მთვარეზე წყლის არსებობა NASA-ს მეცნიერებმა ოფიციალურად დაადასტურეს

მთვარეზე წყლის არსებობა NASA-ს მეცნიერებმა ოფიციალურად დაადასტურეს

access_time2020-10-27 00:24:05

მთვარეზე წყლის არსებობა ოფიციალურად დადასტურდა.

წყლის არსებობის ნიშნები დედამიწის ბუნებრივ თანამგზავრზე პირველად 2009 წელს დააფიქსირეს, მაგრამ გარკვეულ კითხვებს ბადებდა ტალღის ის სიგრძე, რომელშიც მაშინ წყალი დააფიქსირეს. ამჯერად, წყლისთვის უნიკალური ტალღის სიგრძის გამოყენებით, მეცნიერები პირველი ცალსახა, ეჭვგარეშე დაფიქსირების შესახებ იუწყებიან.

როგორც ჩანს, 2009 წელს გაკეთებული დასკვნები ზუსტი იყო.

გაურკვევლობას ბადებდა ის, რომ 2009 წელს მთვარეზე წყალი 3-მიკრომეტრის სიგრძის ინფრაწითელ ზოლში დააფიქსირეს. ამ ტალღის სიგრძეში იყო ორი შესაძლებლობა — წყალი ან ჰიდროქსილის კიდევ ერთი ნაერთი, რომელიც წყალბადსა და ჟანგბადს შეიცავს.

მკვლევართა ჯგუფმა NASA-ს ასტრონომ ქეისი ჰონიბალის ხელმძღვანელობით, გადაწყვიტა, დაკვირვებები ჩაეტარებინა იმ ტალღის სიგრეში, რომელიც 2009 წლის აღმოჩენას ან დადასტურებდა, ან უარყოფდა. 6-მიკრომეტრიან ინფრაწითელ ზოლს აუცილებლად უნდა ეჩვენებინა ხაზი, რომლის წარმოქმნაც მხოლოდ წყალბადის ორ და ჟანგბადის ერთ ატომს შეუძლია და რასაც H-O-H მოხრის რხევას უწოდებენ.

თუმცა, ეჭვგარეშე დაფიქსირება მაინც საკმაოდ რთულია. ამისათვის საჭირო იყო ინფრაწითელი ატმოსფეროს სტრატოსფერული ობსერვატორიის (SOFIA) გამოყენება.

ეს გახლავთ მსოფლიოში უდიდესი საჰაერო ობსერვატორია, რომელიც თვითმფრინავ Boeing 747SP-შია მოწყობილი; ხომალდი ისეა აწყობილი, რომ თან ატარებს დიდ რეფლექტორ ტელესკოპს.

დედამიწაზე განთავსებული ტელესკოპებისგან განსხვავებით, SOFIA ზედაპირიდან 11 კილომეტრის სიმაღლეზე, პლანეტის სტრატოსფეროში დაფრინავს. იქ ის ატმოსფეროს 99 პროცენტის ზემოთ არის მოქცეული და შესაბამისად, თავს არიდებს ატმოსფეროს მიერ ინფრაწითელი სხივების ბლოკირებას და შედეგად, სამყაროს ინფრაწითელში სწავლობს.

„SOFIA ერთადერთი ამჟამინდელი ობსერვატორიაა, რომელსაც ამ დაკვირვებების ჩატარება შეეძლო“, — ამბობს ჰონიბალი.

„მთვარის ამჟამინდელ ხომალდებს არ აქვთ ის ინსტრუმენტები, რომლებიც 6-მიკრომეტრში გაზომავენ; დედამიწის ზედაპირიდან კი 6-მიკრონიან სინათლეს ატმოსფერო ბლოკავს და შესაბამისად, მიწისპირა ტელესკოპებით დაკვირვება შეუძლებელია. SOFIA დედამიწის წყლის ორთქლის 99,9 პროცენტის თავზე დაფრინავს, რაც მას 6-მიკრომეტრიანი სინათლის დაფიქსირების საშუალებას აძლევს“, — აღნიშნავს ჰონიბალი.


SOFIA-ს ინსტრუმენტ FORCAST-ის გამოყენებით, მკვლევართა ჯგუფმა ფრთხილად შეისწავლა რეგიონი სამხრეთ პოლუსის მიდამოებში, რომელშიც 2009 წელს 3-მიკრომეტრიანი სინათლე დააფიქსირეს. მართლაც, იქ მათ გამოსხივების სწორედ ის ხაზი იპოვეს, რომელსაც ეძებდნენ — უნიკალური ხელწერა, რომლის წარმოქმნაც მხოლოდ H-O-H მოხრის ვიბრაციას შეუძლია.

