ლევან კობერიძე: ქართველი ბიზნესმენების უმრავლესობას არ აქვს მომავლის ხედვა და მოკლევადიანი ეფექტითაა დაინტერესებული

ლევან კობერიძე: ქართველი ბიზნესმენების უმრავლესობას არ აქვს მომავლის ხედვა და მოკლევადიანი ეფექტითაა დაინტერესებული

person access_time2016-03-09 15:30:46

ბრენდის ძალიან მოკლე განმარტება რომ გავაკეთოთ,  ეს არის აღქმა, რომელიც ყალიბდება მომხმარებლის გონებაში ამა თუ იმ პროდუქტთან თუ სერვისთან დაკავშირებით. ბრენდინგი კი ამ აღქმის მართვის ხელოვნებაა მომხმარებლის გონებაში. რა არის ბრენდი, როგორ ყალიბდება პროდუქტი ბრენდად და აქვთ თუ არა საქართველოში მენეჯერებს შესაბამისი განათლება - ამ და სხვა საკითხებზე რადიო „კომერსანტის“ გადაცემა „ბიზნეს მენიუში“ , ბრენდინგისა და მარკეტინგული კვლევების კომპანია Branding.ge-ს დირექტორმა, ლევან კობერიძემ ისაუბრა:


- როდის შემოვიდა საქართველოში ბრენდინგი და რამდენად იყენებენ კომპანიები მარკეტინგის ამ მიმართულებას?

 

– განვითარებულ ქვეყნებში ბრენდინგი დისციპლინარული ფორმით ჩამოყალიბდა დაახლოებით 20-30 წლის წინ და უფროდაუფრო აქტუალური ხდება. საქართველოს რაც შეეხება, როდესაც ჩვენ დავაფუძნეთ კომპანია „ბრენდინგ.ჯი“ სწორედ როგორც ბრენდ საკონსულტაციო კომპანია ეს ოყო 2006 წელს. ჩვენ მოხარულები ვართ რომ ეს ტერმინი სულ უფრო პოპულარული ხდება როგორც დამკვეთების თვალსაზრისით, ასევე ჩვენი დარგის პროფესიონალიზმის თვალსაზრისით და მინდა გითხრათ, რომ ძალიან ნელა, მაგრამ იძენს აქტუალობას. ბრენდინგი თავისი არსით კონკურენციის ტექნოლოგიაა. ის საჭიროა მაშინ, როდესაც არსებობს კონკურენცია. იმ ბაზრებზე, რომელიც მონოპოლისტურია ან რაიმე შეზღუდვები არსებობს, სამწუხაროდ ბრენდინგი ფეხს ვერ იკიდებს იმდენად, რამდენადაც ბრენდი არის მომხმარებლის გონებაში დაკავებული ადგილი, აღქმა. ეს აღქმა პირველ რიგში ჩვენ გვჭირდება იმისათვის, რომ პროდუქტი, სერვისი, კომპანია აირჩიოს მომხმარებელმა სხვებისაგან განსხვავებით. ეს არის გონებაში დაკავებული ნიშა, ადგილი. მომხმარებელმა იცის რომ ეს ბრენდი არის ასეთი, ამით განსხვავდება სხვებისგან, ამით არის საინტერესო მისთვის, როგორც მომხმარებლისთვის და სწორედ ამიტომ ყიდულობს. სადაც არ არის კონკურენცია, სამწუხაროდ, ბრენდინგიც არ არსებობს. ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკის სიჯანსაღის მაჩვენებელიც არის ის, თუ რამდენად მნიშვნელოვნად იქნება ეს თემა გაშლილი ბიზნეს-გარემოში. თუ ბრენდინგი იქნება აქტუალური, ესეიგი კონკურენცია არსებობს.

 

- 2006 წელს შემოხვედით ბაზარზე. რამდენად რთულია, საზოგადოებას რაღაც ახალი შესთავაზო ისე, რომ მას ეს მოეწონოს და რამდენად გაგიჭირდათ ბრენდინგის, როგორც ტერმინის დამკვიდრება ქართულ ბაზარზე?

 

- მოცემულობა იყო ასეთი -  როცა ამ ტექნოლოგიას დავეუფლე, 2004 წლიდან დავიწყე ინდივიდუალური კონსალტინგი და 2006 წელს ჩამოყალიბდა კომპანია. როგორც ყველაფერში, განსაკუთრებით მსგავსი ტიპის ტექნოლოგიებში, რომლებიც დაკავშირებულია ინტელექტუალურ მუშაობასთან, აღქმის შეცვლასთან, საკმაოდ ძნელად დამკვიდრდა. რთული გზა გავიარეთ და გავდივართ ახლაც. ჩვენი სამუშაოს ერთ-ერთი ნაწილი არის პოტენციური ან არსებული დამკვეთების განათლება ამ მიმართულებით.

