თანამედროვე მონობა სავაჭრო ობიექტებში

თანამედროვე მონობა სავაჭრო ობიექტებში

access_time2020-02-22 14:00:44

თუ არ გინდა, წადი - ეს საქართველოში დამსაქმებლის და დასაქმებულის მთავარ დაუწერელ კანონად იქცა და სამწუხაროდ, ამით რეგულირდება ბაზარიც. ამის გამო კი ახალგაზრდეს უწევთ მონურ პირობებში იმუშაონ, რადგან მათი დამცავი მექანიზმი კანონი ვერ გახდა. საერთაშორისო და ადგილობრივი ორგანიზაციები, სახალხო დამცველი და პროფკავშირები, დღემდე უშედეგოდ იბრძვიან, რომ მშრომელის უფლება ევროპულ სტანდარტს მიუახლოვდეს მაინც.


საქართველოში ძალიან ხშირად იღვევა მომხმარებლის უფლებები, მაგრამ სხვადასხვა ტიპის სავაჭრო ობეიქტებში ასევე პრობლემურია დასაქმებულთა შრომის პირობებიც. განსაკუთრებით მაინც სასურსათო ქსელური სუპერმარკეტები და ტანსაცმლის მაღაზიები გამოირჩევა დაბალი ანაზღაურებით და შეუსაბამოდ დატვირთული გრაფიკით თუ თანამშრომელთა მიმართ ულმობელი პირობებით.


ამის არაერთი მაგალითი ისეთ დიდ ქსელებში იყო როგრებიცაა ბიბლუსი, ფრესკო, ნიკორა და სხვა, არაერთი კომპანია. დასაქმებულები, ძირითადად სტუდენტები არიან, რომელთაც სწავლის პარალელურად უწევთ მუშაობდა და სხვა გზა უბრალოდ არ აქვთ. დამსაქმებლები კი ნაცვლად კანონის აღსრულებისა, მათ ეუბნებიან - თუ არ გინდა წადი. სწორედ ეს იქცა ქართული ბაზრის მთავარ პრინციპად.


ღირსეული შრომითი პირობების დადგენისთვის ახალგაზრდებმა 2015 წელს დაიწყეს ბრძოლა ლოზუნგით - შრომა არ არის იოლი. მომდევნო წლებში მას მოჰყვა სხვადასხვა სუპერმარკეტის ქსელების თანამშრომელთა პროტესტი, კომპანია ბიბლუსის შრომითი უფლებების დარღვევაში დადანაშაულება, საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელთან 150 თანამშრომლის უფლებების დასაცავი პროტესტი, კომპანია „თბილისის ბიზნეს სახლის“ 30-მდე თარჯიმნის გაფიცვა და სოციალურ ქსელში ახალი კამპანიის არამონობას წამოწყება.


ჯერ კიდევ ორი წლის წინ მოსახლეობის 27% მიიჩნევდა, რომ საქართველოში ყველაზე ხშირად შრომითი უფლებები ირღვეოდა. კიდევ უფრო საგანგაშო იყო თბილისის სოლიდარობის ქსელის 2017 წლის მონაცემები, რომელთა თანახმადაც, შემთხვევითი შერჩევის პირინციპით სუპერმარკეტებში დასაქმებული 114 რესპოდენტიდან 98%-ს სამუშაო პირობები არ მოსწონდა. ყოველი 10 დასაქმებულიდან კი 5 მათგანი ფიქსირებულ ხელფასს სრულად არ იღებდა. მას შემდეგ ვითარება არ გაუმჯობესებულა.


ლალი დვალიშვილი მეოთხე კურსის სტუდენტია, რომელიც სტაჟირებაზე, ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ მაღაზიაში 2 კვირა იყო და არაადამიანური შრომითი პირობების გამო წამოსვლა მოუწია, მიუხედავად იმისა, რომ მენეჯერი სულ მალე დასაქმებას პირდებოდა.