ამ აღმოჩენაზე დაყრდნობით, ჯგუფმა შეაფასა წყლის რაოდენობაც — დაახლოებით 100-400 ნაწილაკი მილიონზე.

რა თქმა უნდა, მთვარის ზედაპირზე თხევადი ტბები არ არის, ნებისმიერი გაყინული წყალი კი მზის სინათლის მოხვედრისთანავე აორთქლდებოდა (სუბლიმაცია). თუმცა, არის მრავალი გზა, რომლითაც მთვარეს წყლის შენარჩუნება შეუძლია.

„ძირითადად ვფიქრობთ, რომ წყალი არის მინაში. როდესაც მთვარეს მიკრომეტეორიტი ეცემა, ის მთვარის მატერიის გარკვეულ ნაწილს ადნობს, რომელიც სწრაფად ცივდება და მინას წარმოქმნის. თუკი წყალი იქ უკვე არის, ან დაცემის შედეგად წარმოქმნილი, ანდაც მის მიერ მოტანილი, ამ წყლის გარკვეული ნაწილი მინის სტრუქტურაში ჩაიჭედება ამ უკანასკნელის გაციებისას.

კიდევ ერთ კვლევაში, რომელსაც კოლორადოს უნივერსიტეტის ასტრონომი პოლ ჰეინი ხელმძღვანელობდა, მეცნიერები კიდევ ერთ შესაძლებლობას იკვლევდნენ — პოლარულ კრატერებში არსებულ მუდმივად დაჩრდილულ რეგიონებს. მაღალ განედებზე არსებულ კრატერთა სარტყლები წარმოქმნის რეგიონებს, სადაც მზის სინათლე არასოდეს ხვდება.

ამ წერტილებში ტემპერატურა -163 გრადუს ცელსიუსზე მაღლა არასოდეს ადის და შესაბამისად, წარმოიქმნება ცივი „ხაფანგები“ სადაც შეიძლება წყლის ყინულის ნაჭრებიც იმალებოდეს.

მთვარის ორბიტაზე მოძერავი NASA-ს ხომალდის, Lunar Reconnaissance Orbiter-ის მონაცემების გამოყენებით, ჰეინმა და მისმა კოლეგებმა გამოიანგარიშეს, რომ იქ შეიძლება, 40 000 კვადრატული კილომეტრის ფართობია ასეთი მუდმივად დაჩრდილული ზედაპირი იყოს. მისი 60 პროცენტი სამხრეთ პოლუსზე მოდის.

ამ ცივ ხაფანგებში ტემპერატურა იმდენად დაბალია, რომ ყინული ქვასავით უნდა იყოს. თუ იქ ყინული მართლაც არის, ის კიდევ მილიარდობით წლის განმავლობაში არსად წავა“, — ამბობს ჰეინი.

ორივე კვლევას ძალიან დიდი გავლენა აქვს მთვარის სამომავლო მისიებზე. მისია „არტემისის“ ფარგლებში NASA მთვარეზე მუდმივი ბაზის დაფუძნებას გეგმავს. თუკი ახლომახლოს უხვი წყლის წყარო მართლაც იქნება, მთვარის რეზიდენტებს მისი გამოყენება შეეძლებათ სასმელად, მცენარეების მოსაყვანად, ელექტროლიზის საშუალებით მისი დაშლა და რაკეტის საწვავად წყალბადის მიღება.

თუმცა, საჭიროა უკეთ ვიცოდეთ, სად შეიძლება იყოს წყალი და რამდენი. ჰეინის ჯგუფის კვლევა დაგვეხმარება სად ვეძებოთ, ჰონიბალის ჯგუფის კი — როგორ. ერთადერთი, რაც ახლა გვჭირდება, ტელესკოპით კარგი დაკვირვებებია.

ჰონიბალის ჯგუფმა უკვე ითხოვა ტელესკოპ SOFIA-თი დაკვირვებების 72 საათის უფლება. ასტრონომებს იმედი აქვთ, რომ გაარკვევენ მთვარის ზედაპირზე წყლის ქცევის ხასიათს და დაადგენენ მის წყაროსაც, გაიგებენ სად არის წყალი და მოძრაობს თუ არა ის მთვარის მასშტაბით.

ორი პუბლიკაცია ჟურნალ Nature Astronomy-ში გამოქვეყნდა. ბმულები შეგიძლიათ იხილოთ აქ და აქ.

მომზადებულია nasa.gov-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.

