სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

access_time2019-12-30 12:45:11

მიმდინარე წლის პირველ 11 თვეში კომერციული ბანკების წმინდა მოგებამ 821 მლნ ლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 26 მლნ ლარით მეტია, ანუ 3.2 %-ით. ქართული ბანკების მოგება რომ ყოველწლიურად იზრდება ეს ახალი ამბავი ნამდვილად არ არის, ამჯერად არ შევჩერდებით საბანკო სისტემის მომგებიანობის დეტალურ ანალიზზე და მხოლოდ რამდენიმე ფაქტორზე გავამახვილოთ ყურადღება.


არასაპროცენტო შემოსავლების ნაწილში სარეკორდოდ არის გაზრდილი საკონვერსიო ოპერაციებიდან, ანუ ვალუტის ყიდვა-გაყიდვიდან მიღებული მოგება.


ნიშანდობლივია, რომ გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება 200.8 მლნ ლარიდან 354.5 მლნ ლარამდე, ანუ მთელი 154 მლნ ლარით არის გაზრდილი, ხოლო პროცენტულად სარეკორდო 77%-ით, ანუ თითქმის 2/3 არის გაზრდილი. მაგრამ, ყველაზე უფრო საინტერესოა, თუ რა პერიოდშია ეს ზრდა დაფიქსირებული? საკონვერსიო ოპერაციებიდან ყველაზე მაღალი წმინდა მოგება საბანკო სექტორმა მიიღო ივლისში-70.7 მლნ ლარი, რაც ბოლო წლების აბსოლუტური რეკორდის მაჩვენებელია. ასევე აგვისტოში-46.9 მლნ ლარი, სექტემბერში – 49მლნ. ლარი. რეალურად მხოლოდ 3 თვეში საბანკო სექტორის წმინდა მოგებამ საკონვერსიო ოპერაციებიდან შეადგინა 167 მლნ ლარი, რაც აღემატება გასული წლის მოგების პირველი 9 თვის მაჩვენებელსაც კი (155 მლნ. ლარი).


აღსანიშნავია, რომ საკონვერციო ოპერაციებიდან მიღებული მოგების ხვედრითი წილი, თითქმის ორჯერ არის გაზრდილი წმინდა მოგების კონტრიბუციაშიც. თუ 2018 წლის იანვარ-სექტემბერში საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება წმინდა მოგების (602მლნ. ლარი) მხოლოდ 26%-ს შეადგენდა, მიმდინარე წელს ეს თანაფარდობა 47 % გაიზარდა ანუ რეალურად წმინდა მოგების (650მლნ. ლარი) ნახევარი შეადგინა (302 მლნ. ლარი).


ამ სტატისტიკაში ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ეს თვეები, განსაკუთრებით კი ივლისი-აგვისტო ხასიათდება ლარის ყველაზე მაღალი რყევებით, რაც დიდწილად დაკავშირებული იყო 20-21 ივნისის მოვლენებთან, რადგან ლარმა გაუფასურების მორიგი ტრენდი სწორედ ამ რევოლუციური მოვლენებიდან და წარმოქმნილი უარყოფითი მოლოდინებიდან გამომდინარე, სწორედ 25 ივნისიდან დაიწყო.


ნიშანდობლივია, რომ თვეების მიხედვით ივლისში არა მხოლოდ მნიშვნელოვნად გაიზარდა საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული შემოსავალი, არამედ მისი კონტრიბუციაც წმინდა მოგებაში, ისტორიულ მაქსიმუმზე ავიდა და 86 % შეადგინა. მაშინ როდესაც, თუნდაც ივნისში მისი მაჩვენებელი ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი იყო და 10%-ს არ აღემატებოდა.
რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ამ მოგების უდიდესი ნაწილი 75%, 2წამყვან სისტემფორმირებად ბანკებზე მოდის (თი ბი სი ბანკი,საქართველოს ბანკი).


აქედანაც ჩანს, რომ რევოლუციური სიტუაციისას იზრდება უარყოფითი მოლოდინები. სავალუტო რისკების დასაზღვევად, მნიშვნელოვნად მატულობს იურიდიული და ფიზიკური პირების მხრიდან მოთხონა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციებზე და კონვერტაციების კუთხით , როგორც სავაჭრო ოპერაციების, ასევე უცხოურ ვალუტაში აღებული სესხების მომსახურების თვალსაზრისით.



