factcheck.ge: საქართველოს სავაჭრო პარტნიორებს შორის, ლარზე მეტად მხოლოდ სამი ქვეყნის ეროვნული ვალუტა გაუფასურდა

factcheck.ge: საქართველოს სავაჭრო პარტნიორებს შორის, ლარზე მეტად მხოლოდ სამი ქვეყნის ეროვნული ვალუტა გაუფასურდა

access_time2016-01-16 12:30:08

28 დეკემბერს, პარლამენტში გამოსვლისას, გიორგი კვირიკაშვილმა აღნიშნა, რომ საქართველოს 13-14 ძირითად სავაჭრო პარტნიორი ქვეყნის ვალუტებთან შედარებით, ლარის დევალვაცია (გაუფასურება) ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია და ამ გაუფასურებაში სუბიექტური ფაქტორები (მთავრობის წვლილი) მინიმალური იყო.

 

ფაქტ-მეტრმა აღნიშნული განცხადების სიზუსტე გადაამოწმა.

 

ლარმა გაუფასურება 2014 წლის ნოემბრიდან დაიწყო, როდესაც მისი კურსი დოლარის მიმართ 1.75 იყო. 2015 წლის ბოლო თვეებისთვის კი, ლარის კურსი 2.40-ზე დასტაბილურდა. ზოგიერთ ჩვენს სავაჭრო პარტნიორ ქვეყანაში ეროვნული ვალუტის გაუფასურება გაცილებით ადრე დაიწყო ვიდრე საქართველოში, ამიტომ ლარის გაუფასურებასთან შედარებისთვის გამოცემამ ბოლო 2 წელიწადში (2014-2015 წლებში) დაფიქსირებული კურსის ცვლილებები განიხილა.

 

საქართველოს ძირითადი 15 სავაჭრო პარტნიორი ქვეყნის ვალუტის კურსის ცვლილების მიმოხილვამ აჩვენა, რომ ლარზე მეტად მხოლოდ 3 ქვეყნის (უკრაინის, რუსეთის და აზერბაიჯანის) ვალუტები გაუფასურდა. აქვე აღსანიშნავია, რომ იმ სამი ქვეყნიდან, სადაც ეროვნული ვალუტა ლარზე მეტად გაუფასურდა, ერთში (უკრაინაში) ომია, მეორე (რუსეთი) მკაცრ საერთაშორისო სანქციებშია და მესამეს (აზერბაიჯანს), ნავთობის ფასების რადიკალურად შემცირების გამო, სავალუტო შემოსავლები ნავთობის ექსპორტიდან მნიშვნელოვნად შეუმცირდა. აზერბაიჯანს მოუხდა, დაეტოვებინა ფიქსირებული კურსის რეჟიმი და ე.წ. “თავისუფალი ცურვის” რეჟიმზე გადასულიყო.

 

 

ლარის გაუფასურების ძირითადი მიზეზი საქართველოში შემომავალი დოლარის ნაკადების შემცირება, კერძოდ ექსპორტისა და ფულადი გზავნილების შემცირება იყო. 2014 წლის ოქტომბრიდან 2015 წლის ნოემბრის ჩათვლით საქონლის ექსპორტიდან მიღებული შემოსავალი 793 მლნ დოლარით, ხოლო ფულადი გზავნილები 405 მლნ დოლარით შემცირდა. ფულადი გზავნილების შემცირებაში სუბიექტური ფაქტორები, ანუ საქართველოს მთავრობის უარყოფითი წვლილი ნამდვილად არ ყოფილა.

 

საქართველოდან ექსპორტის შემცირებაზე, საექსპორტო ქვეყნებში გაუარესებულ ეკონომიკურ მდგომარეობასთან ერთად, გავლენა საქართველოს ეკონომიკური ზრდის ტემპის შემცირებამ იქონია. გარდა ექსპორტზე გავლენისა, ეკონომიკური ზრდის ტემპი ეროვნული ვალუტის კურსის ერთ-ერთი ძირითადი განმსაზღვრელი ფაქტორია. რაც მეტია ეკონომიკური ზრდა, ეროვნულ ვალუტაზე მოთხოვნა იზრდება და სხვა თანაბარ პირობებში კურსი მყარდება. საქართველოს ეკონომიკური ზრდის ტემპის შემცირება კი სუბიექტურმა ფაქტორებმაც (მთავრობის უარყოფითი როლი) განაპირობა. ბოლო სამი წელია საქართველოს აღარ აქვს მაღალ ეკონომიკურ ზრდაზე ორიენტირებული ეკონომიკური პოლიტიკა. ის ინკლუზიურ ზრდაზე ორიენტირებული პოლიტიკით ჩანაცვლდა, რაც იმას გულისხმობს, რომ პრიორიტეტი არა ზრდის მაღალი ტემპი, არამედ ეკონომიკური დოვლათის შექმნაში მოსახლეობის ყველა ფენის ჩართვაა. მნიშვნელოვანწილად სიმდიდრის სწრაფად დაგროვების ნაცვლად აქცენტი სიმდიდრის გადანაწილებაზე კეთდება.


