ქედის მუნიციპალიტეტში, ბათუმი-ახალციხის ავტომაგისტრალზე მიმდინარე სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 3.6 მილიონ ლარზე მეტი იხარჯება. გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, სამუშაოები დოლოგნისა და მახუნცეთის მონაკვეთებზე მიმდინარეობს და დასრულება უახლოეს დღეებში იგეგმება. თუმცა, სპეციალისტები სვამენ კირხვას: რატომ იქცა ქვეყნის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შიდა სატრანზიტო გზა მუდმივი სარეაბილიტაციო და ინფრასტრუქტურული ჩარევის ზონად.
„ბათუმელების“ ინფორმაციით, პროექტის ფარგლებში ეწყობა ქვედა და ზედა საყრდენი კედლები, კიუვეტები, წყალგამტარი მილები და ნაპირსამაგრი კონსტრუქციები მდინარე აჭარისწყლის კალაპოტთან. ასევე დაგეგმილია ასფალტ-ბეტონის საფარის დაგება, საგზაო ნიშნებისა და უსაფრთხოების ელემენტების მოწყობა. გზების დეპარტამენტის განცხადებით, ძირითადი სამუშაოები უკვე დასრულებულია და დარჩენილია მხოლოდ ტექნიკური დეტალები.
ბათუმი-ახალციხის გზა საქართველოსთვის მხოლოდ რეგიონული მნიშვნელობის ინფრასტრუქტურა აღარ არის. ის აჭარას ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილთან აკავშირებს და ერთდროულად ტურისტულ, სატრანზიტო და ეკონომიკურ ფუნქციას ასრულებს. განსაკუთრებით ზაფხულის სეზონზე, როდესაც აჭარის მიმართულებით მოძრაობა მკვეთრად იზრდება, მაგისტრალის სტაბილურობა პირდაპირ გავლენას ახდენს ტურიზმზე, ლოგისტიკაზე და ადგილობრივ ეკონომიკურ აქტივობაზე.
ინფრასტრუქტურის სპეციალისტების შეფასებით, პრობლემა მხოლოდ გზის დაზიანებული მონაკვეთები არ არის. მათი თქმით, ბათუმი-ახალციხის მაგისტრალი ერთ-ერთ ყველაზე რთულ გეოლოგიურ და კლიმატურ ზონაში გადის, სადაც მეწყრული პროცესები, ძლიერი ნალექი და მდინარის კალაპოტის ცვლილება გზის მდგრადობას მუდმივად აზიანებს. სწორედ ამიტომ, ანალიტიკოსების ნაწილი ფიქრობს, რომ ამ გზაზე პერიოდული რეაბილიტაცია პრაქტიკულად მუდმივ პროცესად იქცა.
ეკონომისტების ნაწილი აღნიშნავს, რომ მსგავსი პროექტები სახელმწიფოსთვის აუცილებელი ხარჯია, რადგან გზის დაზიანება მხოლოდ გადაადგილების პრობლემა აღარ არის — ის პირდაპირ მოქმედებს რეგიონულ ეკონომიკაზე. მათი შეფასებით, აჭარის ტურისტული და სავაჭრო ფუნქციის გათვალისწინებით, მაგისტრალის გამართულობა ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების ნაწილიცაა.
თუმცა, კრიტიკული შეფასებები არანაკლებ მწვავეა. ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის სპეციალისტების ნაწილი ფიქრობს, რომ საქართველოში გზების პოლიტიკა კვლავ რეაქტიურ რეჟიმში მუშაობს — სახელმწიფო ხშირად უკვე დაზიანებული მონაკვეთების აღდგენაზე ხარჯავს მილიონებს, მაშინ როცა პრევენციული მონიტორინგი და გრძელვადიანი საინჟინრო დაგეგმვა შედარებით სუსტია.
განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა კლიმატურ ფაქტორსაც. გარემოსდაცვითი მიმართულების ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ დასავლეთ საქართველოში კლიმატური ცვლილებების ფონზე ნალექის ინტენსივობა იზრდება, რაც მთიან რეგიონებში ინფრასტრუქტურულ რისკებს კიდევ უფრო ამძაფრებს. მათი შეფასებით, მომავალ წლებში მსგავსი გზების მოვლა სახელმწიფოსთვის გაცილებით ძვირი და რთული გახდება.
მეორე მხრივ, ხელისუფლების მხარდამჭერი სპეციალისტების ნაწილი ამბობს, რომ სწორედ მიმდინარე სამუშაოები აჩვენებს სახელმწიფოს მცდელობას, ინფრასტრუქტურა თანამედროვე სტანდარტებთან და ბუნებრივ რისკებთან მოარგოს. მათი შეფასებით, მსგავსი პროექტები აუცილებელია იმისთვის, რომ რეგიონული გზები უსაფრთხო და გამართული დარჩეს.
ანალიტიკოსების ნაწილი ასევე მიუთითებს იმაზე, რომ ბათუმი-ახალციხის გზა მხოლოდ შიდა ეკონომიკურ დატვირთვას აღარ ატარებს. შუა დერეფნის და რეგიონული სატრანზიტო მარშრუტების მნიშვნელობის ზრდასთან ერთად, საქართველოს საგზაო ინფრასტრუქტურის ხარისხი საერთაშორისო კონკურენტუნარიანობის ნაწილიც ხდება. შესაბამისად, გზების ხშირი დაზიანება და პერიოდული შეზღუდვები ქვეყნის ლოგისტიკურ იმიჯზეც მოქმედებს.
სპეციალისტები ყურადღებას ამახვილებენ იმაზეც, რომ საქართველოში ინფრასტრუქტურის მთავარი გამოწვევა არა მხოლოდ მშენებლობა, არამედ შემდგომი მოვლაა. მათი შეფასებით, გზის აშენებაზე დახარჯული თანხა ხშირად ბევრად ნაკლებია იმ თანხასთან შედარებით, რასაც მისი მრავალწლიანი ექსპლუატაცია და მუდმივი რეაბილიტაცია მოითხოვს.
საბოლოოდ, ქედაში მიმდინარე 3.6-მილიონიანი პროექტი მხოლოდ კონკრეტული მონაკვეთის შეკეთება აღარ არის. ეს არის მაგალითი იმისა, როგორ ეჯახება საქართველო ერთდროულად ინფრასტრუქტურულ, კლიმატურ, ეკონომიკურ და სატრანზიტო გამოწვევებს. სწორედ ამიტომ, მთავარი კითხვა უკვე აღარ არის მხოლოდ ის, როდის დასრულდება სამუშაოები. მთავარი კითხვაა, შეძლებს თუ არა ქვეყანა ისეთი საგზაო სისტემის შექმნას, რომელიც ბუნებრივ რისკებს, მზარდ ტურისტულ ნაკადს და სატრანზიტო დატვირთვას გრძელვადიანად გაუძლებს.
წყაროები:
- https://batumelebi.netgazeti.ge/news/616917/
- https://roads.ge
- https://bm.ge
- https://commersant.ge
- https://geostat.ge
- https://worldbank.org
- https://adb.org
