სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

access_time2019-12-30 12:45:11

მიმდინარე წლის პირველ 11 თვეში კომერციული ბანკების წმინდა მოგებამ 821 მლნ ლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 26 მლნ ლარით მეტია, ანუ 3.2 %-ით. ქართული ბანკების მოგება რომ ყოველწლიურად იზრდება ეს ახალი ამბავი ნამდვილად არ არის, ამჯერად არ შევჩერდებით საბანკო სისტემის მომგებიანობის დეტალურ ანალიზზე და მხოლოდ რამდენიმე ფაქტორზე გავამახვილოთ ყურადღება.


არასაპროცენტო შემოსავლების ნაწილში სარეკორდოდ არის გაზრდილი საკონვერსიო ოპერაციებიდან, ანუ ვალუტის ყიდვა-გაყიდვიდან მიღებული მოგება.


ნიშანდობლივია, რომ გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება 200.8 მლნ ლარიდან 354.5 მლნ ლარამდე, ანუ მთელი 154 მლნ ლარით არის გაზრდილი, ხოლო პროცენტულად სარეკორდო 77%-ით, ანუ თითქმის 2/3 არის გაზრდილი. მაგრამ, ყველაზე უფრო საინტერესოა, თუ რა პერიოდშია ეს ზრდა დაფიქსირებული? საკონვერსიო ოპერაციებიდან ყველაზე მაღალი წმინდა მოგება საბანკო სექტორმა მიიღო ივლისში-70.7 მლნ ლარი, რაც ბოლო წლების აბსოლუტური რეკორდის მაჩვენებელია. ასევე აგვისტოში-46.9 მლნ ლარი, სექტემბერში – 49მლნ. ლარი. რეალურად მხოლოდ 3 თვეში საბანკო სექტორის წმინდა მოგებამ საკონვერსიო ოპერაციებიდან შეადგინა 167 მლნ ლარი, რაც აღემატება გასული წლის მოგების პირველი 9 თვის მაჩვენებელსაც კი (155 მლნ. ლარი).


აღსანიშნავია, რომ საკონვერციო ოპერაციებიდან მიღებული მოგების ხვედრითი წილი, თითქმის ორჯერ არის გაზრდილი წმინდა მოგების კონტრიბუციაშიც. თუ 2018 წლის იანვარ-სექტემბერში საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება წმინდა მოგების (602მლნ. ლარი) მხოლოდ 26%-ს შეადგენდა, მიმდინარე წელს ეს თანაფარდობა 47 % გაიზარდა ანუ რეალურად წმინდა მოგების (650მლნ. ლარი) ნახევარი შეადგინა (302 მლნ. ლარი).


ამ სტატისტიკაში ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ეს თვეები, განსაკუთრებით კი ივლისი-აგვისტო ხასიათდება ლარის ყველაზე მაღალი რყევებით, რაც დიდწილად დაკავშირებული იყო 20-21 ივნისის მოვლენებთან, რადგან ლარმა გაუფასურების მორიგი ტრენდი სწორედ ამ რევოლუციური მოვლენებიდან და წარმოქმნილი უარყოფითი მოლოდინებიდან გამომდინარე, სწორედ 25 ივნისიდან დაიწყო.


ნიშანდობლივია, რომ თვეების მიხედვით ივლისში არა მხოლოდ მნიშვნელოვნად გაიზარდა საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული შემოსავალი, არამედ მისი კონტრიბუციაც წმინდა მოგებაში, ისტორიულ მაქსიმუმზე ავიდა და 86 % შეადგინა. მაშინ როდესაც, თუნდაც ივნისში მისი მაჩვენებელი ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი იყო და 10%-ს არ აღემატებოდა.
რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ამ მოგების უდიდესი ნაწილი 75%, 2წამყვან სისტემფორმირებად ბანკებზე მოდის (თი ბი სი ბანკი,საქართველოს ბანკი).


