„ინფლაციის მაჩვენებელზე ფასის სუბსიდირებული ნაწილის „მექანიკური“ დაკლება არასწორია“ - ლევან სურგულაძე „საქსტატის“ ახალი დათვლის მეთოდზე

„ინფლაციის მაჩვენებელზე ფასის სუბსიდირებული ნაწილის „მექანიკური“ დაკლება არასწორია“ - ლევან სურგულაძე „საქსტატის“ ახალი დათვლის მეთოდზე

access_time2021-01-18 10:00:48

საქსტატმა დეკემბრის ინფლაცია განსხვავებული წესით დათვალა და კომუნალური ტარიფების სუბსიდირების ეფექტი ინფლაციის მაჩვენებელს გამოაკლო, რის შედეგადაც დათვლილი ინფლაცია 2.4%-მდე შემცირდა. საქსტატის განმარტებით, რომ არა ეს ეფექტი, მაშინ ინფლაცია 1.94 პროცენტული პუნქტით უფრო მაღალი იქნებოდა.


ექსერტების დიდი ნაწილი დათვლის ასეთ მეთოდს არ ეთახმება, რადგან კომუნალური ტარიფების სუბსიდირება დეკემბრის გარდა სხვა თვეებშიც ხდებოდა, თუმცა მაშინ სუბსიდირების ეფექტი ინფლაციის დონეს არ აკლდებოდა, გარდა ამისა ასეთი „მექანიკური“ სახით სუბსიდირებული ნაწილის დაკლება არასწორად მიაჩნიათ. რატომ შეცვალეს ინფლაციის დათვლის წესი დეკემბერში, მაშინ როდესაც წინა თვეების განმავლობაშიც ხდებოდა კომუნალური ტარიფების სუბსიდირება, ამის შესახებ „საქსტატი“ განმარტებას არ აკეთებს.

 

საპენსიო სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი და ფინანსისტი ლევან სურგულაძე „კომერსანტთან“ იმ დეტალებზე საუბრობს თუ რატომ არის არასწორი მიდგომა ინფლაციის მაჩვენებელზე ფასის სუბსიდირებული ნაწილის „მექანიკური“ დაკლება და რა პროცესები ვითარდება ამ დროს.


„ინფლაციის მაჩვენებელზე ფასის სუბსიდირებული ნაწილის „მექანიკური“ დაკლება არასწორია. სუბსიდირებას აქვს ორი ეფექტი. ერთი „ფორმალური” ანუ „მექანიკური“, ასეთი  სუბსიდირების შედეგად, ფაქტობრივად, გადახდილი ფასის შემცირება - გარკვეული აზრით, „ეგზოგენური” ანუ ეკონომიკური პროცესებისგან დამოუკიდებელი ფაქტორიდანაა გამოწვეული, რომელიც თავისი არსით არის დროებითი და სუბსიდირების შეწყვეტის მომენტიდანვე გვექნება მყისიერი „ნახტომი“ CPI (Consumer Price Index)-ის მნიშვნელობაში და შესაბამისად, ინფლაციის მაჩვენებელშიც. ეს ფაქტორი ინფლაციის მაჩვენებლის მყისიერ შემცირებას განაპირობებს, იმ მომენტიდან როგორც კი სახელმწიფო სუბსიდირება შევა ძალაში და ინფლაცია გაიზრდება მაშინ, როგორც კი სუბსიდირება შეწყდება. სუბსიდირება არ ცვლის პროდუქტის და მომსახურების ფასს, უბრალოდ, ამ ფასს ან მის ნაწილს იხდის ვიღაც სხვა, ჩვენს შემთხვევაში სახელმწიფო. შესაბამისად, „მექანიკური“ დაკლება არასწორიც არის და კონტრ-ინტუიტიურიც. ამ ცვლილების გათვალისწინებას საშუალო და გრძელვადიან პერსპექტივაში არ აქვს არსებითი მნიშვნელობა, მათ შორის რაიმე მონეტარული პოლიტიკის ბერკეტების გამოყენებისთვის.