გარდა ამისა, ბანკების მოგების ზრდა გამოწვეულია იმ გარემოებითაც, რომ თუ სტაბილურ სიტუაციებში საპროცენტო მარჟა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ფასს შორის 1-3 თეთრს არ აღემატება, მაღალი სავალუტო რყევებისას, სავალუტო ოპერაციების მოცულობის ზრდასთან ერთად, მარჟაც იზრდება 5-7 თეთრამდეც კი. ეს ფაქტი თანხვედრაშია იმ საექსპერტო შეფასებებთან, რომლის თანახმადაც, ლარის გაუფასურება და რყვევები სწორედ მსხვილ ბანკებს აწყობთ და ისინი არიან დიდწილად ამით დაინტერესებული და ნაკლებად ცალკეული კომპანიები, მით უმეტეს ბაზარზე ორი ბანკის დომინირების და `ბლუმბერგის~ სავაჭრო სისტემის ნაკლებ გამჭვირვალობის პირობებში, არც სავალუტო სპეკულაციებია გამორიცხული.


აქედან გამომდინარე, ეს ხდება კიდეც ინფლაციაზე ნეგატიური ზეგავლენის ერთ-ერთი დამატებითი ფაქტორი.


როდესაც საუბარია ეროვნული ბანკის მიერ გატარებული მონეტარული პოლიტიკის ადეკვატურობაზე და ეკონომიკაზე გაცვლითი კურსის ზეგავლენაზე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია ეს ფაქტორია, რაზეც აქცენტები ნაკლებად კეთდება.


გაცვლითი კურსის არასტაბილურობა და არაპროგნოზირებულობა, პირველ რიგში ქართულ ბიზნესზე მოქმედებს ნეგატიურად, რადგან წამყვანი ქართული ბანკების მადიდან გამომდინარე, ბიზნეს ეზრდება საოპერაციო ხარჯები, რაც ამცირებს რა მათ კონკურენტუნარიანობას, ისევ მომხმარებელზე აისახება ნეგატიურად ფასების ზრდით.


ამიტომაც არის ეროვნული ბანკი, გარდა სავალუტო ინფლაციის თარგეიტირებისა, ამ ფაქტორზეც რომ უნდა იყოს ორიენტირებული.მართალია, სებ-ის კრიტიკა ხშირად სუბიექტურ ხასიათს უფრო ატარებს, მაგრამ განსაკუთრებით ოლგოპოლიური ბაზრის პირობებში, სადაც ორი ბანკის აქტივები მთლიანი საბანკო აქტივების 75 %-მდეა, სებ-ი ვალდებულია მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის მიზნით, უფრო აქტიურად ჩაერიოს ბაზარზე და მოთოკოს ბანკების ზე-მოგება, როგორც რეფინანსირების განაკვეთის ზრდის, ასევე საპროცენტომარჟისდა ბაზარზე ინტერვენციების მიმართულებითაც.


გიორგი ცუცქირიძე
ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი


გაზეთი „ბანკები და ფინანსები“





შარლ მიშელის დოკუმენტს „ქართულმა ოცნებამ“ და ოპოზიციის ნაწილმა ხელი მოაწერა - შეთანხმების ტექსტს ამ ეტაპზე არ უერთდება „ნაცმოძრაობა“ და „ევროპული საქართველო“

შარლ მიშელის დოკუმენტს „ქართულმა ოცნებამ“ და ოპოზიციის ნაწილმა ხელი მოაწერა - შეთანხმების ტექსტს ამ ეტაპზე არ უერთდება „ნაცმოძრაობა“ და „ევროპული საქართველო“
access_time2021-04-19 22:30:00
შარლ მიშელის დოკუმენტზე - „საქართველოს წინსვლის გზა“ ხელისუფლებასა და ოპოზიური პარტიების ნაწილს შორის შეთანხმება შედგა. დოკუმენტს ხელი რამდენიმე წუთის წინ, ორბელიანის სასახლეში მოეწერა. კერძოდ, შეთანხმების ტექსტს ოპოზიციური სპექტრიდან ხელი მოაწერეს „სტრატეგია აღმაშენებლის“ თავმჯდომარე გიორგი ვაშაძემ, „ლელოს“ ლიდერებმა - ბადრი ჯაფარიძემ და მამუკა ხაზარაძემ, „რესპუბლიკური პარტიის“ თავმჯდომარე ხათუნა სამნიძემ, „მოქალაქეების“ თავმჯდომარე ალეკო ელისაშვილმა და „გირჩის“...