 

-  უჭირს თუ არა საზოგადოებას სიახლის მიღება?

 

– ბრენდინგი არის ტექნოლოგია, რომელიც პირველ რიგში აისახება ფინანსურ შედეგიანობაზე. როგორც კი ვიწყებთ მუშაობას და ნახევარი ან ერთი წლის შემდეგ ისინი ხედავენ პოზიტიურ შედეგს არა მხოლოდ აღქმის, არამედ ფინანსურ დონეზე, შემდეგ უკვე ხალისით თანამშრომლობენ ჩვენთან. თუმცა პირველი ნაბიჯები საკმაოდ რთულია. ყველაფრის მიუხედავად, ჩვენი საზოგადოება გახსნილია ინოვაციების მიმართ. მთავარია მათ დაინახონ პრაქტიკული სარგებელი. წლების განმავლობაში ჩვენი და სხვა კომპანიების მუშაობამ დაადასტურა ის, რომ ამ დისციპლინის არსებობას საქართველოში მნიშვნელოვანი ადგილი ენიჭება.

 

- თქვენ ახსენეთ, რომ დამკვეთებს რეალურად არ აქვთ ამ კუთხით განათლება. ვისი პრეროგატივაა მათთვის განათლების მიცემა და ამ სფეროს განვითარება?

 

– პირველ რიგში, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ბიზნეს გარემოში მოღვაწე ადამიანების ხედვას. ის ადამიანები, ვისაც აქვს კაპიტალი, ხედვითი ლიდერები უნდა იყვნენ და უნდა აშენებდნენ თავიანთ ბიზნესს მომავლის ხედვით. ხშირ შემთხვევაში საქართველოში ამ ხედვების ნაკლებობა შეინიშნება და ბიზნესმენების უმრავლესობა მოკლევადიანი ეფექტითაა დაინტერესებული. შეიძლება ეს გარემოს ბრალია. რთულია საქართველოში რამდენიმეწლიან ბიზნესგეგმებზე საუბარი. არიან გამონაკლისებიც, ვისაც ახასიათებს გრძელვადიანი ხედვა და მოგებულებიც რჩებიან. რეალურად დღეს საქართველოში კაპიტალი კონცენტრირებულია იმ ადამიანების ხელში, რომლებმაც პოსტსაბჭოთა პერიოდში მოახერხეს გარკვეული კაპიტალის შეძენა და დაგროვება. საკმაოდ ცოტაა დღეს იმ ადამიანთა რიცხვი, რომელთაც მომხმარებელთან შეხებით აქვს დაგროვებული თავისი ბიზნეს-გამოცდილება კაპიტალი.


- გავთავისუფლდით თუ არა პოსტ-საბჭოთა გავლენისგან? არსებობს უამრავი მაგალითი იმ ქვეყნებისა, რომლებმაც თავი დააღწიეს ამ გავლენებს მაშინ, როცა, თქვენივე თქმით, საქართველო ამ გევლენისგან მხოლოდ მცირედ გათავისუფლდა?

 

– რეალური გზა, რომ საქართველო პოსტ-საბჭოთა გავლენებისგან გათავისუფლდეს, კონკურენციაა. კონკურენცია ყველაფრის მამოძრავებელი ძალაა. მომხმარებელი რჩება მოგებული იმ შემთხვევაში, როცა კონკურენცია არსებობს. თუ მეგობრულ წრეში ვისაუბრებთ, თითქმის ყველა გამოთქვამს უკმაყოფილებას სერვისთან დაკავშირებით. მაგალითად, ჩემი მეგობრები პარასკევ დღეს რესტორანში იყვნენ და უთხრეს, პირველ საათზე უნდა დავიხუროთო. ასეთი რაღაც კონკურენციის ბაზარზე არ გვხვდება. ოღონდ კლიენტი იყოს და დილამდეც კი იქნება რესტორანი ღია. იმისათვის, რომ კონკურენცია გაჩნდეს, საჭიროა ქვეყანაში იყოს იაფი ფული. კაპიტალის ბაზარი განვითარებული არ არის, განვითარებული მხოლოდ სესხის ბაზარია. თქვენ რომ მოგინდეთ ბიზნესის დაწყება ერთადერთი რესურსი, თუ ახლობლებს და ინვესტორს არ ჩავთვლით, უნდა მიხვიდეთ ბანკში, აიღოთ სესხი საკმაოდ მაღალი პროცენტით. ეს ნიშნავს, რომ ფული საქართველოში დღეს ძვირია. ძალიან ბევრი კარგი პროგრამა და პროექტი დაიწყო მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერის. ეს ძალიან მისასალმებელია.