აქედანაც ჩანს, რომ რევოლუციური სიტუაციისას იზრდება უარყოფითი მოლოდინები. სავალუტო რისკების დასაზღვევად, მნიშვნელოვნად მატულობს იურიდიული და ფიზიკური პირების მხრიდან მოთხონა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციებზე და კონვერტაციების კუთხით , როგორც სავაჭრო ოპერაციების, ასევე უცხოურ ვალუტაში აღებული სესხების მომსახურების თვალსაზრისით.



გარდა ამისა, ბანკების მოგების ზრდა გამოწვეულია იმ გარემოებითაც, რომ თუ სტაბილურ სიტუაციებში საპროცენტო მარჟა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ფასს შორის 1-3 თეთრს არ აღემატება, მაღალი სავალუტო რყევებისას, სავალუტო ოპერაციების მოცულობის ზრდასთან ერთად, მარჟაც იზრდება 5-7 თეთრამდეც კი. ეს ფაქტი თანხვედრაშია იმ საექსპერტო შეფასებებთან, რომლის თანახმადაც, ლარის გაუფასურება და რყვევები სწორედ მსხვილ ბანკებს აწყობთ და ისინი არიან დიდწილად ამით დაინტერესებული და ნაკლებად ცალკეული კომპანიები, მით უმეტეს ბაზარზე ორი ბანკის დომინირების და `ბლუმბერგის~ სავაჭრო სისტემის ნაკლებ გამჭვირვალობის პირობებში, არც სავალუტო სპეკულაციებია გამორიცხული.


აქედან გამომდინარე, ეს ხდება კიდეც ინფლაციაზე ნეგატიური ზეგავლენის ერთ-ერთი დამატებითი ფაქტორი.


როდესაც საუბარია ეროვნული ბანკის მიერ გატარებული მონეტარული პოლიტიკის ადეკვატურობაზე და ეკონომიკაზე გაცვლითი კურსის ზეგავლენაზე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია ეს ფაქტორია, რაზეც აქცენტები ნაკლებად კეთდება.


გაცვლითი კურსის არასტაბილურობა და არაპროგნოზირებულობა, პირველ რიგში ქართულ ბიზნესზე მოქმედებს ნეგატიურად, რადგან წამყვანი ქართული ბანკების მადიდან გამომდინარე, ბიზნეს ეზრდება საოპერაციო ხარჯები, რაც ამცირებს რა მათ კონკურენტუნარიანობას, ისევ მომხმარებელზე აისახება ნეგატიურად ფასების ზრდით.


ამიტომაც არის ეროვნული ბანკი, გარდა სავალუტო ინფლაციის თარგეიტირებისა, ამ ფაქტორზეც რომ უნდა იყოს ორიენტირებული.მართალია, სებ-ის კრიტიკა ხშირად სუბიექტურ ხასიათს უფრო ატარებს, მაგრამ განსაკუთრებით ოლგოპოლიური ბაზრის პირობებში, სადაც ორი ბანკის აქტივები მთლიანი საბანკო აქტივების 75 %-მდეა, სებ-ი ვალდებულია მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის მიზნით, უფრო აქტიურად ჩაერიოს ბაზარზე და მოთოკოს ბანკების ზე-მოგება, როგორც რეფინანსირების განაკვეთის ზრდის, ასევე საპროცენტომარჟისდა ბაზარზე ინტერვენციების მიმართულებითაც.


გიორგი ცუცქირიძე
ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი


გაზეთი „ბანკები და ფინანსები“





საქართველოში კორონავირუსით ინფიცირების 998 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, ქვეყანაში ბოლო 24 საათში 16 267 ტესტი ჩატარდა

საქართველოში კორონავირუსით ინფიცირების 998 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, ქვეყანაში ბოლო 24 საათში 16 267 ტესტი ჩატარდა
access_time2021-01-23 10:59:33
ინტენსიური ტესტირების ფარგლებში, ბოლო 24 საათში ქვეყნის მასშტაბით ჩატარდა 16 267 კვლევა ტესტით, მათ შორის 8 855 კვლევა ანტიგენის ტესტით და 7 412 PCR ტესტით. ინფორმაციას მთავრობის ადმინისტრაცია ავრცელებს. „ჩატარებული ტესტირების შედეგად, ბოლო 24 საათში გამოვლინდა ვირუსით ინფიცირების 998 ახალი დადასტურებული შემთხვევა, ხოლო ქვეყანაში კოვიდ-19-ის პანდემიის გავრცელებიდან დღემდე გამოვლენილი დადასტურებული შემთხვევების საერთო რაოდენობა შეადგენს 252...

