„სახელმწიფო ობლიგაციების ხარისხი ვარდება - სებ-ი კი მეორადი კაპიტალის ბაზარზე საერთოდ არ ფიქრობს“

„სახელმწიფო ობლიგაციების ხარისხი ვარდება - სებ-ი კი მეორადი კაპიტალის ბაზარზე საერთოდ არ ფიქრობს“

access_time2019-11-07 10:00:56

მთელ მსოფლიოში უცხოელი თუ ადგილობრივი ინვესტორისთვის, სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები, კაპიტალდაბანდების ერთ-ერთ ყველაზე საიმედო ფორმად მიიჩნევა, მათი მინიმალური რისკიანობის და მაღალი ლიკვიდურობის გათვალისწინებით. განვითარებული ფინანსური ბაზრების პირობებში, ფასიანი ქაღალდები  ქვეყნის მონეტარული პოლიტიკის ეფექტიანობას და ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას ემსახურება. საქართველოში კი ფასიანი ქაღალდების ემისიიდან ბიუჯეტში შესული თანხა, ძირითადად, მიმდინარე ვალდებულებების გასტუმრებას ხმარდება.


თუმცა, ეკონომისტების ნაწილი მთავარ პრობლემად ფასიანი ქაღალდების მეორადი ბაზრის პრაქტიკულად არარსებობას მიიჩნევს. აღსანიშნავია ისიც, რომ პირველად ბაზარს მთლიანად კომერციული ბანკები აკონტროლებენ და სხვა პირებისთვის, მათ შორის კერძო ინვესტორებისთვის, ფასიანი ქაღალდების შეძენა კომერციული ბანკის მეშვეობით ხდება, რაც მათთვის არამომგებიანია.


„აუქციონებში მონაწილეობა მხოლოდ კომერციულ ბანკებს შეუძლიათ, სხვა პირები კი სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებს პირდაპირი წესით ვერ ყიდულობენ, ამიტომ ისინი არც ინტერესდებიან ამ აუქციონებით. თუკი ფიზიკურ პირს ან ინვესტორს სახაზინო ვალდებულებები შეძენა სურს, მან უნდა მიაკითხოს კომერციულ ბანკს, ის მიიღებს შეკვეთას, შეიძენს პირველად ბაზარზე და მერე მიჰყიდის მას მეორად ბაზარზე. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის განვითარების თვალსაზრისით ეს ერთ-ერთი პრობლემაა. სახელმწიფოს ურჩევნია სახაზინო ვალდებულებები გაავრცელოს კომერციული ბანკების მეშვეობით, რადგან მას არ გააჩნია იმისი რესურსი, რომ მეორად ბაზარზე გაიტანოს და იქ იმუშაოს. ვიღაცამ ხომ უნდა იმუშაოს მეორად ბაზარზე და ამ შემთხვევაში შუამავლები კომერციული ბანკები არიან. საერთოდ კომერციულ ბანკებს რომ ჰკითხო, ისინი ახდენენ ხოლმე მეორად ბაზარზე სახაზინო ვალდებულებების გაყიდვას, თუმცა მცირე რაოდენობით“, - განაცხადა საბანკო სფეროს სპეციალისტმა მიხეილ თოქმაზიშვილმა.


სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებში ინვესტირების სტიმულირების მიზნით, მეორადი ვაჭრობის თანამედროვე, საერთაშორისო პრაქტიკით წარმართვაზე საუბრობს საბირჟო სფეროს სპეციალისტი ვახტანგ ხომიზურაშვილი.