 

- შეიცვალა თუ არა მიდგომა ბიზნესთან მიმართებაში, რომ შევადაროთ წინა და ახლანდელი ხელისუფლება?

 

– ახლანდელი ხელისუფლების მიდგომა არის გაცილებით უფრო საქმიანი, უფრო მემარჯვენე პოლიტიკის ნიშნები შეინიშნება ბიზნესთან მიმართებით. ახალი პრემიერ-მინისტრის ინიციატივები ძალიან იმედის მომცემია. შესაბამისად, უფრო მეტ პოზიტივს და განვითარების მეტ საშუალებას ვხედავ, თუმცა ამ ყველაფერს ალბათ დროც დაგვანახებს.

 


- როგორ ფიქრობთ, რატომ ეთმობა უფრო დიდი დრო მსხვილ ბიზნესს, ვიდრე მცირეს. რეალურად, მცირე ბიზნესი ხომ ბიზნეს სექტორის მამოძრავებელი ძალაა?

 

– ეს ხედვის საკითხია. ვფიქრობ, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესი ნებისმიერი განვითარებული ქვეყნის საფუძველია. განვითარებულ ქვეყნებში შიდა პროდუქტის დაახლოებით  70% მცირე და საშუალო ბიზნესის მიერ იწარმოება. მცირე და საშუალო ბიზნესის მიერ უფრო გონივრულად არიან დასაქმებულები ადამიანები, უფრო გრძელვადიანად. მცირე ბიზნესი ვერ აიყვანს დღეს ას ადამიანს, ხვალ ორმოცდაათს. ის ძალიან მოზომილად იყვანს თანამშრომლებს. ამ ტიპის ბიზნესი ხშირად ოჯახური თემია, ხოლო ოჯახი, როგორც ბიზნეს ერთეული, ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია და მას გარდა ეკონომიკურისა, სოციალური სარგებელიც მოაქვს. ოჯახის შენარჩუნებას და მის განვითარებას უწყობს ხელს. შესაბამისაც, მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების როლი გაცილებით მნიშვნელოვანია. ვექტორები მისკენ უნდა გადაიხაროს ყურადღების თვალსაზრისით.

 

- თქვენ ისაუბრეთ იმაზე, რომ როდესაც ახალი ბიზნესი იწყება, უნდა არსებობდეს სწორი ხედვა. ვინ უნდა განსაზღვროს, აქვს თუ არა ახალწამოწყებულ ბიზნესს სწორი ხედვა?

 

– ესენი არიან ხედვითი ლიდერები. ეს შეიძლება იყოს კომპანიის დამფუძნებელი, მენეჯმენტის და მარკეტინგის პირველი პირები. უნდა არსებობდეს ვიღაც, ვისაც ბიზნეს ხედვა გააჩნია. შემდეგში მნიშვნელოვანია გადაწყვეტილებები გუნდურად იყოს მიღებული, გუნდი უნდა მუშაობდეს ამ ხედვებზე. ტექნოლოგია, რომელსაც ჩვენ ვთავაზობთ ხოლმე მუშაობის დროს, ითვალისწინებს სწორედ გუნდურ მუშაობას კომპანიის თანამშრომლებთან ერთად. ჩვენ მათ ვეხმარებით სწორედ ხედვის ჩამოყალიბებაში და კონკრეტიკის შეტანაში. როდესაც გუნდს აქვს ეს ხედვა ჩამოყალიბებული, ყველამ იცის თუ საით მიდის კომპანია. როდესაც მხოლოდ ერთმა, კაბინეტში ჩაკეტილმა ადამიანმა იცის, რომ მისი კომპანია უნდა წავიდეს ამ მიმართულებით და თანამშრომლები მექანიკურად ასრულებენ თავიანთ სამუშაოს, აქ ინსპირაცია და მიდგომები განსხვავებულია. ბრენდინგში HR მიმართულებაც არის, რაც გულისხმობს, რომ ყველა თანამშრომელს აქვს გაცნობილი თუ საით მიდის კომპანია. ჩვენ პირდაპირ გარანტიასაც კი ვაძლევთ ხოლმე კომპანიებს, რომ სწორი ბრენდინგის შემთხვევაში 15-20%-ის ზრდა ხდება ყოველგვარი ზედმეტი ფინანსური დანახარჯების გარეშე.  ეს ჩვენ პრაქტიკამ დაგვანახა იმდენად, რამდენადაც მთელი კომპანია, როგორც ერთიანად მომართული მექანიზმი იწყებს მუშაობას იმ ხედვასთან შესაბამისობაში, რაც ყველამ ერთად შეიმუშავა. ეს რესურსი, როგორც წესი, კომპანიის შიგნით არსებობს, უბრალოდ მისი გამოყენება არ ხდება. ბრენდინგია სწორედ იმის საშუალება, რომ გარდა მომხმარებლისა, თავად კომპანიაში მოხდეს გუნდის მობილიზაცია. ამის მაგალითებია უამრავი გვაქვს. როდესაც კომპანია GTC-ის რებრენდინგი როდესაც გავაკეთეთ ჩვენს პარტნიორებთან ერთად, საოცარი შედეგი მიიღეს და ვფიქრობ, კმაყოფილები არიან. ეს იყო ერთ-ერთი საუკეთესო საქმე, როდესაც თვითონ დამფუძნებლები ერთად ისხდნენ, მუშაობდნენ ბრენდინგზე სრულიად თანამედროვე მეთოდით. მე ძალიან მადლობელი ვარ ამ ადამიანების, რომ ასეთი კარგი „ქეისი“ დადეს, რასაც ჩვენ სხვებს ხშირად ვუყვებით. ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვთ იმ ადამიანებს, რომლებიც მუშაობენ მარკეტინგის და კომუნიკაციის დარგში.


