სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

access_time2019-12-30 12:45:11

მიმდინარე წლის პირველ 11 თვეში კომერციული ბანკების წმინდა მოგებამ 821 მლნ ლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 26 მლნ ლარით მეტია, ანუ 3.2 %-ით. ქართული ბანკების მოგება რომ ყოველწლიურად იზრდება ეს ახალი ამბავი ნამდვილად არ არის, ამჯერად არ შევჩერდებით საბანკო სისტემის მომგებიანობის დეტალურ ანალიზზე და მხოლოდ რამდენიმე ფაქტორზე გავამახვილოთ ყურადღება.


არასაპროცენტო შემოსავლების ნაწილში სარეკორდოდ არის გაზრდილი საკონვერსიო ოპერაციებიდან, ანუ ვალუტის ყიდვა-გაყიდვიდან მიღებული მოგება.


ნიშანდობლივია, რომ გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება 200.8 მლნ ლარიდან 354.5 მლნ ლარამდე, ანუ მთელი 154 მლნ ლარით არის გაზრდილი, ხოლო პროცენტულად სარეკორდო 77%-ით, ანუ თითქმის 2/3 არის გაზრდილი. მაგრამ, ყველაზე უფრო საინტერესოა, თუ რა პერიოდშია ეს ზრდა დაფიქსირებული? საკონვერსიო ოპერაციებიდან ყველაზე მაღალი წმინდა მოგება საბანკო სექტორმა მიიღო ივლისში-70.7 მლნ ლარი, რაც ბოლო წლების აბსოლუტური რეკორდის მაჩვენებელია. ასევე აგვისტოში-46.9 მლნ ლარი, სექტემბერში – 49მლნ. ლარი. რეალურად მხოლოდ 3 თვეში საბანკო სექტორის წმინდა მოგებამ საკონვერსიო ოპერაციებიდან შეადგინა 167 მლნ ლარი, რაც აღემატება გასული წლის მოგების პირველი 9 თვის მაჩვენებელსაც კი (155 მლნ. ლარი).


აღსანიშნავია, რომ საკონვერციო ოპერაციებიდან მიღებული მოგების ხვედრითი წილი, თითქმის ორჯერ არის გაზრდილი წმინდა მოგების კონტრიბუციაშიც. თუ 2018 წლის იანვარ-სექტემბერში საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება წმინდა მოგების (602მლნ. ლარი) მხოლოდ 26%-ს შეადგენდა, მიმდინარე წელს ეს თანაფარდობა 47 % გაიზარდა ანუ რეალურად წმინდა მოგების (650მლნ. ლარი) ნახევარი შეადგინა (302 მლნ. ლარი).


ამ სტატისტიკაში ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ეს თვეები, განსაკუთრებით კი ივლისი-აგვისტო ხასიათდება ლარის ყველაზე მაღალი რყევებით, რაც დიდწილად დაკავშირებული იყო 20-21 ივნისის მოვლენებთან, რადგან ლარმა გაუფასურების მორიგი ტრენდი სწორედ ამ რევოლუციური მოვლენებიდან და წარმოქმნილი უარყოფითი მოლოდინებიდან გამომდინარე, სწორედ 25 ივნისიდან დაიწყო.


ნიშანდობლივია, რომ თვეების მიხედვით ივლისში არა მხოლოდ მნიშვნელოვნად გაიზარდა საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული შემოსავალი, არამედ მისი კონტრიბუციაც წმინდა მოგებაში, ისტორიულ მაქსიმუმზე ავიდა და 86 % შეადგინა. მაშინ როდესაც, თუნდაც ივნისში მისი მაჩვენებელი ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი იყო და 10%-ს არ აღემატებოდა.
რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ამ მოგების უდიდესი ნაწილი 75%, 2წამყვან სისტემფორმირებად ბანკებზე მოდის (თი ბი სი ბანკი,საქართველოს ბანკი).


