მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ბუნების ხედების ყურება, თუნდაც ეკრანიდან, ადამიანზე ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს ახდენს. კვლევის მიხედვით, ტყეების, მდინარეების, მთებისა და სხვა ბუნებრივი გარემოს ვიდეოების ყურების დროს ადამიანებს ტკივილი ნაკლებად ინტენსიურად აღექვათ, ხოლო ტვინში ტკივილთან დაკავშირებული აქტივობაც მცირდებოდა.
კვლევა ვენის უნივერსიტეტის, ექსეტერის უნივერსიტეტისა და გერმანიის მაქს პლანკის ინსტიტუტის მეცნიერებმა ჩაატარეს. ექსპერიმენტში მონაწილეებს მცირე ელექტრული იმპულსებით ტკივილს აყენებდნენ, პარალელურად კი მათ ბუნების, ქალაქისა და დახურული სივრცეების ვიდეოებს აყურებინებდნენ. შედეგებმა აჩვენა, რომ ბუნებრივი გარემოს ყურების დროს ადამიანები ტკივილს უფრო სუსტად გრძნობდნენ.
მკვლევრებმა ფუნქციური მაგნიტურ რეზონანსული ტომოგრაფიის გამოყენებით დააფიქსირეს, რომ ბუნების ხედები ამცირებდა იმ ნეირონულ აქტივობას, რომელიც ტკივილის ინტენსივობისა და ლოკაციის აღქმასთან არის დაკავშირებული. მეცნიერების თქმით, ეს ეფექტი მხოლოდ ფსიქოლოგიური „პლაცებო“ არ არის — ბუნება რეალურად ცვლის ტვინის რეაქციას ტკივილზე.
კვლევის ავტორი მაქს შტაინინგერი განმარტავს, რომ ბუნებრივი გარემო ტვინს „უსაფრთხო სივრცის“ განცდას აძლევს, რის გამოც ტკივილის სიგნალები ნაკლებად მძაფრად მუშავდება. მეცნიერები ასევე აღნიშნავენ, რომ ეფექტი რეალურ ბუნებაში ყოფნისას უფრო ძლიერია, თუმცა ეკრანიდან ყურებაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.
სპეციალისტები ამბობენ, რომ მსგავსი კვლევები ჯანდაცვისა და ფსიქოლოგიის სფეროში ახალ მიმართულებას აჩენს. მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში უკვე განიხილავენ ბუნებაზე დაფუძნებულ თერაპიებს, როგორც მედიკამენტების დამატებით ან ალტერნატიულ მეთოდს. განსაკუთრებით დიდ ინტერესს იწვევს ვირტუალური რეალობის ტექნოლოგიები, რომლებიც პაციენტებს ბუნებრივ გარემოში „გადასვლის“ გამოცდილებას ხელოვნურად უქმნის.
ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ამ ტენდენციას ეკონომიკური მნიშვნელობაც აქვს. ქრონიკული ტკივილი და სტრესთან დაკავშირებული დაავადებები მსოფლიო ეკონომიკას ყოველწლიურად მილიარდობით დოლარი უჯდება, როგორც სამედიცინო ხარჯების, ისე სამუშაო პროდუქტიულობის შემცირების გამო. ამიტომ, ბუნებაზე დაფუძნებული იაფი და არაინვაზიური მეთოდები ჯანდაცვის სისტემებისთვის სულ უფრო მიმზიდველი ხდება.
კვლევები ასევე აჩვენებს, რომ ბუნებრივი გარემო ამცირებს სტრესს, აუმჯობესებს კონცენტრაციას, ძილსა და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ თანამედროვე ქალაქებში, სადაც ადამიანები სულ უფრო მეტ დროს ეკრანებთან ატარებენ, ბუნების ვიზუალური და ხმოვანი ელემენტები შესაძლოა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი ნაწილი გახდეს.
ექსპერტების შეფასებით, მომავალში საავადმყოფოებში, რეაბილიტაციის ცენტრებში და ფსიქოლოგიურ კლინიკებში ბუნების ციფრული გარემოს გამოყენება შესაძლოა ჩვეულებრივ პრაქტიკადაც კი იქცეს.
წყაროები:
- Max Planck Institute
https://www.mpg.de/24414546/nature-videos-can-alleviate-pain - University of Exeter
https://news.exeter.ac.uk/faculty-of-health-and-life-sciences/watching-nature-scenes-can-reduce-pain-new-study-shows/ - Euro Pulse
https://euro-pulse.ru/news/vidy-prirody-dazhe-na-ekrane-obladayut-obezbolivayushhim-dejstviem/ - Nature Communications
https://www.nature.com/articles/s41467-025-57818-2 - The Independent
https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/nature-pain-reduced-study-treatment-therapy-b2715055.html