 „სახაზინო ვალდებულებები და საერთოდ სახელმწიფო ობლიგაციები უცხოური თუ ადგილობრივი ინვესტორისთვის მიმზიდველი მაშინ იქნებოდა, თუ ეროვნული ბანკის მიერ  შეიქმნებოდა მეორადი მიმოქცევის ბაზარი ანუ რეალურად სავაჭრო სისტემა, სადაც ნებისმიერ მომენტში კომერციული ბანკი ან სახაზინო ობლიგაციის მფლობელი შეძლებდა სახელმწიფო ობლიგაციების ყიდვა-გაყიდვას. მეორადი მიმოქცევა ჩვენს ქვეყანაში პრაქტიკულად არ არსებობს, ეროვნული ბანკი ამ საკითხზე საერთოდ თვალს ხუჭავს, ის შემოიფარგლება მხოლოდ პირველად ბაზარზე განთავსებით. მთელ მსოფლიოში გამოყენებულია ისეთი საბირჟო მოედნები ან სავაჭრო სისტემები, სადაც ხდება სახელმწიფო ობლიგაციების მიმოქცევა ანუ თავისუფალი ყიდვა-გაყიდვა. ჩვენთან ეს არ არსებობს და ეროვნული ბანკი საერთოდ არც ფიქრობს ამაზე, თუმცა, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხია, ჯერ ერთი - უცხოელი ინვესტორებისთვის, მეორე - ბანკების ლიკვიდურობისათვის, მესამე - საპროცენტო განაკვეთების ფორმირებისათვის, რადგან საპროცენტო განაკვეთები ზუსტად აისახება მეორადი მიმოქცევის დროს და ჩვენთან ეს მომენტი ძალიან ჩამორჩენილია. უცხოურმა ინვესტორმა რომც იყიდოს სახელმწიფო ობლიგაცია ისევ და ისევ ბანკს უნდა მიჰყიდოს და კომერციულმა ბანკმა შეიძლება ისეთი პირობები უთხრას, რომელიც მისთვის ძალიან წამგებიანი იქნება. ამ პირობებში, სახელმწიფო ობლიგაციების ხარისხი ძალიან ვარდება, ეროვნული ბანკი კი მეორადი კაპიტალის ბაზარზე საერთოდ არ ფიქრობს და არც კომპეტენტური პერსონალი ჰყავს, ვინც ამ პრობლემას გადაჭრის“, - განმარტავს ვახტანგ ხომიზურაშვილი.


გარდა ამისა, განვითარებული ქვეყნების პრაქტიკიდან გამომდინარე სახელმწიფო ფინანსური რესურსის მოსაზიდად ფასიანი ქაღალდების ემისიას უცხოელ ინვესტორებზე აქტიურად უნდა ახდენდეს. ასევე მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზრის უფრო მოქნილობა, რათა კონკურენციის გასაზრდელად სახაზინო ვალდებულებებისა და ობლიგაციების ყიდვის სურვილი კომერციული ბანკების გარდა სხვა პირებსაც გაუჩნდეთ.


„რაც შეეეხება საერთაშორისო გამოცდილებას, იქ ბანკები ერთმანეთში ყიდიან და ყიდულობენ სახელმწიფო ობლიგაციებს, ამ შემთხვევაში ეს არის ლიკვიდური ბაზარი ანუ ნებისმიერ მომენტში მე შემიძლია მიმდინარე ფასებში გავყიდო ან ვიყიდო სახელმწიფო ობლიგაციები. ეს ხელს უწყობს ბანკების ლიკვიდურობას, ნაკლებია მოთხოვნა რეფინანსირების სესხებზე, იმიტომ რომ ბანკს თუ სჭირდება და ობლიგაციები აქვს პორტფელში, რაღაც ნაწილი შეიძლება გაყიდოს და ამ ფულადი სახსრებით შეავსოს ის დეფიციტი რაც გააჩნია. შესაბამისად არც უჩნდება რეფინანსირების სესხზე ასეთი მოთხოვნილება. ჩვენთან ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან რეფინანსირების სესხები საერთოდ ნეგატიურად მოქმედებენ, ზრდიან ფულის მასას და ეს პირდაპირ აწვება ლარის კურსს, რაც დამატებითი წნეხია. ამიტომ მნიშვნელოვანია უცხოური გამოცდილების გამოყენება, მათ შორის სავალუტო კურსის ფორმირებასთან დაკავშირებით“, - აღნიშნავს ვახტანგ ხომიზურაშვილი.


2019 წლის 9 თვის მონაცემებით, ეროვნული ვალუტით ემიტირებული მთავრობის ფასიანი ქაღალდების უმეტესობის მფლობელი კომერციული ბანკები (რეზიდენტი) არიან. მათ საკუთრებაში იანვრიდან-სექტემბრის ჩათვლით 25.270 მლნ ლარის ფასიანი ქაღალდია, სხვა კლიენტების მფლობელობაში (რეზიდენტი და არარეზიდენტი) კი 1.660 მლნ ლარის.