სუპერლიგას ევროპელი ლიდერებიც ეწინააღმდეგებიან - ყველაფერი ახალი ლიგის შესახებ

სუპერლიგას ევროპელი ლიდერებიც ეწინააღმდეგებიან - ყველაფერი ახალი ლიგის შესახებ
access_time2021-04-19 19:00:59
სუპერლიგის შექმნა ასეთი რეალური არავის ეგონა. თუმცა გუშინ ღამით ოფიციალურად შექმნეს ახალი ტურნირი და მაშინვე დაიწყო ვარაუდები, პრეტენზიები და მუქარები. მივყვეთ მოვლენებს.   12-მა კლუბმა გადაწყვიტა, რომ უეფასა და ღარიბი გუნდებისთვის ფულის გაყოფა არ სურთ და ახალი ტურნირის შექმნა მოიფიქრეს. ინიციატორები ფლორენტინო პერესი და ანდრეა ანიელი იყვნენ. რეალის ბოსი პრეზიდენტი იქნება, იუვეს ხელმძღვანელი და მანჩესტერის მფლობელი ჯოელ გლეიზერი - ვიცე-პრეზიდენტები.   ლა...

დოლარისგან გათავისუფლება და მოსახლეობის კონტროლი - რისთვის ქმნის ჩინეთი ახალ ციფრულ ვალუტას?!

დოლარისგან გათავისუფლება და მოსახლეობის კონტროლი - რისთვის ქმნის ჩინეთი ახალ ციფრულ ვალუტას?!
access_time2021-04-19 20:00:01
გასულ წელს ჩინეთმა  საკუთარი ციფრული ვალუტის გატესტვა დაიწყო, რომლის გამოყენებისთვისაც საჭირო არ იქნება ბანკში ანგარიშის ქონა და არც ინტერნეტი. ხელისუფლება აცხადებს, რომ ეს გადახდის სისტემას უფრო ხელისაწვდომს გახდის, ხოლო ეკონომიკას დოლარისგან დამოუკიდებელს. ექსპერტები კი ეჭვობენ, რომ ამ გზით მთავრობა მოსახლეობის კონტროლის კიდევ ერთ მექანიზმს ქმნის. რისთვის სჭირდება ჩინეთს ციფრული ვალუტა,  რომელიც გამოსაცდელად უკვე რამდენიმე მილიონობით გადაეცა...

დღის top 10 საინტერესო ამბავი

დღის top 10 საინტერესო ამბავი
access_time2021-04-19 21:00:13
დღის top 10 საინტერესო ამბავი: რეფინანსირების ისტრუმენტი , რომელსაც ეროვნული ბანკი იყენებს ლარის კურსზე დამატებითი წნეხია ლარის კურსზე გავლენას ეროვნული ბანკის ქმედებები, ბიუჯეტის ხარჯვის გრაფიკი და მოლოდინებიც ახდენს, მთგან...

19 აპრილი - რეგიონში ქართული ლარი გამყარდა, თურქული ლირა და სომხური დრამი გაუფასურდა

19 აპრილი - რეგიონში ქართული ლარი გამყარდა, თურქული ლირა და სომხური დრამი გაუფასურდა
access_time2021-04-19 18:00:59
კორონავირუსის უარყოფითი ეფექტი ქართული ლარის კურსზე მკვეთრად აისახა. 2021 წლის 19 აპრილის ოფიციალური კურსების მიხედვით, წლის დასაწყისიდან ქართული ლარი აშშ დოლართან მიმართებაში დაახლოებით 16 პუნქტით გაუფასურდა. შედარებისთვის, დაახლოებით 62 პუნქტით არის გაუფასურებული თურქული ლირა, სომხური დრამი მცირედით გამყარდა და აზერბაიჯანული მანათი კი პრაქტიკულად უცვლელია. ეროვნული ბანკის მიერ 19 აპრილის ვაჭრობის შედეგად (რომლის ოფიციალური კურსი 20 აპრილისთვისაა) ეროვნული...


მსგავსი სიახლეები

up