 

ეკონომიკური პოლიტიკის ცვლილება პრაქტიკაშიც აისახა: შეჩერდა საგადასახადო ლიბერალიზაციის პროცესი, გამკაცრდა რეგულაციები, ქვეყნის ბიუჯეტი სოციალურ საკითხებზე ორიენტირებული გახდა, მიზნობრივი დახმარებების პროგრამები საყოველთაო ხასიათის პროგრამებით ჩანაცვლდა. გაზრდილი საბიუჯეტო ხარჯების დასაფინანსებლად გაიზარდა შიდა ვალის აღება. ყოველივე ეს კი ეკონომიკური ზრდის ტემპის ამაღლებას ხელს არ უწყობს. ეკონომიკური ზრდის ტემპის შემცირებაში გარკვეული როლი ასევე საგარეო ფაქტორებმაც ითამაშეს. თუმცა, მათზე ძირითადი აქცენტების გადატანა არასწორია.

 

რეგულაციების გამკაცრებიდან ცალკე გამოსაყოფია სავიზო რეჟიმის გამკაცრება და სხვა ქვეყნის მოქალაქეებზე მიწის მიყიდვის შეზღუდვა. გამკაცრებული სავიზო რეჟიმი რეალურად 2014 წლის სექტემბრიდან 2015 წლის მაისამდე გაგრძელდა და მან  საქართველოში ტურისტების შემოსვლაც შეაფერხა. ტურიზმის კლება კი სავალუტო შემოსავლების კლებასაც ნიშნავს.

 

სავიზო რეგულაციების გამარტივებისა და ტურისტების მოსაზიდად სარეკლამო აქტივობების ინტენსიურობის ზრდის გამო 2015 წლის მეორე ნახევრიდან ტურისტების რაოდენობამ ზრდა დაიწყო და ჯამში, 2015 წელს, ტურისტების რაოდენობა 2.2%-ით გაიზარდა. იანვარ-სექტემბრის მონაცემებით, 113 მილიონი დოლარით გაიზარდა ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლებიც, თუმცა ის ვალუტის სხვა ნაკადებში დაფიქსირებული დანაკლისის გადასაფარად საკმარისი არ აღმოჩნდა.

 

2014 წლის ბოლოს და 2015 წლის განმავლობაში, გარკვეულ თვეებში, ლარის კურსზე უარყოფითი გავლენა ბიუჯეტის მაღალდეფიციტურ ხარჯვასაც ჰქონდა. გასული წლის თებერვალში, აპრილში და აგვისტოში ბიუჯეტის დეფიციტი სახელმწიფო დეპოზიტების შემცირების ხარჯზე ფინანსდებოდა, რაც ზრდიდა მიმოქცევაში არსებულ ლარის მასას და ლარის კურსზე უარყოფითად მოქმედებდა.

 

ბიუჯეტის ხარჯების შესამცირებლად, მთავრობამ ჯერ კიდევ გასული წლის თებერვალში განაცხადა, რომ “ქამრებს შემოიჭერდა” და ამით დაეხმარებოდა ლარის კურსს. აღნიშნული დაპირება არ შესრულდა, კერძოდ არ შემცირდა მთავრობის ადმინისტრაციული ხარჯები დაპირებული 12%-ით, ანუ 240 მლნ ლარით. ასევე, ვერ მოხერხდა პრივატიზაციის შედეგად დაპირებული 300 მილიონი დოლარის მოზიდვაც. თუმცა, გაზრდილი საბიუჯეტო შემოსავლების დახმარებით, მთავრობამ წლის ბოლოს შეძლო საშინაო ვალის აღების შემცირება, რაც ლარის კურსის სტაბილიზაციას დაეხმარა (თავდაპირველად, 2015 წელს 600 მილიონის აღება იგეგმებოდა). ასევე, 2016 წლის ბიუჯეტში მთავრობამ შიდა ვალის აღება მხოლოდ 200 მილიონის დონეზე გაითვალისწინა.