 

სუბსიდირების მეორე ეფექტი „ნაკლებად ეგზოგენურია“ იმის გათვალიწინებით, რომ კომუნალურ მომსახურებასა და პროდუქტზე მოთხოვნის ელასტიურობა ფასის მიმართ, სავარაუდოდ, არ არის მაღალი ანუ, მოხმარება მნიშვნელოვნად არ გაიზრდება. შედეგად, ეს „მოთხოვნით გამოწვეულ“ ინფლაციის მაჩვენებელზე ზრდის წნეხს წარმოშობს.


 

სუბსიდირება ბაზარზე ფულის მიწოდებას ზრდის, მაკროეკონომიკური თვალსაზრისითაც, სუბსიდიაზე ხარჯვა, ყველა სხვა ტიპის ხარჯვის ანალოგიურია და ლოგიკურია, რომ მისი შედეგი ინფლაციის მაჩვენებელზე ზრდის წნეხს ანვითარებდეს. შესაბამისად, რეალური ინფლაციის მაჩვენებელი, სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით 4.34%-ია, რომელშიც ბუნებრივად უკვე უნდა იყოს ასახული ზემოაღნიშნული ინფლაციის ზრდის ეფექტი და მისი ასე „მექანიკურად“ გამოკლება არასწორია“, - განმარტავს ლევან სურგულაძე.

 

ლევან სურგულაძე აღნიშნავს, რომ ინფლაციის ზომიერზე მაღალი მაჩვენებელი აზიანებს ქვეყნის ეკონომიკის მდგრად განვითარებას, ხოლო დაბალმა მაჩვენებელმა ან დეფლაციურმა გარემომ ქვეყნის ეკონომიკა სტაგნაციამდე კი შეიძლება მიიყვანოს.

 

„ეკონომიკური აღმავლობის პირობებში, მაგალითად 2019 წელს ინფლაცია შედარებით მაღალი იყო, ხოლო პანდემიით გამოწვეული ძლიერი რეცესიის პერიოდში ინფლაციის შემცირების მკვეთრ ტრენდს ვხედავთ. ზოგადად ცნობილია, რომ ზომიერი ინფლაცია ეკონომიკის სტიმულირებას იწვევს და ისეთი განვითარებადი ქვეყნისთვის, როგორიც საქართველოა 3-5% ინფლაცია ხელს უწყობს ეკონომიკის მდგრად ზრდას. ინფლაცია უნდა იყოს მინიმუმ იმდენი ან ოდნავ მეტი, რასაც კომერციული ბანკები ანაბრებზე იხდიან, რათა დაგროვილი კაპიტალის ეროზია არ მოხდეს.

 

ინფლაციის ზომიერზე მაღალი მაჩვენებელი აზიანებს ქვეყნის ეკონომიკის მდგრად განვითარებას, ხოლო დაბალმა მაჩვენებელმა ან დეფლაციურმა გარემომ ქვეყნის ეკონომიკა სტაგნაციამდე და დეპრესიამდეც კი შეიძლება მიიყვანოს.

 

დეფლაციურ ეკონომიკურ გარემოში ფასები მცირდება, მათ შორის მოსახლეობის მსყიდველუნარიანობა და მოთხოვნის შემცირება. პროდუქციის და მომსახურების მომწოდებელი ამცირებს ფასებს, მოთხოვნის სტიმულირების მიზნით. როდესაც ფასები მიაღწევს საქონლის და მომსახურების თვითღირებულებას, ამის შემდგომ იწყება მიწოდების, მათ შორის იმპორტის შემცირება, წარმოების შემცირების ხარჯზე, რაც თავის მხრივ, იწვევს სამუშაო ადგილების დაკარგვას, ეს მოსახლეობის მსყიდველუნარიანობის კიდევ უფრო ამცირებს. ამ შემთხვევაში ქვეყნის ეკონომიკა შევა სტაგნაციაში და თუ ეს განგრძობადია, შეიძლება გადაიზარდოს ეკონომიკურ დეპრესიაში. ამისათვის მასტიმულირებელი ზომებია მისაღები, ეს არის იაფი ფულის გაცემა, სებ-ის მიერ ფულის ფასის დაწევა, შესაძლოა გაიზარდოს ბიუჯეტური ხარჯვაც და სხვა“, - აცხადებს ლევან სურგულაძე.