- რომ შევეხოთ გასტრონომიული მიმართულებით მომუშავე კომპანიებს, რამდენად არის ამ სეგმენტში ბრენდინგი განვითარებული?

 

- გასტრონომიულ მიმართულებას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს მთლიანად ქვეყნის ეკონომიკისთვის. ესაა ადგილობრივი მოსახლეობისა და ტურისტები შეხების წერტილი. ამ სფეროში არსებულ სიტუაციაზე დამოკიდებულია ძალიან ბევრი მნიშვნელოვანი პარამეტრი. ჯერჯერობით მხოლოდ ერთეული შემთხვევებია, როცა ობიექტი სრულყოფილად უდგება ამ საკითხს მომხმარებლის გადმოსახედიდან და იწყებს ფიქრს ბრენდინგზე. აქ არ არის საუბარი, რომ ყველა კაფეს სესია ჭირდებოდეს ბრენდინგზე, თუმცა ყველაზე მცირე ობიექტსაც უნდა ჰქონდეს ჩამოყალიბებული რამდენიმე კითხვაზე პასუხი. პირველი, ვინ არის მისი მომხმარებელი, ვისთვის ხსნის ამ ობიექტს? მეორე, რას სთავაზობს ის იმ მომხმარებელს, ვისთვისაც გათვალა, სხვებისგან განსხვავებულს და საინტერესოს, რათა არჩევანი მათ სასარგებლოდ გაკეთდეს? მესამე, რამდენად კმაყოფილები რჩებიან მომხმარებლები მათი სერვისით და მეოთხე, რა არის მათი ხედვა, რას აპირებენ მომავალში, საით უნდა წავიდნენ. ამ კითხვებზე პასუხის გაცემა კი ბრენდინგზე ფიქრის გარეშე შეუძლებელია. სამწუხაროა, რომ კვების ობიექტების უმრავლესობა, ამ კითხვებზე არ პასუხობს და შესაბამისად, გვაქვს ის სურათი, რაც საქართველოშია.

 

- უცხოური კომპანიები, რომლებიც საქართველოში შემოდიან, ძირითადად უკვე არიან ბრენდები. თუ არის საქართველოში შექმნილი რომელიმე კომპანია, რომელსაც შეიძლება დღეს ბრენდი ვუწოდოთ და თუ გაქვთ ინფორმაცია, რა გამოიყენეს მათ ამისთვის?

 