 

ვალუტის კურსზე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს იმასაც, თუ როგორი მოლოდინია მოსახლეობაში კურსის ცვლილების მიმართ. ლარის კურსის მიმართ ძირითადად უარყოფითი მოლოდინი იყო, რაშიც თავისი მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოს ეროვნული ბანკის ლარის კურსის განგებ გაუფასურებაში დადანაშაულებამ. აღნიშნულ კამპანიაში ხელისუფლების წევრებიც იყვნენ ჩართული და მხოლოდ წლის ბოლოსკენ შეცვალეს რიტორიკა, რაც ეროვნული ბანკის და მთვრობის შეთანხმებულ საქმიანობასა და თანმხვედრ განცხადებებში აისახა.

 

2015 წლის ბოლო თვეებში ლარის კურსი 2.40-ზე დასტაბილურდა, რასაც იმპორტის შემცირება (იმპორტი ქვეყნიდან დოლარის გადინების წყაროა) და გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკა განაპირობებს. 2015 წელს ეროვნულმა ბანკმა რეფინანსირების განაკვეთი 4%-დან 8%-მდე გაზარდა. ამასთან, 2014 წლის ნოემბრის შემდეგ ეროვნულმა ბანკმა სავალუტო აუქციონზე 367 მილიონი დოლარი გაყიდა..

 

დასკვნა


საქართველოს ძირითადი 15 სავაჭრო პარტნიორი ქვეყნის ვალუტის კურსის ცვლილების განხილვამ აჩვენა, რომ ლარზე მეტად მხოლოდ სამი ქვეყნის ეროვნული ვალუტა გაუფასურდა, ესენია: რუსეთი, უკრაინა და აზერბაიჯანი. შესაბამისად, საქართველოში არა ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი, არამედ ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი დევალვაცია დაფიქსირდა. თუმცა, საქართველოში უცხოური ვალუტის შემოსვლა ყველაზე მეტად რუსეთიდან და აზერბაიჯანიდან შემცირდა და შესაბამისად, ლარის კურსის გაუფასურებაში ამან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა.

ლარის კურსის გაუფასურების ძირითადი მიზეზი ნამდვილად საგარეო ფაქტორებია, თუმცა ამ პროცესში შიდა ფაქტორი – საქართველოს მთავრობის უარყოფითი წვლილიც ნიშანდობლივია. ლარზე მეტად მხოლოდ იმ ქვეყნების ვალუტები გაუფასურდა, სადაც ომია, ან მკაცრი საერთაშორისო სანქციებია დაწესებული, ან კიდევ ნავთობის ფასის კლებაზე ნეგატიურადაა დამოკიდებული. ლარის კურსის გაუფასურებაში თავისი წვლილი შეიტანა ეკონომიკური ზრდის ტემპის ვარდნამ, ბიუჯეტის დეფიციტურად ხარჯვამ, რეგულაციების გამკაცრებამ, ეროვნული ბანკის დისკრედიტაციამ და მისი საქმიანობისათვის ხელის შეშლამ.

 

შესაბამისად, ფაქტ-მეტრის დასკვნით, გიორგი კვირიკაშვილის განცხადება, რომ ლარის გაუფასურება საქართველოს ძირითად სავაჭრო-პარტნიორ ქვეყნებთან შედარებით ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია და ამაში მთავრობის წვლილი მინიმალურია, არის მეტწილად მცდარი.




BBC-ის მთავარი ბიზნეს კორესპონდენტი - ირლანდია ევროკავშირში სიმდიდრით მეორე ქვეყანაა, საქართველოსაც შეუძლია გაჰყვეს ამ გზას

BBC-ის მთავარი ბიზნეს კორესპონდენტი - ირლანდია ევროკავშირში სიმდიდრით მეორე ქვეყანაა, საქართველოსაც შეუძლია გაჰყვეს ამ გზას
access_time2019-10-22 19:30:35
თქვენ გაქვთ კანონი, გაქვთ ინფრასტრუქტურა და ადამიანური კაპიტალი. თუ ამ გზას გაჰყვებით, საქართველო 15 წელიწადში კავკასიის ლიდერი იქნება, - ასე შეაფასა BBC-ის მთავარმა ბიზნეს კორესპონდენტმა ჯო ლაინამმა განვითარების პროცესში საქართველოს მიერ აღებული გეზი. ჯო ლაინამი „აბრეშუმის გზის ფორუმზე“ დასასწრებად თბილისში ჩამოვიდა. ფორუმზე ის ერთ-ერთი პანელის მოდერატორი იყო. დასრულების შემდეგ კი მსოფლიოს ბაზარზე საქართველოს პოზიციონირებისა და განვითარების პერსპექტივის შესახებ...

კარგი კურსი, კარგი რეგულაციები -ჩენი სხვა ჩინელ ბიზნესმენებსაც მოუწოდებს, შემოვიდნენ

კარგი კურსი, კარგი რეგულაციები -ჩენი სხვა ჩინელ ბიზნესმენებსაც მოუწოდებს, შემოვიდნენ
access_time2019-10-22 17:31:38
კარგი პოლიტიკური კურსი, კარგი რეგულაციები, პირდაპირი ინვესტიციების წახალისებაზე და ქვეყნის პოტენცილაზე ჩინქსინ ჩენი აღნიშნავს. ამბობს, საქართველოში ჩინური კომპანიების ფართო წარმომადგებლობაზე და სურვილზე, მეტი ჩინური კომპანია იყოს წარმოდგენილი, რადგან საქართველოს გზაა ყველა მოკლეა ევროპასა და აზიას შორის. აბრეშუმის გზის ფორუმზე ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის გენერალური დირექტორი ანაკლიის პორტის პროექტის ბარიერებზე საუბრობს. ვაპირებთ შეხვედრას...

SOCAR-ის ვიცე-პრეზიდენტი: „სოკარ ჯორჯიას შესანიშნავი პარტნიორობა აქვს ადგილობრივ ხელისუფლებასთან. ჩვენ ვცდილობთ ვიყოთ საუკეთესო პარტნიორი

SOCAR-ის ვიცე-პრეზიდენტი: „სოკარ ჯორჯიას შესანიშნავი პარტნიორობა აქვს ადგილობრივ ხელისუფლებასთან. ჩვენ ვცდილობთ ვიყოთ საუკეთესო პარტნიორი
access_time2019-10-22 16:54:10
„საქართველოში სოკარ ჯორჯია წარმოდგენილია მისი ხელმძღვანელით მაირ მამედოვით, მათ შესანიშნავი პარტნიორობა აქვთ ადგილობრივ ხელისუფლებასთან, სახელისუფლებლო სტრუქტურებთან, - ამის შესახებ აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობ კომპანიის (SOCAR) ვიცე-პრეზიდენტმა, იაშარ ლატიფოვმა აბრეშუმის გზის ფორუმზე სიტყვით გამოსვლისას აღნიშნა. თემატურ პანელზე - „ენერგეტიკის ხვალინდელი დღე - განვითარების ტენდენციები, უსაფრთხოება და მდგრადობა აბრეშუმის გზის ენერგეტიკული სარტყელის ფარგლებსა და ფარგლებს გარეთ,...

რატომ მოიტყუა საჯაროდ ქალბატონმა მინისტრმა?-„არცერთ მინისტრს არ აქვს განცდა, რომ ის თავის სიტყვებზე პასუხისმგებელია“

რატომ მოიტყუა საჯაროდ ქალბატონმა მინისტრმა?-„არცერთ მინისტრს არ აქვს განცდა, რომ ის თავის სიტყვებზე პასუხისმგებელია“
access_time2019-10-22 15:30:11
„თუ ბიძინა ივანიშვილი პატიობს შეცდომას, ჩვენ რა პრობლემა გვაქვს.  დღეს ასე იტყვის, ხვალ ისე, მთავარია ის იყოს კმაყოფილი.“ - ასე აფასებს მაია ცქიტიშვილის „შეცდომას“ FDI-ს მაჩვენებლებთან დაკავშირებით ექსპერტი გია ხუხაშვილი. ვიცე-პრემიერმა მაია ცქიტიშვილმა „აბრეშუმის გზის ფორუმზე“ განაცხადა, რომ 2018 წელს საქართველომ “ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მოცულობის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია (FDI) მიიღო”, თუმცა ეს განცხადება სიმართლეს არ შეესაბამებოდა, რადგანაც 2018...

ნათია თურნავა: „ანაკლიის პროექტს მთელი დერეფანი ელოდება, იმედი გვაქვს, ის მომავალი წლიდან დაიძრება“

ნათია თურნავა: „ანაკლიის პროექტს მთელი დერეფანი ელოდება, იმედი გვაქვს, ის მომავალი წლიდან დაიძრება“
access_time2019-10-22 14:51:39
„ანაკლიის პორტის პროექტის დაწყება ზედმეტად დაგვიანდა, დიდი იმედი გვაქვს, მომავალი წლიდან ამ პროექტს უკვე დავძრავთ“, – ამის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა, ნათია თურნავამ განაცხადა.მისი თქმით, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პროექტი, რომელიც საქართველოს მთავრობის ყველა პრეზენტაციაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. „როდესაც ვსაუბრობთ იმაზე, როგორ უნდა გამოვიყენოთ უკეთ შავი ზღვის შესაძლებლობები...


მსგავსი სიახლეები

up