 


ნინო თამაზაშვილი




Bloomberg-მა რუსეთს დიდი ეკონომიკური რეცესია უწინასწარმეტყველა

Bloomberg-მა რუსეთს დიდი ეკონომიკური რეცესია უწინასწარმეტყველა
access_time2020-04-07 20:00:11
კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის მარათონში რუსეთი ყველაზე ნაკლებ რესურსს ხარჯავს ეკონომიკის მხარდასაჭერად, ვიდრე სხვა ქვეყნები, რაც მძიმე რეცესიის საწყისი შეიძლება გახდეს -  წერს Bloomberg-ი. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ რეზერვების გამოყენებისგან თავის შეკავების მიზეზი არის რუსეთის ხელისუფლების შიში ნავთობის დაბალ ფასებზე.   სანამ მსოფლიო ლიდერები მთელი პლანეტის მასშტაბით, კოლოსალურ თანხებს ხარჯავენ ეკონომიკის...

7 აპრილი - ქართული ლარი გაუფასურდა, თურქული ლირა გამყარდა

7 აპრილი - ქართული ლარი გაუფასურდა, თურქული ლირა გამყარდა
access_time2020-04-07 19:00:39
კორონავირუსის უარყოფითი ეფექტი რეგიონში ყველაზე მკვეთრად ქართული ლარის კურსზე აისახა, მარტის დასაწყისიდან ლარის მნიშვნელოვანი გაუფასურება დაიწყო და წლის დასაწყისთან შედარებით, დაახლოებით 22%-ით გაუფასურდა. Bloomberg-ის სავაჭრო სისტემაშიც ბოლო პერიოდის განმავლობაში ლარი ძირითადად მკვეთრად უფასურდებოდა, რეგიონის ვალუტის კურსები კი ან მცირედით და ეტაპობრივად უფასურდება, ან...

„ქართული ღვინო ყველაზე დიდ დიპლომატიურ როლს თამაშობს“- კომპანია „მტევინო“ ჰობით დაწყებული ბიზნესი

„ქართული ღვინო ყველაზე დიდ დიპლომატიურ როლს თამაშობს“- კომპანია „მტევინო“ ჰობით დაწყებული ბიზნესი
access_time2020-04-07 17:55:17
ხამში- ეს არის ძველისძველი ისტორიული სოფელი გარე კახეთში, რომელიც საფერავის საუკეთესო ღვინოსთან ასოცირდება. უახლოეს მომავალში, როდესაც კორონავირუსის პანდემია გადაივლის და ცხოვრება ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდება, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ეს პატარა სოფელი,...

„20-მდე კომპანიის გადამოწმების შედეგად, 6-ს საქმიანობის გაგრძელებაზე განაცხადი არ დაუკმაყოფილდა“

„20-მდე კომპანიის  გადამოწმების შედეგად, 6-ს საქმიანობის გაგრძელებაზე განაცხადი არ დაუკმაყოფილდა“
access_time2020-04-07 16:45:20
ჯანდაცვის სამინისტროს შრომის პირობების ინსპექტირების დეპარტამენტის უფროსის ბექა ფერაძის ინფორმაციით, საქმიანობის ნებართვის გაგრძელების სურვილის მქონე 20-მდე კომპანია გადამოწმდა, რომელთაგან 6-ს განაცხადი ჯანდაცვის სამინისტროს რეკომენდაციების შეუსრულებლობის გამო არ დაუკმაყოფილდა. როგორც ბექა ფერაძემ „ინტერპრესნიუსს“ საწარმოების მხრიდან რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის პროცესის შესახებ განუცხადა, ერთი დღის განმავლობაში COVID 19-ის გავრცელების პრევენციის მიზნით...

პაატა ბაირახტარი: ეროვნულ ბანკს უნდა გაეკეთებინა ის, რასაც აკეთებს ახლა. უბრალოდ, ეს უნდა გაეკეთებინა თავის დროზე

პაატა ბაირახტარი: ეროვნულ ბანკს უნდა გაეკეთებინა ის, რასაც აკეთებს ახლა. უბრალოდ, ეს უნდა გაეკეთებინა თავის დროზე
access_time2020-04-07 15:00:16
მარტის თვის მდგომარეობით ქვეყანაში ინფლაციის დონე მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი, 6.1%-ს შეადგენს და მიზნობრივ მაჩვენებელს ორჯერ აღემატება. ჩნდება კითხვა, - რატომ ვერ ართმევს ცენტრალური ბანკი თავს თავის უმთავრეს მოვალეობას  და რატომ ვერ ახერხებს ფასების საერთო დონის მოთოკვას. ამ კითხვებით „კომერსანტმა“, ახალგაზრდა ფინანსისტთა და ბიზნესმენთა ასოციაციის - „აფბას“ ვიცე-პრეზიდენტს, პაატა ბაირახტარს მიმართა. - პაატა,...


მსგავსი სიახლეები

up