აქედანაც ჩანს, რომ რევოლუციური სიტუაციისას იზრდება უარყოფითი მოლოდინები. სავალუტო რისკების დასაზღვევად, მნიშვნელოვნად მატულობს იურიდიული და ფიზიკური პირების მხრიდან მოთხონა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციებზე და კონვერტაციების კუთხით , როგორც სავაჭრო ოპერაციების, ასევე უცხოურ ვალუტაში აღებული სესხების მომსახურების თვალსაზრისით.



გარდა ამისა, ბანკების მოგების ზრდა გამოწვეულია იმ გარემოებითაც, რომ თუ სტაბილურ სიტუაციებში საპროცენტო მარჟა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ფასს შორის 1-3 თეთრს არ აღემატება, მაღალი სავალუტო რყევებისას, სავალუტო ოპერაციების მოცულობის ზრდასთან ერთად, მარჟაც იზრდება 5-7 თეთრამდეც კი. ეს ფაქტი თანხვედრაშია იმ საექსპერტო შეფასებებთან, რომლის თანახმადაც, ლარის გაუფასურება და რყვევები სწორედ მსხვილ ბანკებს აწყობთ და ისინი არიან დიდწილად ამით დაინტერესებული და ნაკლებად ცალკეული კომპანიები, მით უმეტეს ბაზარზე ორი ბანკის დომინირების და `ბლუმბერგის~ სავაჭრო სისტემის ნაკლებ გამჭვირვალობის პირობებში, არც სავალუტო სპეკულაციებია გამორიცხული.


აქედან გამომდინარე, ეს ხდება კიდეც ინფლაციაზე ნეგატიური ზეგავლენის ერთ-ერთი დამატებითი ფაქტორი.


როდესაც საუბარია ეროვნული ბანკის მიერ გატარებული მონეტარული პოლიტიკის ადეკვატურობაზე და ეკონომიკაზე გაცვლითი კურსის ზეგავლენაზე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია ეს ფაქტორია, რაზეც აქცენტები ნაკლებად კეთდება.


გაცვლითი კურსის არასტაბილურობა და არაპროგნოზირებულობა, პირველ რიგში ქართულ ბიზნესზე მოქმედებს ნეგატიურად, რადგან წამყვანი ქართული ბანკების მადიდან გამომდინარე, ბიზნეს ეზრდება საოპერაციო ხარჯები, რაც ამცირებს რა მათ კონკურენტუნარიანობას, ისევ მომხმარებელზე აისახება ნეგატიურად ფასების ზრდით.


ამიტომაც არის ეროვნული ბანკი, გარდა სავალუტო ინფლაციის თარგეიტირებისა, ამ ფაქტორზეც რომ უნდა იყოს ორიენტირებული.მართალია, სებ-ის კრიტიკა ხშირად სუბიექტურ ხასიათს უფრო ატარებს, მაგრამ განსაკუთრებით ოლგოპოლიური ბაზრის პირობებში, სადაც ორი ბანკის აქტივები მთლიანი საბანკო აქტივების 75 %-მდეა, სებ-ი ვალდებულია მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის მიზნით, უფრო აქტიურად ჩაერიოს ბაზარზე და მოთოკოს ბანკების ზე-მოგება, როგორც რეფინანსირების განაკვეთის ზრდის, ასევე საპროცენტომარჟისდა ბაზარზე ინტერვენციების მიმართულებითაც.


გიორგი ცუცქირიძე
ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი


გაზეთი „ბანკები და ფინანსები“





27 ნოემბერი - რეგიონში მხოლოდ ქართული ლარი გაუფასურდა

27 ნოემბერი - რეგიონში მხოლოდ ქართული ლარი გაუფასურდა
access_time2020-11-27 18:15:54
კორონავირუსის უარყოფითი ეფექტი რეგიონში ყველაზე მკვეთრად ქართული ლარის კურსზე აისახა. 2020 წლის განმავლობაში, ქართული ლარი აშშ დოლართან მიმართებაში დაახლოებით 12%-ით გაუფასურდა. შედარებისთვის, დაახლოებით 11%-ით არის შემცირებული თურქული ლირა, სომხური დრამი და აზერბაიჯანული მანათი კი 2%-ის ქვემოთ მერყეობს. ეროვნული ბანკის მიერ 26 ნოემბრის ვაჭრობის შედეგად, ეროვნული ვალუტა აშშ დოლართან მიმართებით გამყარდა, რის შედეგადაც ერთი დოლარის ოფიციალური ღირებულება 3.3164 ლარი გახდა....

