სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

სავალუტო კურსის ზეგავლენა საკონვერსიო ოპერაციებზე და ინფლაციაზე, ექსტრემალურ სიტუაციებში

access_time2019-12-30 12:45:11

მიმდინარე წლის პირველ 11 თვეში კომერციული ბანკების წმინდა მოგებამ 821 მლნ ლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 26 მლნ ლარით მეტია, ანუ 3.2 %-ით. ქართული ბანკების მოგება რომ ყოველწლიურად იზრდება ეს ახალი ამბავი ნამდვილად არ არის, ამჯერად არ შევჩერდებით საბანკო სისტემის მომგებიანობის დეტალურ ანალიზზე და მხოლოდ რამდენიმე ფაქტორზე გავამახვილოთ ყურადღება.


არასაპროცენტო შემოსავლების ნაწილში სარეკორდოდ არის გაზრდილი საკონვერსიო ოპერაციებიდან, ანუ ვალუტის ყიდვა-გაყიდვიდან მიღებული მოგება.


ნიშანდობლივია, რომ გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება 200.8 მლნ ლარიდან 354.5 მლნ ლარამდე, ანუ მთელი 154 მლნ ლარით არის გაზრდილი, ხოლო პროცენტულად სარეკორდო 77%-ით, ანუ თითქმის 2/3 არის გაზრდილი. მაგრამ, ყველაზე უფრო საინტერესოა, თუ რა პერიოდშია ეს ზრდა დაფიქსირებული? საკონვერსიო ოპერაციებიდან ყველაზე მაღალი წმინდა მოგება საბანკო სექტორმა მიიღო ივლისში-70.7 მლნ ლარი, რაც ბოლო წლების აბსოლუტური რეკორდის მაჩვენებელია. ასევე აგვისტოში-46.9 მლნ ლარი, სექტემბერში – 49მლნ. ლარი. რეალურად მხოლოდ 3 თვეში საბანკო სექტორის წმინდა მოგებამ საკონვერსიო ოპერაციებიდან შეადგინა 167 მლნ ლარი, რაც აღემატება გასული წლის მოგების პირველი 9 თვის მაჩვენებელსაც კი (155 მლნ. ლარი).


აღსანიშნავია, რომ საკონვერციო ოპერაციებიდან მიღებული მოგების ხვედრითი წილი, თითქმის ორჯერ არის გაზრდილი წმინდა მოგების კონტრიბუციაშიც. თუ 2018 წლის იანვარ-სექტემბერში საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული მოგება წმინდა მოგების (602მლნ. ლარი) მხოლოდ 26%-ს შეადგენდა, მიმდინარე წელს ეს თანაფარდობა 47 % გაიზარდა ანუ რეალურად წმინდა მოგების (650მლნ. ლარი) ნახევარი შეადგინა (302 მლნ. ლარი).


ამ სტატისტიკაში ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ეს თვეები, განსაკუთრებით კი ივლისი-აგვისტო ხასიათდება ლარის ყველაზე მაღალი რყევებით, რაც დიდწილად დაკავშირებული იყო 20-21 ივნისის მოვლენებთან, რადგან ლარმა გაუფასურების მორიგი ტრენდი სწორედ ამ რევოლუციური მოვლენებიდან და წარმოქმნილი უარყოფითი მოლოდინებიდან გამომდინარე, სწორედ 25 ივნისიდან დაიწყო.


ნიშანდობლივია, რომ თვეების მიხედვით ივლისში არა მხოლოდ მნიშვნელოვნად გაიზარდა საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებული შემოსავალი, არამედ მისი კონტრიბუციაც წმინდა მოგებაში, ისტორიულ მაქსიმუმზე ავიდა და 86 % შეადგინა. მაშინ როდესაც, თუნდაც ივნისში მისი მაჩვენებელი ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი იყო და 10%-ს არ აღემატებოდა.
რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ამ მოგების უდიდესი ნაწილი 75%, 2წამყვან სისტემფორმირებად ბანკებზე მოდის (თი ბი სი ბანკი,საქართველოს ბანკი).


