რა ინფორმაციას ინახავს თვითმფრინავის „შავი ყუთი“ და ვინ და როგორ შიფრავს მას?

რა ინფორმაციას ინახავს თვითმფრინავის „შავი ყუთი“ და ვინ და როგორ შიფრავს მას?

access_time2020-01-18 12:00:04

თეირანში ჩამოვარდნილი უკრაინული ავიალაინერის შავი ყუთის გაშიფრვა გრძელდება. Boeing 737-800-ზე თავდასხმის საქმის გამოძიებაში ყველა ის ქვეყანა მონაწილეობს, რომლის მოქალაქეებიც 8 იანვარს მომხდარ ავიაკატასტროფაში დაიღუპნენ. ეგრეთ წოდებული შავი ყუთების გაშიფრვას ირანელი და უკრაინელი ექსპერტები ცდილობენ. ორივე ბორტჩამწერი ძლიერად არის დაზიანებული. ამიტომ, თუ მათზე ჩაწერილი ინფორმაციის წაკითხვა ვერ მოხერხდა, შესაძლოა ირანს შავი ყუთების ქვეყნის ფარგლებს გარეთ გაგზავნა მოუწიოს. მაგალითად, კანადასა და საფრანგეთში, რომლებიც მსგავსი სამუშაოებისთვის გაცილებით თანამედროვე ტექნოლოგიებს ფლობენ.

 

შავი ყუთი რთულად ზიანდება და იოლი აღმოსაჩენია?

ეგრეთ წოდებული შავი ყუთი იგივე საბორტო თვითჩამწერი განსაკუთრებული მეთოდით დაცული ჩამწერი აპარატია, რომელიც კომპიუტერის მყარი დისკის ან მეხსიერების ბარათის მსგავსია. აქ რეგისტრირდება და ინახება ფრენის პარამეტრებისა და ავიალაინერის მუშაობის შესახებ ყველა მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, ასევე - პილოტის კაბინაში მიმდინარე დიალოგი. ადრე ეს კომპონენტები ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ, ორ სხვადასხვა აპარატში ინახებოდა, დღეს უკვე ხელმისაწვდომია კომბინირებული მოდელები, რომლებშიც ორივე ფუნქცია ერთად არის თავმოყრილი. თუმცა, წესების თანახმად, ამ შემთხვევაშიც კი აუცილებელია, ბორტზე ორი ასეთი კომბინირებული თვითჩამწერი იყოს.

 

შავი ყუთი ისეთ მდგომარეობაში უნდა იყოს, ნებისმიერ დატვირთვას გაუძლოს და სხვადასხვა ავარიული სცენარის განვითარებისას უვნებელი დარჩეს. სანამ მისი მოხმარება ნებადართული გახდება, ბორტჩამწერს ცდიან. ის უნდა უძლებდეს ბეტონის კედელზე 750 კმ/სთ სიჩქარის დარტყმას, სულ ცოტა, 5 წუთის განმავლობაში 2,25 ტონის სიმძიმის ზეწოლას, სულ ცოტა, ერთი საათის განმავლობაში 1100 გრადუს ცელსიუსამდე ტემპერატურასა და წყალქვეშ 6000 მეტრამდე სიღრმეში ყოფნას. 

 

შავი ყუთი ზღვაში უფრო სწრაფად რომ იპოვონ, მოწყობილობა მარილიან წყალთან კონტაქტის შედეგად, ავტომატურად რთავს რადიოშუქურას, რომლის სიგნალის დაჭერაც ორი კილომეტრის რადიუსშია შესაძლებელი. ეს მანძილი არც ისე დიდია, ამიტომ მაშველებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ თვითმფრინავის ფრაგმენტების მიახლოებითი მდებარეობა.

 

შავი ყუთი პილოტების პირად საუბარსაც იწერს?

საბორტო თვითჩამწერი თვითმფრინავის კაბინაში ყველანაირ ხმას იწერს. პილოტების საუბრის პარალელურად ის აფიქსირებს ინსტრუქციებს, რომლებსაც საბორტო კომპიუტერი გასცემს, სახმელეთო მომსახურების პერსონალთან კომუნიკაციას, ბორტგამცილებლების საუბარს, ასევე - ყველა იმ განცხადებას, რომელსაც ეკიპაჟის წევრები მგზავრებისთვის აკეთებენ. გარდა ამისა, მოწყობილობა აფიქსირებს ყველა იმ ბგერას, რომლებსაც გადამრთველები და მომუშავე ძრავები გამოსცემენ.