ნინო თამაზაშვილი




დღის TOP10 საინტერესო ამბავი

დღის TOP10 საინტერესო ამბავი
access_time2021-12-01 21:00:43
დღის TOP10 საინტერესო ამბავი:     1. 2000 გარდაცვლილი ერთ თვეში - კოვდიკოშმარი გრძელდება, პასუხისმგებლობას არავინ იღებს საქართველოში კოვიდით გარდაცვლითა რიცხვმა ნოემბერში 2000-ს გადააჭარბა, პანდემიის დაწყებიდან დღემდე 1 თვეში ამდენი ადამიანი სხვა დროს არასდროს...

ლარი დოლართან გაუფასურდა, ხოლო ევროსთან და ლირასთან გამყარდა

ლარი დოლართან გაუფასურდა, ხოლო ევროსთან და ლირასთან გამყარდა
access_time2021-12-01 18:00:10
1-ელი დეკემბრის ვაჭრობის შედეგად ლარი აშშ დოლართან მიმართებაში 1 თეთრით 3.1279-მდე გაუფასურდა. Bloomberg-ის პლატფორმაზე დღის ბოლოს კურსმა 3.1250 შეადგინა. საერთაშორისო ვალუტებიდან ლარი ევროსთან 0.37 თეთრით 3.5414-მდე, ბრიტანულ ფუნტთან 0.13 თეთრით 4.1623-მდე, ხოლო ლარი თურქულ ლირასთან 0.20 თეთრით 0.2367-მდე გამყარდა. 1000 სომხურ დრამთან 1.15 თეთრით 6.4031-მდე, აზერბაიჯანულ მანათთან 0.32 თეთრით 1.8380-მდე, 100 რუსულ რუბლთან 6.30 თეთრით 4.2290-მდე...

9 თვეში სადაზღვევო კომპანიების წმინდა მოგება 14%-ით შემცირდა

9 თვეში სადაზღვევო კომპანიების წმინდა მოგება 14%-ით შემცირდა
access_time2021-12-01 17:00:26
2021 წლის 30 სექტემბრის მდგომარეობით, საქართველოს სადაზღვევო სექტორის მიერ მოზიდულმა სადაზღვევო პრემიამ პირდაპირი დაზღვევის საქმიანობიდან 606,7 მილიონი ლარი შეადგინა. ამის შესახებ ინფორმაცია, დაზღვევის ზედამხედველობის სამსახურის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშშია მოცემული. ამავე პერიოდის შედეგებით, მზღვეველების სადაზღვევო მოგებამ 131,2 მილიონი ლარი, წმინდა მოგებამ კი 31,9 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით...

საქართველომ „ინტერ რაოსთან“ წაგებული $80.5 მილიონიანი დავა გაასაჩივრა

საქართველომ „ინტერ რაოსთან“ წაგებული $80.5 მილიონიანი დავა გაასაჩივრა
access_time2021-12-01 14:55:00
სტოკჰოლმის არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც „ინტერ რაოსა“ და საქართველოს მთავრობას შორის დავა რუსული კომპანიის სასარგებლოდ გადაწყდა, ქართულმა მხარემ გაასაჩივრა. „სტოკჰოლმის არბიტრაჟმა გადაწყვეტილება 2021 წლის 19 აპრილს მიიღო, რომლის მიხედვითაც „ინტერ რაოს“ ეკუთვნოდა გარკვეული კომპენსაცია. ინტერ-რაო ითხოვდა კომპენსაციას 200 მილიონი აშშ...

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი უკრაინის ეკონომიკას ანგრევს

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი უკრაინის ეკონომიკას ანგრევს
access_time2021-12-01 20:00:29
საერთაშორისო სავალუტო ფონდებისგან სესხების აღებას უკრაინისთვის აზრი არ  აქვს, რადგან სსფ-ის მიერ წარდგენილი პირობები ქვეყნის ეკონომიკისთვის დამანგრეველია.   მაგალითად, ერთ-ერთი ვალდებულების მიხედვით, კიევმა გატანილ კაპიტალზე გადასახადი არ უნდა დააწესოს.   ფონდს მხოლოდ ერთი რამ, საგადასახადო ბაზის გაფართოება აინტერესებს, რაც უკრაინას დავალიანების სწრაფად დაფარვის საშუალებას მისცემს. არანაირ ეკონომიკურ განვითარებაზე საუბარი არ მიდის, რადგანაც...


მსგავსი სიახლეები

up