– არის ერთი მენეჯმენტ კომპანია, რომელიც მართავს ობიექტებს. არის კიდევ რამდენიმე კომპანია, რომლებსაც კარგად აქვთ გააზრებული ბრენდინგის პრინციპები. მათ ამას მიაღწიეს იმ კითხვებზე პასუხს ფიქრით, რაზეც ვისაუბრეთ. ჩვენთან ძირითადად გახსნის შემდეგ იწყებენ ამ ყველაფერზე ფიქრს, ისიც მაშინ, თუ მომხმარებელი შემოაკლდებათ. ბრენდულ კომპანიებში მენეჯმენტს კარგად აქვს გაცნობიერებული, რომ ყველაზე მთავარი მომხმარებელია. ჩვენ ძირითადად არ ვართ მიჩვეულები, რომ პირობითად მომხმარებელი „ღმერთია“. საქართველოში რამდენიმე კომპანიას ეს ყველაფერი კარგად აქვს გათვითცნობიერებული და შედეგიც ძალიან კარგი აქვთ. ამ ობიექტებში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მომსახურე პერსონალს. ძალიან ხშირად, როცა დაგვიწყია პროექტი ბრენდინგზე და ვსაუბრობდით, უნდა გაუღიმოს მომხარებელს თუ არა და ასე შემდეგ, ვეუბნებით, რომ იმისათვის, რომ გაუღიმოს ამ ადამიანმა მოხმარებელს, ჯერ თავად უნდა გაუღიმოთ პერსონალს. მფლობელებმა და დირექტორებმა უნდა შეუქმნან მათ კარგი პირობები, რომ ის ადამიანი იყოს კარგ ხასიათზე. ხშირად მეუბნებიან, რომ არ არიან საქართველოში მომღიმარი მიმტანები. მე ვეკითხები, რამდენს უხდიან და მპასუხობენ, რომ 200-300 ლარს. ამ ანაზღაურებით, როცა ადამიანი მთელი დღე უნდა იდგეს და სერვისი განახორციელოს, ვერ გაუღიმებს მომხმარებელს. თქვენი ბრენდის შეხება მომხმარებელთან სწორედ ეს ადამიანია და ამიტომ მის მოტივაციაზე უნდა იზრუნოთ. ამიტომ ყველას ვურჩევდი სხვა ხარჯებს, რეკლამებს მოაკლონ და ამ ადამიანებს მიაქციონ მეტი ყურადღება. როცა ამბობენ, რომ ქართველებმა არ იციან სერვისი, მე არ ვეთანხმები ხოლმე იმიტომ, რომ გააჩნია რა პირობებს შეუქმნი. „მაკდონალდსი“, რომელიც უცხოური ბრენდია, არ მგონია განსხვავდებოდეს მისი სერვისი ხარისხი ნიუ-იორკის „მაკდონალდსის“ სერვისის ხარისხისგან. როდესაც სწორ სისტემაში ექცევიან ადამიანები, შესაბამისად მუშაობენ.

 

- საქართველოში სარესტორნო ბიზნესი და გასტრონომიული სფერო ერთ-ერთი ყველაზე კონკურენტუნარიანია. თუ ზოგიერთმა კომპანიამ მოახერხა და შექმნა ბრენდი, რატომ არ აკეთებენ ამას დანარჩენები? არის თუ არა ისეთი დაწესებულება, სადაც ამ კუთხით განათლებას მიიღებენ კომპანიის თუნდაც არსებული მენეჯერები, რათა განავითარონ საკუთარი ბიზნესი?

 

– კონკურენცია უდაოდ არსებობს. ამ თემას რომ ყურადღება არ ექცევა, ამას რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს. დიდია როტაციის მაჩვენებელი, რადგან საქართველოში ბევრი კაფე იხსნება და სწრაფადვე იხურება. ესაა სწორედ იმის შედეგი, რადგან არ ფიქრობენ და მერე იხურებიან. კაფეებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ზოგადად ქვეყნის და ქალაქის ბრენდინგისთვისაც. თბილისის კაფეები, მაგალითად, ჯერ კიდევ მე-18 საუკუნიდან და მე-19 საუკუნეში, ყოველთვის ითვლებოდა თბილისის ბრენდის და გარკვეული ემოციის მატარებელ ადგილად. თბილისის კაფეებში ფორმირდებოდა აღქმა ქალაქზე, რაც დღეს რეალურად არსებობს. რაც შეეხება განათლებას, არის გარკვეული ადგილები, სადაც მისი მიღება შეიძლება. დაწყებული ეტიკეტის სკოლიდან, დამთავრებული სერვის პლიუსით. ღვინოსთან დაკავშირებითაც არის კურსები, რომლებიც შეიძლება გაიარონ და მიიღონ გარკვეული გამოცდილება. ვიცი, რომ ტურიზმის დეპარტამენტს ჰქონდა რაღაც პროგრამები, თუმცა არ ვიცი რამდენად გაგრძელდა ეს ყველაფერი. რა თქმა უნდა განათლება უნდა იყოს უპირველესი ზრუნვის საგანი.

 

- როგორც აღნიშნეთ, როდესაც მე-18 საუკუნის კაფეში შედიოდი, ხედავდი თბილისს. რა ხდება დღევანდელ კაფე-ბარებში ამ კუთხით და უშლის თუ არა ამ ობიექტების ხედვა ტურიზმის განვითარებას ხელს?