,,გალერია თბილისის ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ მაღაზიაში ვიყავი სტაჟირებაზე. პირველი მოთხოვნა ენების ცოდნა იყო, რაც დავაკმაყოფილე. მოთხოვნებთან შედარებით ხელფასი ძალიან სასაცილო - 500 ლარი შემომთავაზეს, მაგრამ რადგან სტუდენტი ვარ დავთანხმდი. ან დილის 10 საათიდან შუადღის 3 საათამდე, ან 15 საათიდან 22 საათამდე უნდა მემუშავა. სკამი, რა თქმა უნდა, არ დგას და ნახევარ საათიანი შესვენების გარდა, არ მქონდა უფლება დავმჯარვიყავი, მაგრამ ხშირად ის დასვენების დროც პროდუქციის გასწორება-დალაგებაში გადიოდა, რასაც მენეჯერი ითხოვდა. მანვე მომცა შენიშვნა, როცა სტენდს ოდნავ ჩამოვეყრდენი ძალიან დაღლილი. იგივე მენეჯერი დასაქმებას მპირდებოდა, მაგრამ ჯანმრთერლობის ხარჯზე უნდა მემუშავა და ამიტომ წამოსვლა ვარჩიე და მიმაჩნია, რომ სწორადაც მოვიქეცი”, - უთხრა ,,ბიზნეს-რეზონანსს” ლალი დვალიშვილმა.



იდენტურია მდგომარეობა ,,ბატაშიც”. ერთ-ერთი დასაქმებულის დედა ჰყვება, რომ მისი შვილი 340 ლარად 8 საათის განმავლობაში ფეხზე დგას მაშინაც კი, როცა მაღაზიაში კლიენტი არ არის.


,,შრომითი ტრეფიკინგი, ასე შემიძლია აღვწერო ჩემი შვილის სამუშაო გარემო, რომელიც 340 ლარის გამო ყოველ დღე 8 საათის განმავლობაში მაშინაც კი ფეხზე დგას, როცა კლიენტები არ ჰყავთ. ჩამოყრდნობის უფლებაც კი არ აქვთ, რადგან კამერებია ჩართული, ასე არიან მოლარეებიც და კონსულტანტებიც. არ ვიცი რა ჰქვია ამას მაშინ, როცა ჩემი შვილის ხელფასზე გაცილებით ძვირი ღირს იმ პროდუქციის დიდი ნაწილი სათითაოდ, რასაც ყიდიან”, - განაცხადა რესპონდენტმა, რომელმაც ვინაობის დასახელებისაგან თავი შეიკავა. გარდა იმისა, რომ პირობები კაბალურია, მის შვილს პრობლემა შეექმნება სამსახურში, თუ გაიგეს, რომ ამაზე საჯაროდ საუბრობს.


,,ბიზნეს-რეზონანსი” კიდევ არაერთ დასაქმებულს თუ სტაჟიორს ესაუბრა და მათი პრობლემები მოისმინა, რომელიც თითქმის იდენტურია: მცირე ხელფასი, დიდი სამუშაო დრო და ზეგანაკვეთური შრომა, ხელფასის დაქვითვა სხვადასხვა, ხშირად გაურკვეველი მიზეზით და იმ ფუნქციების შეთავსება, რომელიც საერთოდ არ შედის მათ მოვალეობებში.


ამ ეტაპზე ქართულ შრომის ბაზარზე პირობების შეცვლის მიზნით, პარლამენტის დამოუკიდებელი დეპუტატი ბექა ნაცვლიშვილი სოლიდარობის ქსელთან ერთად იბრძვის და ამის მისაღწევად პარლამენტში 17 თებერვალს ახალი კანონპროექტი წარადგინეს.