 

ეგრეთ წოდებულ შავ ყუთში იწერება და ინახება პილოტების კერძო საუბრებიც. ამიტომაც ამ ჩანაწერების გაანალიზება და გაშიფრვა სრული კონტროლის ქვეშ უნდა მიმდინარეობდეს. აქვე უნდა იქნეს გათვალსიწინებული პირად მონაცემთა დაცვის ვალდებულება. ამ დიალოგების შინაარსი შეიძლება გამოყენონ მხოლოდ იმისათვის, რომ ავარიის ან ტექნიკური ხარვეზის მიზეზი დადგინდეს.

 

საბორტო თვითჩამწერში მხოლოდ ბოლო 120 წუთის ხმოვანი მასალა ინახება, უფრო ძველი ინფორმაცია კი ავტომატურად იშლება. ეგრეთ წოდებული შავი ყუთის ბოლო მოდელებში კი მხოლოდ ბოლო 30 წუთის საუბარი რჩება. გარდა ამისა, პილოტს აქვს ტექნიკური შესაძლებლობა, რომ ჩაწერა შეაჩეროს ან წაშალოს. თუმცა, როგორც საავიაციო კატასტროფების საგამოძიებო დაწესებულებების სპეციალისტები განმარტავენ, ეს პრაქტიკაში არ ხდება.

 

საბორტო თვითჩამწერზე, რომელიც ფრენის ტექნიკურ პარამეტრებსა და ავიალაინერის მდგომარეობას აფიქსირებს, პილოტებს პირდაპირი წვდომა აღარ აქვთ. ძველი მოდელების შემთხვევაში, მფრინავს ფრენის დაწყებამდე ეს აპარატი ხელით უნდა ჩაერთო, მაგრამ თანამედროვე ავიაციაში ეს ავტომატურად ხდება.

 

რა სახის ტექნიკურ ინფორმაციას იწერს შავი ყუთი?

ბოლო წლებში შავ ყუთში შენახული ინფორმაციის მოცულობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. სპეციალისტების განმარტებით, დღეისათვის საბორტო თვითჩაწერები ასობით და ათასობით სხვადასხვა პარამეტრს აფიქსირებენ. მათ შორის არის ფრენის ტრაექტორია, სიმაღლე, სიჩქარე, თვითმფრინავის მდებარეობა, ძრავის მუშაობა და სხვ.

 

როგორ და სად იშიფრება შავი ყუთი?

სპეციალისტების თქმით, ეგრეთ წოდებულ შავ ყუთზე არსებული მასალებს შიფრავენ არა მხოლოდ ავიაკატასტროფის დროს, არამედ ყოველი სერიოზული ინცინდენტის შემდეგ, რომელიც ტექნიკურ პრობლემას უკავშირდება. როგორც წესი, მსგავსი შემთხვევების დროს კატასტროფის თავიდან არიდება ძალიან იშვიათია.

 

საბორტო თვითჩამწერზე არსებული ინფორმაციის ანალიზისა და გაშიფრვისთვის მსოფლიოში მხოლოდ რამდენიმე სპეციალიზებული ცენტრი არსებობს. თითოეულში შესაძლებელია ყველა ტიპის ეგრეთ წოდებულ შავ ყუთზე მუშაობა. მაგალითად, გერმანულ განყოფილებაში შესაძლებელია როგორც დასავლეთ ევროპაში, ისე რუსეთში წარმოებული რამდენიმე სახეობის საბორტო თვითჩამწერზე მუშაობა. თუმცა არის შემთხვევები, რომ ისინი დახმარებისთვის უცხოელ კოლეგებს მიმართავენ.

 

ექსპერტების აზრით, მომავალში შესაძლებელია თვითმფრინავის ბორტზე ვიდეორეგისტრატორების დამონტაჟება, რომელიც პილოტების კაბინაში გამოსახუელებასაც ჩაიწერს. ამ ტიპის რადიოშუქურის სიმძლავრეც ბევრად მეტი იქნება.

 

და კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტი: საბორტო თვითჩამწერების საერთო სახელი „შავი ყუთი“ ინგლისურ ენაში დამკვიდრებული განსაზღვრების - black box - კალკია. სინამდვილეში საბორტო თვითჩამწერები შავი სულაც არ არის. ის ყოველთვის მკვეთრი ნარინჯისფერია, რათა მაშველებმა თვითმფრინავის ნამსხვრევებში იოლად იპოვონ.