 

 – კაფე ადგილია, სადაც ტურისტები ქალაქზე გარკვეულ ინფორმაციას იღებენ. პარიზში, რომში არსებული კაფეები ერთმანეთისგან განსხვავდება თავიანთი სტილისტიკით. ნებისმიერი ტურისტისთვის, რომელიც დადის ქალაქში და დაღლილი კაფეში ჯდება, მისთვის ეს მნიშვნელოვანი ნაწილია ქალაქთან და ქვეყანასთან კომუნიკაციის. თბილისშიც ყოველთვის ასე იყო. ახლანდელი „თბილისი მერიოტის“ ადგილზე ძველად „ჰოტელ მაჯესტიკი“ იყო, რომელიც მე-19 საუკუნის დასაწყისში ერთ-ერთი ყველაზე ბოჰემური ადგილი გახლდათ. გრიგოლ რობაქიძის მიერ „გველის პერანგში“ აღწერილი სცენა სწორედ იქ იწყება. დღესაც არის რამდენიმე ისეთი ადგილი, რომლის საშუალებითაც ადამიანს შეუძლია თბილისთან გარკვეული კომუნიკაცია დაამყაროს. ბევრი უცხოელი ვიზიტის შემდეგ ათავსებს სოციალურ ქსელებში ფოტოებს, აღწერს ამოციებს და მინდა გითხრათ, რომ ასეთი სახის კომუნიკაცია ბევრად უფრო ეფექტურია, ვიდრე თუნდაც „სიენენზე“ გაშვებული რეკლამა. სწორედ ამ განცდების გამო ჩამოდიან მერე ქვეყანაში და არა იმიტომ, რომ ვინმემ რეკლამა ნახა. „სიენენს“ საკმაოდ მაღალი ასაკობრივი ჯგუფი უყურებს და არა მგონია ისინი ჩამოდიოდნენ საქართველოში. კაფეებში მიღებულ გამოცდილებას დიდი როლი აქვს, რაიმე პროგრამის შემუშავებაც კი შეიძლება, რათა შეირჩეს ასეთი კაფეები.

 

- ასეთი კაფეები ადრე უფრო ბევრი იყო თუ ახლა?

 

– ადრე უფრო მეტი იყო. მე-19 საუკუნის დასაწყისში თბილისი იყო სავსე კაფეებით. რესტორნები, სასტუმროები ევროპული კლასის გახლდათ. ბათუმშიც და ქუთაისშიც. ეს იყო ევროპული ღირებულებებით გამსჭვალული პლასტერი. საბჭოთა პერიოდმა ეს ამოაგდო ჩვენი მეხსიერებიდან, რომელსაც ალბათ ახლა ვუბრუნდებით. უფრო მეტი იაფი ფული რომ იყოს ქვეყანაში, ძალიან ბევრი ადამიანი გადაწყვეტდა კაფეს გაკეთებას. მეტი იქნებოდა კონკურენცია და მერე დაიწყებოდა თემებზე ჭიდაობა, მოხმარებლისთვის ბრძოლა. სტამბოლში, სულ რომ არ გინდოდეთ, ისეთ რაღაცებს გთავაზობენ მოგინდება კაფეში შესვლა. საქართველოში ასე არ ხდება კონკურენციის ნაკლებობის გამო.

 

- როგორ უნდა აქციოს ქართველმა მწარმოებელმა საკუთარი პროდუქცია ბრენდად?

 

– იმისათვის, რომ პროდუქცია იქცეს ბრენდად, უნდა გავიაზროთ ის, რომ პროდუქტის ჩანაცვლება ადვილია. თუ თქვენ არ გადაწყვეტთ რომ წახვიდეთ ბრენდინგის გზით, საბოლოო ჯამში პროდუქტი რჩება პროდუქტად. ერთი კაფეს ჩანაცვლება მეორე კაფეთი, რომელიც გვერდზე გაიხსნება, მარტივია. თუ თქვენს კაფეს არ აქვს რაიმე საინტერესო და განსხვავებული, სახასიათო თემები, ბრენდი მომავალში კონკურენციისგან თავის დაზღვევაა. როცა გყავს მომხმარებელი, ყველაზე კარგი რაც შეიძლება გააკეთო ისაა, რომ მათთან იმუშაო და შეუქმნა საუკეთესო პირობები.

 

- რა დრო სჭირდება პროდუქტის ბრენდად ქცევას და რამდენად მნიშვნელოვანია აქ დრო?

 

ბრენდინგი მუდმივი პროცესია. არ არსებობს, რომ ჩვენ ახლა გავაკეთეთ ბრენდინგი და მოვრჩით. ბრენდი თქვენს ჩანაფიქრსა და მომხმარებელს შორის ურთიერთობის იარაღია. მომხმარებელი, გარემო, ტენდენცია იცვლება. ჩვენ ვცხოვრობთ ძალიან სწრაფად ცვალებად გარემოში. ახლა ვაკვირდები და 5 წლის წინაც კი ვერ წარმოვიდგენდი იმას, რაც ახლა მობილურებში მხვდება. შესაბამისად, ბრენდინგი მუდმივი პროცესია.

 

-ხომ შეიძლება ახალმა დაწყებულმა ბიზნესმა მიაღწიოს ბრენდად ჩამოყალიბებას, თუმცა ის აგრძელებს განვითარებას. რა დროს სჭირდება ამ პირველად მიღწევას?