პროექტის კანონად ქცევის შემთხვევაში, რა შეიცვლება დასაქმებულებისათვის და რა კუთხით ირღევევა მათი უფლებები ყველაზე ხშირად, ,,ბინზეს-რეზონანსს” სოლიდარობის ქსელის იურისტი ესაუბრა:


,,პირველ რიგში, შრომის კოდექსში შევა, სამუშაო დროის შესვენებების დროისა და დასვენების დრის განმარტება, რაც საშუალებას მისცემს დასაქმებულს, რომ დამსაქმებელს აღარ გამოაყენებინოს ბოროტად შესვენებისა და დასვენების დრო. კანონპროეტში გვიწერია ეს პრობლემა როგორ უნდა აღმოიფხვრას და ასევე რამდენი უნდა იყოს შესვენების დრო. თუ ადამიანი მუშაობს 4 საათზე მეტს, მინიმუმ 45 წუთი უნდა დაისვენოს.


რაც შეეხება სამუშაო დროის ხანგრძლივობას, კანონპროექტი საშუალებას იძლევა ადამიანმა ისარგებლოს 40-საათიანი სამუშაო კვირით და მიიღოს შესაბამისი ანაზღაურება. ზეგანაკვეთური სამუშაო კი ანაზღაურდება ხელფასის 1,5-ჯერადი გაზრდილი ოდენობით მაინც.


სამუშაო კვირის ხანგრძლივობა იქნება 6-დღიანი სამუშაო კვირა და მინიმუმ ერთი დღე დასვენება. ეს ახლა კანონში არ წერია და ხშირად ადამიანებს კვირაში შვიდივე ამუშავებენ.


ეს იქნება ერთ-ერთი ყველაზე მთავრი პროექტის კანონად ქცევის შემთხვევაში. რადგან სასამართლოში წავლის შემთხვევაში, დავისას დღევანდელი მოცემულობით მტკიცების ტვირთი დასაქმებულს აქვს, ხოლო პროექტის მიხედვით თუ არ იქნება ზუსტად პროცესი წარმართული, მტკიცების ტვირთი გადავა დამსაქმებელზე.


კიდევ ერთი სიახლე იქნება, ღამის სამუშაო - 22:00 საათიდან 06:00 საათამდე - ანაზღაურება დღის სამუშაოს ხელფასის 25%-ით გაზრდილი ოდენობით. ცვლებს შორის დასვენება - თუ დასაქმებული ერთ ცვლაში მუშაობს 12 საათზე მეტს (მოქმედ კოდექსში 12 საათი არის უკვე გათვალისწინებული), მან უნდა დაისვენოს მინიმუმ იმდენი ხანი, რამდენიც ცვლაში იმუშავა”, - აღნიშნა ბიზნეს-რეზონანსთან საუბრისას დავით ომსორაშვილმა.


გაზეთი „რეზონანსი“






საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია სამედიცინო სფეროს მარეგულირებელ კანონმდებლობაში ცვლილებებს კიდევ ერთხელ ეხმაურება

საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია სამედიცინო სფეროს მარეგულირებელ კანონმდებლობაში ცვლილებებს კიდევ ერთხელ ეხმაურება
access_time2020-07-16 16:00:27
სამედიცინო სფეროს მარეგულირებელ კანონმდებლობაში დაგეგმილ ცვლილებებს საქართველოს ბიზნეს ასოციაციაში კიდევ ერთხელ ეხმაურებიან და კანონპროექტის ინიციატორებსა და კანონმდებლებს მოუწოდებენ, 17 ივლისს დაგეგმილი საკომიტეტო მოსმენის ფარგლებში სათანადო გულისხმიერებით გაეცნონ ჯანდაცვის სექტორის მიერ კანონპროექტში დანახულ საფრთხეებს. როგორც ასოციაციაში აცხადებენ, მიუხედავად გარკვეული ცვლილებებისა, რაც კანონპროექტში პირველი მოსმენის შემდეგ განხორციელდა, მასში კვლავ რჩება რიგი...

