიკური შინაარსი ის არის, რომ კრიპტობაზარი სულ უფრო მეტად ხდება სანქციების, ენერგეტიკისა და გეოპოლიტიკის გადაკვეთის ადგილი. ირანისთვის კრიპტო არ არის მხოლოდ საინვესტიციო ან სპეკულაციური აქტივი. სპეციალისტების შეფასებით, ის შეიძლება გამოიყენებოდეს სანქცირებული ბანკების, ნავთობის შემოსავლებისა და სამხედრო სტრუქტურებთან დაკავშირებული ფინანსური ნაკადების გადასაადგილებლად. Reuters-ის გამოძიებით, ირანის უდიდესმა კრიპტობირჟა Nobitex-მა 2023 წლიდან მინიმუმ 2.3 მილიარდი დოლარის ტრანზაქციები გაატარა Tron და BNB Chain ქსელებზე.

ვინ აფინანსებს ამ ნაკადებს? ეს არ არის ერთი ბიუჯეტიანი პროგრამა, რომელსაც ოფიციალური ფინანსური გეგმა აქვს. საუბარია სავარაუდო ქსელურ მოდელზე, სადაც თანხები შეიძლება მოდიოდეს ირანის ნავთობის გაყიდვებიდან, სანქცირებული ფინანსური შუამავლებისგან, ჩრდილოვანი საბანკო ქსელებიდან, კრიპტობირჟებიდან და პროქსი სტრუქტურებთან დაკავშირებული ორგანიზაციებიდან. აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტმა ბაბაქ ზანჯანი დაასანქცირა და განაცხადა, რომ ის ირანის რეჟიმისა და ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსისთვის მნიშვნელოვან ფინანსურ მხარდაჭერას უზრუნველყოფდა.

ამ საქმეს პირდაპირი გავლენა აქვს კრიპტოინდუსტრიაზე. Binance-ისთვის რისკი არა მხოლოდ ჯარიმებია, არამედ ლიცენზიები, საბანკო პარტნიორები, მომხმარებელთა ნდობა და ევროპულ ბაზარზე MiCA-ს რეგულაციის პირობებში საქმიანობის გაგრძელება. Reuters-ის ცნობით, Binance ცდილობს ევროკავშირში ოპერირების გაგრძელებას ახალი წესების ფარგლებში, თუმცა სანქციებთან დაკავშირებული სკანდალები მის რეგულატორულ რისკს ზრდის.

ანალიტიკოსები და სანქციების სპეციალისტები ამბობენ, რომ Binance-ის საქმე აჩვენებს სისტემურ პრობლემას: კრიპტოპლატფორმები შესაძლოა დეკლარირებულად ემორჩილებოდნენ წესებს, მაგრამ რეალურ დროში ტრანზაქციების მონიტორინგი, ბენეფიციარების იდენტიფიცირება და სანქცირებული ქსელების დაბლოკვა კვლავ რთულია. ეს განსაკუთრებით პრობლემურია მაშინ, როდესაც ტრანზაქციები გადის შუამავლების, ოფშორული კომპანიების, დეცენტრალიზებული ქსელებისა და სტეიბლკოინების გამოყენებით.

საბოლოოდ, Binance-ის ირანული საქმე არის არა მხოლოდ კრიპტოსკანდალი, არამედ მაგალითი იმისა, როგორ ეჯახება ერთმანეთს სამი დიდი პროცესი: ირანის სანქცირებული ეკონომიკა, გლობალური კრიპტობაზრის სწრაფი ზრდა და დასავლეთის ფინანსური კონტროლის მექანიზმები. თუ გამოძიებები დაადასტურებს, რომ Binance-ის პლატფორმა სისტემურად გამოიყენებოდა ირანული ფინანსური ქსელებისთვის, ეს შეიძლება გახდეს ახალი ეტაპი კრიპტობირჟების რეგულაციაში და გაამკაცროს კონტროლი არა მხოლოდ Binance-ზე, არამედ მთელ სექტორზე.

წყაროები: