Forbes: რატომ ჩავარდა ბელორუსული სოციალისტური ექსპერიმენტი?

Forbes: რატომ ჩავარდა ბელორუსული სოციალისტური ექსპერიმენტი?

access_time2020-09-24 20:45:59

მასობრივმა საპროტესტო ტალღამ ბელორუსიაში ცხადყო, რომ ლუკაშენკომ თანამემამულეთა უმრავლესობის ნდობა საბოლოოდ დაკარგა, თუმცა, ამავე დროს პოსტ-საბჭოთა სივრცეზე ის თავის პოპულარობას მაინც ინარჩუნებს.  მისი მმართველობა შენარჩუნებულ საწარმოებთან, სოციალურ გარანტიებთან, აყვავებულ სოფლის მეურნეობასთან და გაწკრიალებულ ქალაქებთან ასოცირება.

 

თუმცა, დეტალური შესწავლის შემთხვევაში ნათელი ხდება, რომ ლუკაშენკოს მიერ აშენებული სისტემა შედარებით მაღალ სოციალურ  თანასწორობას მართლად უზრუნველყოფს, მაგრამ ის უკვე უიმედოდ მოძველდა და უცხოური ფინანსური მხარდაჭერის გარეშე არასიცოცხლისუნარიანია.

 

ბელორუსული ექსპერიმენტი

 

ლუკაშენკოს დამსახურებად როგორც წესი ითვლება ის, რომ მან მტაცებლური პრივატიზება, მრეწველობის დაშლა-განადგურება და ოლიგარქების კლასის გაჩენა არ დაუშვა და ქვეყანაში საბჭოთა პერიოდში არსებული სოციალური გარანტიები თითქმის მთლიანად შეინარჩუნა.

 

მას ასევე გაუმართლა - ბელორუსიას ასეთი სოციალისტური ექსპერიმენტისთვის კარგი სასტარტო პირობები ჰქონდა  - მძლავრი ინდუსტრია და ეფექტური სოფლის მეურნეობა. ლუკაშენკომ კოლმეურნეობების და საწარმოების დიდი ნაწილი სახელმწიფო საკუთრებაში დატოვა და მართვის ცენტრალიზებული მოდელი ააშენა.

 

თუმცა, ბელსორუსული ეკონომიკური სასწაულის ძირითადი საფუძველი რუსეთთან ეკონომიკური და პოლიტიკური ალიანსი იყო. რუსეთი ბელორუსიას ენერგომატარებლებს შიდა ფასებში აწვდის, შემდეგ იაფი რუსული ნავთობი ბელორუსულ გადამამუშავებელ ქარხნებზე მიდის და საბოლოოდ იქ წარმოებული ნავთობ-პროდუქტები ევროპაში ექსპორტზე გადის. ზემოგება, ბუნებრივია, ბელორუსიაში რჩება.

 

მეორე შეღავათი, რომელსაც მინსკს მოსკოვთან სიახლოვე აძლევს, არის ბელორუსული პროდუქციის ფართო წვდომა რუსულ ბაზარზე. მოსკოვის მხრიდან ეს უბრალოდ საჩუქარი არ იყო - კრემლი მეზობელ ქვეყანას საკუთარ ეკონომიკასთან მაქსიმალურად მიბმას ცდილობდა იმისთვის, რომ მინსკში დასავლური ორიენტაციის გამარჯვება გამოერიცხა.

 


მაგრამ 2000-ანი წლების ბოლოს, როდესაც ძვირი ნავთობის ეპოქა დასრულდა, ბელორუსულ მოდელს აშკარა პრობლემები გაუჩნდა. ლუკაშენკოს მიერ გადარჩენილი საწარმოები და კოლმეურნეობები მოძველდა და კონკურენტუნარიანობა დაკარგა, ასევე საგარეო ვალიც  იზრდებოდა.

 

უარყოფითი გავლენა ბელორუსულ ეკონომიკაზეა იმანაც მოახდინა, რომ ლუკაშენკოს რუსეთთან ზედმეტად ღრმა პოლიტიკური ინტეგრაცია არ სურდა, რის გამოც იაფი ენერგომატარებლების მიწოდების ირგვლივ რუსულ-ბელორუსულმა საჯარო კამათებმა რეგულარული ხასიათი მიიღო.

 

ეფექტი პროგნოზირებადი აღმოჩნდა - ბელორუსული ეკონომიკურ მოდელი მძიმე კრიზისს განიცდის.წლების მანძილზე ეკონომიკა გაყინულია, ხელფასები ერთ დონეზეა, და წინსვლის არავითარი პერსპექტივა არ ჩანს. 

 

წარმატებების მიუხედავად, დღეს ბელორუსია ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ღარიბი ქვეყანაა. სოციალური გარანტიები რეალურად საბჭოთა თანასწორობის მანკიერი მოდელი აღმოჩნდა, და მას საფუძვლად ფასების სახელმწიფო რეგულირება და წამგებიანი საწარმოების სუბსიდირება უდევს.

 

ეკონომიკური პოლიტიკა კერძო სექტორის განვითარებას მნიშვნელოვნად აფერხებს, და ამაში გარკვეულ როლს ბელორუსი ძალოვნების თავნებობა და სახელმწიფო სტრუქტურებში კორუფციის მაღალი დონე თამაშობს.

 

გარდაუვალი იმედგაცრუება

 

ბელორუსული მოდელი დღესაც მიმზიდველია პოსტსაბჭოთა ქვეყნების ასაკოვანი  მოქალაქეებისთვის, რომლებსაც დემოკრატიის და საბაზრო პრინციპების უკვე არ სჯერათ. თუმცა, ახალგაზრდობა, მათ შორის ბელორუსიაში, სხვანაირად აზროვნებს.  ისინი ტელევიზორს სულ უფრო ნაკლებად უყურებენ, და ძირითადად ინფორმაციას ინტერნეტიდან და სოციალური ქსელებიდან იღებენ.