„USAID-ი საქართველოს ეხმარებოდა, რომ მცირე და საშუალო ჰიდროელექტროსადგურების ფუნქციონირება კომერციულად გამრთლებული გამხდარიყო“ - ნიკა ოყრეშიძე

„USAID-ი საქართველოს ეხმარებოდა, რომ მცირე და საშუალო ჰიდროელექტროსადგურების ფუნქციონირება კომერციულად გამრთლებული გამხდარიყო“ - ნიკა ოყრეშიძე
access_time2020-07-16 19:00:08
რადიო „კომერსანტის“ გადაცემაში „პროფესიონალები“ USAID-ის ეკონომიკის ოფისის ენერგეტიკის სექტორის მრჩეველმა ნიკა ოყრეშიძემ და სემეკის ელექტროენერგეტიკის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილემ ზვიად გაჩეჩილაძემ საქართველოში...

Forbes: 2020 წელს „გაზპრომმა“ 10 მლრდ. დოლარი იზარალა

Forbes: 2020 წელს „გაზპრომმა“ 10 მლრდ. დოლარი იზარალა
access_time2020-07-16 20:00:56
2020 წელი „გაზპრომისთვის“ ძალიან რთული აღმოჩნდა. გაზის ექსპორტისგან მიღებული შემოსავალი 53%-ით შემცირდა და წლის საბოლოო პროგნოზით მაჩვენებელი შესაძლოა 2000-ანი წლების მინიმუმამდე დაეცეს. 4 წლის მანძილზე მონოპოლია გაზის მოპოვებას და შესაბამისად ექსპორტს მუდმივად ზრდიდა. 2019 წელს მაჩვენებლები მცირედით გაუარესდა და ევროპაში ექსპორტი უმნიშვნელოდ - 201,7-დან 199 მლრდ. კუბურ მეტრამდე შემცირდა. თუმცა, ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო, რადგან ნამდვილი...

#ლიბერთიგულით პროგრამა პენსიონერებისთვის ზაფხულის დღეებში გრძელდება

#ლიბერთიგულით პროგრამა პენსიონერებისთვის ზაფხულის დღეებში გრძელდება
access_time2020-07-16 14:00:39
დღეიდან, მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე პენსიონერებისთვის ლიბერთი ბანკისა და კომპანია „აქვა გეო"-ს ერთობლივი საზაფხულო აქცია იწყება. ლიბერთი ბანკის სპეციალურად შერჩეულ 25, ყველაზე მეტად დატვირთულ ფილიალთან, ბანკის მომხმარებლებს სასმელი და გაზირებული მინერალური წყლებით გაუმასპინძლდებიან.   პანდემიის გამო, ჯანდაცვის რეკომენდაციების  გათვალისწინებით, ბანკის სერვისცენტრებში მხოლოდ განსაზღვრული ადამიანების თავშეყრაა დასაშვები. გარეთ კი ცხელა, და მომხმარებლებისთვის კომფორტის...

თუ კანონპროექტში ცვლილება არ შევა ჯანდაცვის სამინისტრო დაკარგავს თავის რეალური ფუნქციას და კლინიკების წინაღმდეგ სადამსჯელო რაზმად გადაიქცევა - კობერიძე გაბუნიას

თუ კანონპროექტში ცვლილება არ შევა ჯანდაცვის სამინისტრო დაკარგავს თავის რეალური ფუნქციას და კლინიკების  წინაღმდეგ სადამსჯელო რაზმად გადაიქცევა -  კობერიძე გაბუნიას
access_time2020-07-16 15:45:09
„თუ კანონპროექტში ცვლილება არ შევა, ჯანდაცვის სამინისტრო გაიზიარებს იმ ტენდენციას, რაც მარეგულირებლებს აქვს, რომ მაქსიმალურად გააკონტროლოს ბიზნესი“, - ამის შესახებ დამოუკიდებელმა დეპუტატმა ლევან კობერიძემ სესიის პლენარული სხდომაზე განაცხადა. მისი თქმით, მარეგულირებელს რეალურად ეძლევა  საშუალება, რომ თავისი შეხედულების მიხედვით, ცუდი განზრახვების პირობებში კლინიკის საქმიანობა შეაჩეროს. დამოუკიდებელი დეპუტატმა კითხვები ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილეს, თამარ გაბუნიას...


მსგავსი სიახლეები

up