სილქფესტი უქმეებზე ულიმიტო ინტერნეტ და უსასრულო სასაუბრო პაკეტების გააქტიურებას თავაზობს მომხმარებლებს

სილქფესტი  უქმეებზე  ულიმიტო  ინტერნეტ და უსასრულო სასაუბრო პაკეტების გააქტიურებას თავაზობს მომხმარებლებს
access_time2021-01-23 09:45:41
„სილქფესტი“ ორი დღით, 23 და 24 იანვარს, მობილური ქსელის მომხმარებლებს ულიმიტო ინტერნეტ და უსასრულო სასაუბრო პირობების 4 აქციას შეთავაზებს: • ულიმიტო ინტერნეტი 30 დღით - 19 ლარად - კომბინაციით *019# • ულიმიტო ინტერნეტი 14 დღით - 10 ლარად - კომბინაციით *019# • ულიმიტო სასაუბრო - 10 ლარად - 30 დღით- კომბინაციით *202# • პაკეტი „მეტი უსასრულო+“ 35 ლარის...

დღის TOP 10 საინტერესო ამბავი

დღის TOP 10 საინტერესო ამბავი
access_time2021-01-22 21:00:57
დღის TOP 10 საინტერესო ამბავი: 1.თბილისში მუნიციპალური ტრანსპორტის აღდგენა მარტიდან იგეგმება უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს გადაწყვეტილებით, ბათუმში, ზუგდიდში, გორში, ფოთსა და თელავში...

“დღეს ფაქტობრივად შიმშილისთვის გაგვწირეს“ - მთის კურორტების სასტუმროები მთავრობის გადაწყვეტილებას აპროტესტებენ

“დღეს ფაქტობრივად  შიმშილისთვის გაგვწირეს“ - მთის კურორტების სასტუმროები მთავრობის გადაწყვეტილებას აპროტესტებენ
access_time2021-01-22 16:00:04
„ისეთი შთაბეჭდილება მრჩება, რომ  თითქოს როგორც ინდიელები ჰყავდათ რეზერვაციაში, ასე ვართ  მოქცეული, ოღონდ  იქ  ყველანაირად სოციალურად უზრუნველყოფილები იყვნენ. დღეს  ფაქტობრივად  გაგვწირეს  შიმშილისთვის,...

„ახლა ხომ შეიძლებოდა, დაეკეტათ მოლები და გაეხსნათ ბაზრობები“ - ლილო მოლი

„ახლა ხომ შეიძლებოდა, დაეკეტათ მოლები და გაეხსნათ ბაზრობები“ - ლილო მოლი
access_time2021-01-22 17:00:04
„ლილო მოლის“ პრეზიდენტი ლევან გაგუა „ბიზნესპარტნიორთან“ შეზღუდვების მოხსნასთან დაკავშირებით მთავრობის გადაწყვეტილებას ეხმაურება და აცხადებს, რომ მათთვის 15 თებერვლამდე გახსნის გადავადება მოულოდნელი იყო. როგორც გაგუა განმარტავს, სავაჭრო სივრცეში, რითეილში ეს მდგომარეობა 2 თვეზე მეტია გრძელდება, საუბარია, ბაზრობების არათანაბარ პირობებში ჩაყენებაზე. „მძიმე ვითარებაა. რითეილის სფეროში გარკვეულ კატეგორიას ეძლევა უკვე მეორედ გახნის, არსებობის საშუალება,...


მსგავსი სიახლეები

up