დღის Top 10 საინტერესო ამბავი

დღის Top 10 საინტერესო ამბავი
access_time2020-11-27 21:00:33
დღის Top 10 საინტერესო ამბავი: 1.„მარტში რესტორნების სასაფლაოს მივიღებთ, მათი 90% ვეღარ გაიხსნება“ - რესტორატორთა ასოციაცია მთავრობის გადაწყვეტილებით, 28 ნოემბერი - 31 იანვრის ჩათვლით რესტორნები და კვების ობიექტები მთლიანად გატანის სერვისზე გადადიან. „რესტორატორთა ასოციაციის” ხელმძღვანელი კოტე გაბრიჩიძე „კომერსანტთან“...

„ყოველი დაკეტილი დღე 10 მილიონიანი ზარალია“ - სავაჭრო ცენტრები ფუნქციონირების შეზღუდვის 15 დეკემბერიდან მოხსნას ითხოვენ

„ყოველი დაკეტილი დღე 10 მილიონიანი ზარალია“ - სავაჭრო ცენტრები ფუნქციონირების შეზღუდვის 15 დეკემბერიდან მოხსნას ითხოვენ
access_time2020-11-27 16:15:35
თბილისში არსებული დიდი სავაჭრო ცენტრების ხელმძღვანელების განცხადებით, მთავრობის მიერ გამოცხადებულმა ე.წ. ლოკდაუნმა ისინი მწარე რეალობის წინაშე დააყენა, ყოველი დაკეტილი დღე 6 ცენტრისთვის 10 მილიონი ზარალია. თბილისში არსებული დიდი სავაჭრო ცენტრების წარმომადგენლები პრემიერმინისტრსა და ანტიკრიზისულ საბჭოს მიმართავენ. ეს სავაჭრო ცენტრებია: გალერეა თბილისი;თბილისი მოლი;ისთ ფოინთი;თბილისი ცენტრალი;ქარვასლა;სითი...

„ფინანსთა სამინისტროს აქილევსის ქუსლია დავების საბჭო, ის როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტი არ არსებობს“ - პაატა შურღაია

„ფინანსთა სამინისტროს აქილევსის ქუსლია დავების საბჭო, ის როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტი არ არსებობს“ - პაატა შურღაია
access_time2020-11-27 18:00:38
ცვლილებები საქართველოს საგასახადო კოდექსში - რას მოიცავს დღგ-ს რეფორმა და რამდენად გამარტივდება პროცედურები. რადიო კომერსანტის გადაცემაში „ჩემი აუდიტორი“ „გრანთ თორნთონის“ პარტნიორი პაატა შურღაია საუბრობს. „კარგი და მნიშვნელოვანი სიახლეა, ორი წელია უკვე გვესმის დღგ-ს ავტომატურად დაბრუნების რეჟიმის შესახებ. წინა ნაწილში საუბარი იყო ნაწილობრივი დაბრუნების შესახებ, ახლა კი სრულ დაბრუნებაზეა საუბარი. წესით მთლიანად დეფინიცია - დამატებითი...

ლევან დავითაშვილი - პურზე ფასი არ გაიზრდება

ლევან დავითაშვილი - პურზე ფასი არ გაიზრდება
access_time2020-11-27 14:45:22
საქართველოს მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება პირველი ხარისხის ხორბლის ფქვილის სუბსიდირების შესახებ იმგვარად, რომ ჩვენ შევინარჩუნოთ ის ფასები, რომელიც პურის გაძვირებას თავიდან აგვაცილებს, - ამის შესახებ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს სხდომის დასრულების შემდეგ, მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ ბრიფინგზე განაცხადა. მინისტრის განმარტებით, პროგრამა მომავალი კვირიდან ამოქმედდება და 4 თვის განმავლობაში, 31...


მსგავსი სიახლეები

up