Imedinews

თეგები:
შავი ყუთი



ფინანსთა სამინისტრო თამაშზე დამოკიდებულ პირთა სიის შედგენას გეგმავს

ფინანსთა სამინისტრო თამაშზე დამოკიდებულ პირთა სიის შედგენას გეგმავს
access_time2020-02-20 14:02:05
დღეს საქართველოს პარლამენტში, მინისტრს საათის ფორმატში ივანე მაჭავარიანს უსმენენ. ფინანსთა მინისტრმა გასული წლის ბიუჯეტის მაჩვენებლებზე და დაგეგმილ ცვლილებებზე ისაუბრა. ვანო მაჭავარიანი დამოუკიდებელი დეპუტატების ინიციატივას გამოეხმაურა, რომლის მიხედვითაც სათამაშო ბიზნესს ახალი რეგულაციები უწესდება. კანონპროქტი პარლამენტში 2017 წელს...

ლარის გამყარების ტრენდი გრძელდება - Bloomberg-ზე 1 დოლარი 2.8272 ლარად ივაჭრება

ლარის გამყარების ტრენდი გრძელდება - Bloomberg-ზე 1 დოლარი 2.8272 ლარად ივაჭრება
access_time2020-02-20 12:55:37
ბოლო რამდენიმე დღეა ლარი Bloomberg-ის სავაჭრო სისტემაში მყარდება. დღეს დილიდან ვაჭრობა $1/₾2.8305-ით დაიწყო, 12:55 საათისთვის  1 დოლარი 2.8272-ის ნიშნულზეა.  ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად, გუშნდელი  ვაჭრობის შედეგად აშშ დოლარის ღირებულებამ 2.8422 ლარი შეადგინა. კურსი, რომელიც გუშინ  მოქმედებდა, 2.8631 ლარი იყო. შესაბამისად, დოლარის ცვლილებამ ეროვნულ ვალუტასთან მიმართებაში 0.0209 ლარი...

7 წლიანი პატიმრობის შემდეგ, ექსპრემიერი ვანო მერაბიშვილი თავისუფალია - პოლიტიკური შეფასებები

7 წლიანი პატიმრობის შემდეგ, ექსპრემიერი ვანო მერაბიშვილი თავისუფალია - პოლიტიკური შეფასებები
access_time2020-02-20 13:00:37
7 წლიანი პატიმრობის შემდეგ ექსპრემიერი ვანო მერაბიშვილი თავისუფალია. საპატიმროდან გამოსულმა ვანო მერაბიშვილმა თქვა, რომ აქტიურ პოლიტიკაში ჩაერთვება. მისი თქმით, აუცილებელია, მოქმედი ხელისუფლების ცვლილება.   „ჩვენ აუცილებლად გავიმარჯვებთ, წლის ბოლომდე გაძლევთ გარანტიას, რომ ამ ხელისუფლების დამხობის შემდეგ ამ ციხის კარები ფართოდ გაიღება და ყველა ის პოლიტპატიმარი,...

რას წერდა ბიძინა ივანიშვილი ვანო მერაბიშვილს 2011 წელს?

რას წერდა  ბიძინა ივანიშვილი ვანო მერაბიშვილს 2011 წელს?
access_time2020-02-20 12:23:19
ბიძინა ივანიშვილმა პოლიტიკაში  მოსვლა 2011 წლის 7 ოქტომბერს დაანონსა. ამის შემდეგ კი, 11 ოქტომბერს  მეორე ვრცელი განცხადება გამოაქვეყნა, სადაც  ყოფილი პრემიერი მაშინდელ შინაგან საქმეთა მინისტრს და ყოფილ პრემიერ-მინისტრ ვანო მერაბიშვილსაც მიმართავდა.   „კომერსანტი“ წერილიდან ამონარიდს უცვლელად გთავაზობთ:   „მინდა მივმართო...

ლარი გამყარდა - 1 აშშ დოლარის ოფიციალური ღირებულება 2.8422 ლარი გახდა

ლარი გამყარდა - 1 აშშ დოლარის ოფიციალური ღირებულება 2.8422 ლარი გახდა
access_time2020-02-19 17:05:52
1 აშშ დოლარის ოფიციალური ღირებულება 2.8422 ლარი გახდა. ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად, დღევანდელი ვაჭრობის შედეგად აშშ დოლარის ღირებულებამ 2.8422 ლარი შეადგინა. კურსი, რომელიც დღეს მოქმედებდა, 2.8631 ლარი იყო. შესაბამისად, დოლარის ცვლილებამ ეროვნულ ვალუტასთან მიმართებაში 0.0209 ლარი შეადგინა. რაც შეეხება ევროს, მისი კურსი 3.0701 ლარია. მაშინ, როცა დღეს მოქმედი კურსი 3.1010 ლარს შეადგენდა. შესაბამისად, ევროს ცვლილებამ 0.0309...


მსგავსი სიახლეები

up