1tv.ge

თეგები:
მთვარე



დღის Top 10 საინტერესო ამბავი

დღის Top 10 საინტერესო ამბავი
access_time2020-11-30 21:00:27
დღის Top 10 საინტერესო ამბავი     1. „არ შეიძლება ადამიანებს ცხოვრება აუკრძალო, ეს კატასტროფა და სრული სიგიჟეა, კომუნიზმია“     საქართველოში უკვე მორედ, საქართველოს მთავრობამ კარანტინი გამოცხადა, ოფიციალურად ხელისუფლებამ წერტილოვანი შეზღუდვები აამოქმედა თუმცა, მათი გადაწყვეტილებით ქვეყანა რეალურად ისევ...

ხელისუფლება გარემოვაჭრეებს „ეღადავება“

ხელისუფლება გარემოვაჭრეებს „ეღადავება“
access_time2020-11-30 19:46:50
ჯანდაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექციის ხელმძღვანელი, ბექა ფერაძე გარემოვაჭრეებს ურჩევს, მუშაობა შეზღუდვების დროს ონლაინ გააგრძელონ. ამის შესახებ მან ჟურნალისტებს ქუჩაში მომუშავე მეყვავილეების შესახებ დასმული კითხვის საპასუხოდ უთხრა.   მათ შეუძლიათ, დისტანციურად, ონლაინ განახორციელონ ეკონომიკური საქმიანობა. ეს არ არის აკრძალული, თუმცა, მობილობის შესამცირებლად მსგავსი ტიპის საქმიანობები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით არის შეზღუდული, - თქვა ჯანდაცვის უწყების...

საქართველოს ფინანსთა მინისტრ ივანე მაჭავარიანს კორონავირუსი დაუდასტურდა

საქართველოს ფინანსთა მინისტრ ივანე მაჭავარიანს კორონავირუსი დაუდასტურდა
access_time2020-11-30 19:43:42
ტესტირების შედეგად  საქართველოს ფინანსთა მინისტრ ივანე მაჭავარიანს კოვიდ-19 დაუდასტურდა. ამის შესახებ იფორმაციას ფინანსთა სამინისტროს პრესსამსახური ავრცელებს. მათი ინფორმაციით მინისტრი  ამჟამად, იგი თავს კარგად გრძნობს და მუშაობას სახლიდან, დისტანციურ რეჟიმში განაგრძობს.   ტესტირების შედეგად, კოვიდ-19 დაუდასტურდა  მინისტრის მოადგილეს, გიორგი კაკაურიძესაც, რომელიც ასევე სახლში გადის მკურნალობას.

როგორ ცხოვრობს ყარაბაღი ომის შემდეგ?

როგორ ცხოვრობს ყარაბაღი ომის შემდეგ?
access_time2020-11-30 20:00:36
ომი ყარაბაღში 10 ნოემბერს სომხეთის, აზერბაიჯანის და რუსეთის მიერ ხელმოწერილი შეთანხმების საფუძველზე დასრულდა. სომხეთში გაქცეული ადგილობრივები კი ნელა-ნელა სახლებში ბრუნდებიან. ომამდე მთიანი ყარაბაღის მოსახლეობა 140 000, ხოლო რეგიონის დედაქალაქ სტეფანაკერტის - 50 000-ს შეადგენდა. მათი დიდი ნაწილი ომის პირველივე დღეებში სომხეთში გადაიხვეწა, დღეს კი ვითარება საპირისპიროა, ყარაბაღელები სახლებში...

IMF-მა უკრაინას ფინანსურ დახმარებაზე უარი უთხრა

IMF-მა უკრაინას ფინანსურ დახმარებაზე უარი უთხრა
access_time2020-11-30 19:00:59
ის, რომ უკრაინას შესაძლოა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის დახმარების მორიგ ტრანში ვერ მიეღო, წარმოუდგენელი და დაუჯერებელი სულაც არ ყოფილა. და აი ეს დღე მოვიდა, თუ რამე არ შეიცვალა და სავარაუდოდ, არაფერი შეიცვლება, ქვეყანა საერთაშორისო ფინანსურ დახმარებას ვერ მიიღებს.   შესაბამისად, მთავრობა ბიუჯეტის შესრულების მხრივ საშინელ სიტუაციაში აღმოჩნდება. უზარმაზარი დეფიციტი ასევე უზარმაზარ პრობლემებს შექმნის. პირველ რიგში ეს ე.წ. „დაუცველ ხარჯებს“ შეეხება, მათი შესრულება უკვე დაუწყო,...


მსგავსი სიახლეები

up