 

– ბრენდკოდის, პლატფორმის შემუშავებას სჭირდება დაახლოებით 3-4 თვიანი მუშაობა, რათა დადგეს რელსზე. რიც კარლტონს, რომელიც ცნობილია თავისი სერვისით, თავის მისიაში უწერია, რომ მისი მისიაა დააკმაყოფილოს თავისი მომხმარებლის თუნდაც განუცხადებელი სურვილები და ოცნებები. ასეთი მიდგომებია ძალიან მნიშვნელოვანი. მარტივ მაგალითს გეტყვით, ჩვენს რესტორნებში ვერ მიეჩვივნენ რომ მუსიკას უნდა დაუწიონ, რადგან რესტორანში ან კაფეში წასვლის ერთ-ერთი „ინსაითი“ არის ურთიერთობა. კვების ობიექტებში მხოლოდ იმიტომ, რომ მუსიკოსებთან კონტრაქტი გულისხმობს, დაუკან ვთქვათ 15 სიმღერა ერთ საათში, ჩაგყვირიან ისე, რომ შეუძლებელია საუბრის გაგონება. ჩუმად სხედან, მიირთმევენ სადილს და როცა მუსიკა დამთავრდება, რესტორანიც იკეტება და მერე უნდა წავიდნენ.

 

- იყიდება ბრენდი თუ პროდუქტი?

 

– მადლობა ამ კითხვისთვის. მნიშვნელოვანია, რომ ვიცოდეთ ამ ორ ცნებას შორის განსხვავება. იყიდება ორივე, თუმცა უამრავი პროდუქტი არსებობს, რომელიც ბრენდად არ არის გადაქცეული, თუმცა ის იყიდება. დროთა განმავლობაში კონკურენციის გაჩენასთან ერთად მათ პრობლემები ექმნებათ. თქვენ უნდა გქონდეთ აღქმა, თუ რა დამატებითი ღირებულებების გამო მოგწონთ ეს პროდუქტი. მაგალითად, თუ კაფეში აკეთებენ გემრიელ საჭმელს, ჰყავს საკმაოდ ბევრი მომხმარებელი, ხშირად მეკითხებიან, რაში გვჭირდება რებრენდინგი? როგორც კი ჩნდებიან კონკურენტები, იქ ჩნდება პრობლემა. მარტივია იმ პროდუქტიდან გადართვა სხვაზე, რომელსაც ბრენდის სახე არ აქვს, ამაშია განსხვავება ბრენდსა და პროდუქტს შორის. ბრენდს გააჩნია ღირებულებითი ნაწილები, ხედვა, მომხმარებლების შინაგანი მოთხოვნილებების წვდომა. ბრენდს უფრო მეტი ერთგული მომხმარებელი ჰყავს. ბრენდი უფრო ძვირი ღირს, ვიდრე პროდუქტი და საბოლოო ჯამში, ბრენდი უფრო იყიდება, ვიდრე პროდუქტი. ამის მარტივი მაგალითია „აიფონი“ და „სამსუნგი“, რომლებიც ბრენდები და უფრო მეტი და უფრო ძვირად იყიდება.

 

- რამდენად განვითარებულები ვართ ღვინის ბრენდინგის კუთხით?

 

– ცოტაა კომპანია, რომლებიც ცდილობენ ბრენდად ჩამოყალიბდნენ და არ დარჩნენ პროდუქტად. ბრენდინგის თემა ღვინოშიც ძალიან მნიშვნელოვანია. რით განსხვავდება ერთი ღვინო მეორისგან, რატომ უნდა ვიყიდო ამ კომპანიის საფერავი და არა მეორე კომპანიის საფერავი, ამ კითხვაზე კომპანიების უმრავლესობას და მომხმარებელს პასუხი არ აქვს. კომპანიების უმრავლესობა ჩამოკიდებულია ქართული ღვინის კატეგორიაზე. ქართული ღვინო იყიდება და მეც ერთ ერთი მოთამაშე ვარ – ასეთი კომპანიები არაფერს არ მატებენ კატეგორიას, უბრალოდ მისგან სარგებელს იღებენ. რაც მეტი იქნება კომპანია, რომელიც ღირებულებას შემატებს ამ სფეროს, მით უფრო ძლიერი იქნება ქართული ღვინის კატეგორია.