აქედანაც ჩანს, რომ რევოლუციური სიტუაციისას იზრდება უარყოფითი მოლოდინები. სავალუტო რისკების დასაზღვევად, მნიშვნელოვნად მატულობს იურიდიული და ფიზიკური პირების მხრიდან მოთხონა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციებზე და კონვერტაციების კუთხით , როგორც სავაჭრო ოპერაციების, ასევე უცხოურ ვალუტაში აღებული სესხების მომსახურების თვალსაზრისით.


გარდა ამისა, ბანკების მოგების ზრდა გამოწვეულია იმ გარემოებითაც, რომ თუ სტაბილურ სიტუაციებში საპროცენტო მარჟა ვალუტის ყიდვა-გაყიდვის ფასს შორის 1-3 თეთრს არ აღემატება, მაღალი სავალუტო რყევებისას, სავალუტო ოპერაციების მოცულობის ზრდასთან ერთად, მარჟაც იზრდება 5-7 თეთრამდეც კი. ეს ფაქტი თანხვედრაშია იმ საექსპერტო შეფასებებთან, რომლის თანახმადაც, ლარის გაუფასურება და რყვევები სწორედ მსხვილ ბანკებს აწყობთ და ისინი არიან დიდწილად ამით დაინტერესებული და ნაკლებად ცალკეული კომპანიები, მით უმეტეს ბაზარზე ორი ბანკის დომინირების და `ბლუმბერგის~ სავაჭრო სისტემის ნაკლებ გამჭვირვალობის პირობებში, არც სავალუტო სპეკულაციებია გამორიცხული.


აქედან გამომდინარე, ეს ხდება კიდეც ინფლაციაზე ნეგატიური ზეგავლენის ერთ-ერთი დამატებითი ფაქტორი.


როდესაც საუბარია ეროვნული ბანკის მიერ გატარებული მონეტარული პოლიტიკის ადეკვატურობაზე და ეკონომიკაზე გაცვლითი კურსის ზეგავლენაზე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია ეს ფაქტორია, რაზეც აქცენტები ნაკლებად კეთდება.


გაცვლითი კურსის არასტაბილურობა და არაპროგნოზირებულობა, პირველ რიგში ქართულ ბიზნესზე მოქმედებს ნეგატიურად, რადგან წამყვანი ქართული ბანკების მადიდან გამომდინარე, ბიზნეს ეზრდება საოპერაციო ხარჯები, რაც ამცირებს რა მათ კონკურენტუნარიანობას, ისევ მომხმარებელზე აისახება ნეგატიურად ფასების ზრდით.


ამიტომაც არის ეროვნული ბანკი, გარდა სავალუტო ინფლაციის თარგეიტირებისა, ამ ფაქტორზეც რომ უნდა იყოს ორიენტირებული.მართალია, სებ-ის კრიტიკა ხშირად სუბიექტურ ხასიათს უფრო ატარებს, მაგრამ განსაკუთრებით ოლგოპოლიური ბაზრის პირობებში, სადაც ორი ბანკის აქტივები მთლიანი საბანკო აქტივების 75 %-მდეა, სებ-ი ვალდებულია მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის მიზნით, უფრო აქტიურად ჩაერიოს ბაზარზე და მოთოკოს ბანკების ზე-მოგება, როგორც რეფინანსირების განაკვეთის ზრდის, ასევე საპროცენტომარჟისდა ბაზარზე ინტერვენციების მიმართულებითაც.


გიორგი ცუცქირიძე
ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი


გაზეთი „ბანკები და ფინანსები“





ფინკა ბანკი - ძლიერი ფინანსური მაჩვენებლები და საერთაშორისო პარტნიორები ახალი გამოწვევების საპასუხოდ

ფინკა ბანკი - ძლიერი ფინანსური მაჩვენებლები და საერთაშორისო პარტნიორები ახალი გამოწვევების საპასუხოდ
access_time2020-05-27 18:00:17
2019 წელი ფინკა ბანკისთვის ახალი ინიციატივებისა და შესაძლებლობების წელი იყო. ბანკისთვის მნიშვნელოვანი გამოწვევა 2018 წლის მეორე კვარტალში მაკროეკონომიკური ცვლილებები და ეროვნული ბანკის მიერ გატარებული  ღონისძიებები აღმოჩნდა. მიუხედავად ამ გარემოებებისა, ფინკა ბანკის 2019 წლის წმინდა მოგებამ 6 792 588  ლარი შეადგინა და დადებითი ინდიკატორებით დასრულდა საფინანსო წელი: მოგება კაპიტალზე (ე.წ. უკუგება საშუალო კაპიტალზე) - ROE 13.19%, ხოლო მოგება აქტივებზე (ე.წ. უკუგება აქტივებზე) - ROA...