 

 

მათთვის ბელურუსული მოდელი მოძველებულად გამოიყურება, ხოლო მისი ავტორი, რომელიც პრეზიდენტის სასახლის ირგვლივ ავტომატით დარბის - კოლმეურნეობის არაადეკვატურ დირექტორად აღიქმება, რომელიც თავის ჩამორჩენილობას არ აღიარებს.

 

მათთვის გაცილებით უფრო მიმზიდველად ევროპული მოდელი გამოიყურება, რომელიც სოციალური გარანტიების და გასუფთავებული ქუჩების სანაცვლოდ პოლიტიკურ ერთგულებას არ მოითხოვს.

 

თაობების ბუნებრივ ცვლასთან ერთად, ბელორუსები სოციალისტური ექსპერიმენტებისადმი ინტერესს სულ უფრო და უფრო დაკარგავენ - აი უკვე მერამდენედ, ასეთი ექსპერიმენტი ეკონომიკური კრიზისით, რეპრესიებით, და ზოგჯერ სისხლითაც სრულდება.

 

FORBES.RU


მოამზადა თენგიზ აბლოთიამ

თეგები:
ბელორუსია



საქართველოში კორონავირუსის 1872 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა

საქართველოში კორონავირუსის 1872 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა
access_time2020-10-26 11:00:33
საქართველოში კორონავირუსის 1872 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა და ინფიცირების შემთხვევათა რაოდენობა 30303- ს შეადგენს. ამის შესახებ ინფორმაცია მთავრობის მიერ სპეციალურად შექმნილ ვებ-გვერდზე, stopcov.ge-ზეა განთავსებული. გამოჯანმრთელდა კიდევ 603 პაციენტი და საერთო რაოდენობა 11370-ს შეადგენს. კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 4112 მოქალაქე, ხოლო სტაციონარში მეთვალყურეობას 3766 ადამიანი გადის. ამასთან, „კოვიდ“ სასტუმროში მყოფი პირების რაოდენობა 2268- ს...

შსს "საქართველოს ბანკის" ყაჩაღობის ფაქტთან დაკავშირებით განცხადებას აქვეყნებს

შსს
access_time2020-10-25 15:04:22
გვსურს, საზოგადოებას მივაწოდოთ დამატებითი ინფორმაცია ზუგდიდში, 21 ოქტომბერს მომხდარ, "საქართველოს ბანკის" ყაჩაღობის ფაქტთან დაკავშირებით მიმდინარე გამოძიების...

საქართველოში კორონავირუსი კიდევ 1 928 ადამიანს დაუდასტურდა

საქართველოში კორონავირუსი კიდევ 1 928 ადამიანს დაუდასტურდა
access_time2020-10-25 12:48:31
ამ დროისთვის საქართველოში კორონავირუსის 28 431 შემთხვევაა დადასტურებული, გამოჯანმრთელებულთა საერთო რაოდენობაა 10 767, გარდაიცვალა 201 პაციენტი.   კარანტინის რეჟიმში 4 112 ადამიანი რჩება, სტაციონარში მეთვალყურეობის ქვეშ - 3 766, კოვიდ-სასტუმროში - 2 268, უცხოეთიდან სამკურნალოდ გადმოყვანილია საქართველოს 41 მოქალაქე.   ვირუსით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ქვეყანაში 2020 წლის 26 თებერვალს დადასტურდა. 21 მარტს საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა ამოქმედდა, 31...

აშშ-ში პრემიუმ კლასის ღვინოების დახლზე ქართული ღვინო „მტევინო“ გაიყიდება

აშშ-ში პრემიუმ კლასის ღვინოების დახლზე ქართული ღვინო „მტევინო“ გაიყიდება
access_time2020-10-24 18:00:14
აშშ-ში პრემიუმ კლასის ღვინოების დახლზე ქართული ღვინო „მტევინო“ გამოჩნდება. კომპანიამ ექსპორტთან დაკავშირებული მოლაპარაკებები აშშ-სთან წარმატებით დაასრულა. ექსკლუზიური ხელშეკრულება ამერიკელ იმპორტიორებთან უკვე გაფორმებულია და სულ მალე, ამერიკელი მომხმარებელი ოთხი სახეობის  ქართულ ღვინოს დააგემოვნებს. მტევინოს გენერალური დირექტორის ლელა კობიაშვილის თქმით, ეს ღვინოებია: მტევინო რქაწითელი, ხაშმის საფერავი, მტევინოს მუკუზანი და ხაშმის საფერავი...

საქართველოში, ბოლო 24 საათში, კორონავირუსის 1941 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა

საქართველოში, ბოლო 24 საათში, კორონავირუსის 1941 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა
access_time2020-10-24 11:19:45
საქართველოში, ბოლო 24 საათში, კორონავირუსის 1941 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა. ამის შესახებ ინფორმაციას მთავრობის მიერ შექმნილი ვებ გვერდი stopcov.ge ავრცელებს. ამ დროისთვის საქართველოში კორონავირუსის 26 503 შემთხვევაა დადასტურებული. გამოჯანმრთელდა კიდევ 412 პაციენტი, გამოჯანმრთელებულთა საერთო რაოდენობაა 10 163. კორონავირუსის შედეგად, ქვეყანაში ბოლო 24 საათში ათი პაციენტი გარდაიცვალა. გარდაცვლილთა რაოდენობა ჯამში 193-ს...


მსგავსი სიახლეები

up