ლევან კობერიძე არ გამორიცხავს სახელმწიფო გეგმავდეს სსიპ-ს შექმნას, რომელიც დამხმარე სამედიცინო მასალების კონსოლიდირებულად შესყიდვას დაიწყებს

 ლევან კობერიძე არ გამორიცხავს სახელმწიფო  გეგმავდეს  სსიპ-ს შექმნას, რომელიც  დამხმარე  სამედიცინო  მასალების კონსოლიდირებულად შესყიდვას დაიწყებს
access_time2019-11-21 18:00:58
„კლინიკების მოგების მაჩვენებლის გამოქვეყნება სახელმწიფოს მხრიდან შავი პიარის ნაწილია„-ასე ეხმაურება დამოუკიდებელი დეპუტატი ლევან კობერიძე იმ განცხადებას, რომელიც ჯანდაცვის სამინისტრომ გამოაქვეყნა. დოკუმენტში ნათქვამია, რომ 2018 წელს კლინიკების მოგება მილიონობით ლარს შეადგენს. ლევან კობერიძე არ გამორიცხავს, რომ  გარკვეულ ჯგუფებს, გააჩნდეს ინტერესი დიდი თანხის შესყიდვებთან  დაკავშირებით და...

27 მლნ ლარის ზარალი ერთ წელიწადში - როგორია „კარფურის“ შემოსავლები

27 მლნ ლარის ზარალი ერთ წელიწადში - როგორია „კარფურის“ შემოსავლები
access_time2019-11-21 17:00:42
ტექნიკის მაღაზიების შემდეგ მომხმარებელს შიდა განვადებას ჰიპერმარკეტების ქსელი Carrefour-იც სთავაზობს.თუმცა, ერთი განსხვავებით - ჰიპერმარკეტის განვადების პერიოდი მხოლოდ 3 თვეს მოიცავს. თანაც, მომხმარებელს პროდუქცია მხოლოდ თანხის დაფარვის შემდეგ გადაეცემა. Carrefour-ის სერვისით „ლეი-ბაი“ სარგებლობა ყველას შეუძლია, ვისაც სურს 200 ლარზე მეტი ღირებულების ნივთის შეძენა. პირველადი შენატანი 20%-დან იწყება. თუმცა შეზღუდულია სარგებლობის პერიოდი და ის მხოლოდ 90 დღით განისაზღვრება,...

ლუქსემბურგი - პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, სადაც ტრანსპორტი უფასო გახდება

ლუქსემბურგი - პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, სადაც ტრანსპორტი უფასო გახდება
access_time2019-11-21 20:30:48
ლუქსემბურგი მსოფლიოში პირველი ქვეყანა იქნება, სადაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი უფასო გახდება. ახლადარჩეული პრემიერ-მინისტრი ხავიერ ბეტელი და ლუქსემბურგის კოალიციური მთავრობა აცხადებენ, რომ ისინი მატარებლებზე ტრამვაისა და ავტობუსებზე ტარიფებს შემდეგი წლის ზაფხულიდან გააუქმებენ. სამსახურისკენ რამდენიმე საათიანი მგზავრობებისა  და ჰაერის დაბინძურების გათვალიწინებით, მთავრობა იმედოვნებს, რომ ეს ახალი ნაბიჯი საცობების სიმრავლით მსოფლიოში ცნობილ ლუქსემბურგს მეტად...

ფინანსთა მინისტრმა ივანე მაჭავარიანმა შემოსავლების სამსახურის ახალი ხელმძღვანელი ლევან კაკავა წარადგინა

ფინანსთა მინისტრმა ივანე მაჭავარიანმა შემოსავლების სამსახურის ახალი ხელმძღვანელი ლევან კაკავა წარადგინა
access_time2019-11-21 15:15:38
დღეს, ფინანსთა მინისტრმა ივანე მაჭავარიანმა ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თანამშრომლებს ახალი ხელმძღვანელი - ლევან კაკავა წარუდგინა. მისი თქმით, უწყების ახალ ხელმძღვანელს აქვს სისტემაში მუშაობის გამოცდილება, საკმაოდ ძლიერი მენეჯერული თვისებები და არის მაღალი რანგის პროფესიონალი. „პრემიერთან გამართული კონსულტაციების შედეგად, მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ შემოსავლების სამსახურის ხელმძღვანელი...

სებ-ს მთავრობაც დაუპირისპირდა

სებ-ს მთავრობაც დაუპირისპირდა
access_time2019-11-21 16:00:56
ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის, კობა გვენეტაძის თავზე საავდროდაა მოღრუბლული. კანონმდებლობით სებ-ისთვის განსაზღვრულ მთავარ ამოცანას, - ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფას, ანუ ინფლაციის მაჩვენებლის მართვას ისე, რომ ეს უკანასკნელი თარგეთირებულ, ანუ ნაპროგნოზებ, ანუ მიზნად დასახულ დონეს არ გასცდეს, ეროვნული ბანკი ვეღარ ახერხებს და რაც უარესია, განცდა იმისა, რომ სიტუაციას მართავს და მას უახლოეს ხანში გამოასწორებს, არ...


მსგავსი სიახლეები

up