გერმანიაში აშშ-ის ელჩი – გერმანიამ უნდა შეწყვიტოს მხეცის (რუსეთის) „გამოკვება“

გერმანიაში აშშ-ის ელჩი – გერმანიამ უნდა შეწყვიტოს მხეცის (რუსეთის) „გამოკვება“
access_time2020-05-27 20:30:34
გერმანიაში აშშ-ის ელჩის, რიჩარდ გრენელის ინფორმაციით, რუსულ გაზსადენ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის წინააღმდეგ ახალი სანქციების დაწესება იგეგმება. რიჩარდ გრენელის თქმით, ამ ნაბიჯს მხარს რესპუბლიკელები და დემოკრატები უჭერენ. ელჩს არ დაუკონკრეტებია, რა სახის სანქციების განხილვა მიმდინარეობს კონგრესში, თუმცა როგორც გერმანული მედია იუწყება, სავარაუდოდ საუბარია შეზღუდვების დაწესებაზე იმ კომპანიების წინააღმდეგ, რომლებიც ამ გაზსადენით რუსულ ბუნებრივ აირს...

ვინ რა ჰკითხა გიორგი გახარიას

ვინ რა ჰკითხა გიორგი გახარიას
access_time2020-05-27 18:55:44
პარლამენტში ანგარიშის წარსადგენად მისული საქართველოს პრემიერ მინისტრი გიორგი გახარია საკანონმდებლო ორგანოში დეპუტატების კითხვებს ამ დრომდე პასუხობს. „კომერსანტი“ გთავაზობთ იმ კითხვა-პასუხების ნაწილს, რომელიც საკანონმდებლო ორგანოში  დაისვა და მთავრობის მეთაურის მიერ  პასუხებიც გაეცა. ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის...

პრემიერი - 520-ე დადგენილების გადახედვაზე საუბარი დღეს არ მიმდინარეობს

პრემიერი - 520-ე დადგენილების გადახედვაზე საუბარი დღეს არ მიმდინარეობს
access_time2020-05-27 18:09:22
„520-ე დადგენილების გადახედვაზე საუბარი დღეს არ არის, 520-ე დადგენილებაში შეიძლება გარკვეული რაღაც ცვლილებები შევიდეს“, - ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ პარლამენტში „ევროპული საქართველოს“ წევრის ზურაბ ჭიაბერაშვილის კითხვის საპასუხოდ განაცხადა. ქვეყნის მეთაურმა საკუთარ გამოსვლაშ ყურადღება...

27 მაისი - ქართული ლარი გამყარდა, თურქული ლირა და სომხური დრამი გაუფასურდა

27 მაისი - ქართული ლარი გამყარდა, თურქული ლირა და სომხური დრამი გაუფასურდა
access_time2020-05-27 19:30:30
კორონავირუსის უარყოფითი ეფექტი რეგიონში ყველაზე მკვეთრად ქართული ლარის კურსზე აისახა, მარტის თვეში, ლარი რეკორდულად 22%-ით გაუფასურდა. წლის განმავლობაში, ქართული ლარი აშშ დოლართან მიმართებაში - 12%-ით გაუფასურდა. შედარებისთვის, დაახლოებით 16%-ით არის შემცირებული თურქული ლირა, სომხური დრამი და აზერბაიჯანული მანათი კი 2%-ის ქვემოთ მერყეობს.     ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული 27 მაისის ვაჭრობის შედეგად, ქართული ლარის კურსი მცირედით გამყარდა და ერთი აშშ...


მსგავსი სიახლეები

up